Đất Nam Kỳ mất dần từng mảnh, nhưng có những người nhất quyết không rời bỏ quê hương
Trịnh Phương Mai
Trương Định là một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào kháng chiến chống Pháp tại Nam Kỳ. Ông được người dân suy tôn là Bình Tây Đại Nguyên Soái và trở thành một trong những biểu tượng nổi bật của cuộc đấu tranh chống Pháp trong những năm đầu xâm lược.
Trương Định sinh khoảng năm 1820 tại Quảng Ngãi. Sau khi vào Nam sinh sống, ông khai phá đất đai và xây dựng lực lượng tại vùng Gò Công.
Khi quân Pháp bắt đầu đánh chiếm Nam Kỳ, Trương Định tập hợp nghĩa quân chống lại quân xâm lược. Ông tận dụng địa hình sông nước, kênh rạch và sự ủng hộ của người dân để tổ chức lực lượng.
Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký Hiệp ước Nhâm Tuất, nhượng ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ cho Pháp. Theo chủ trương của triều đình, Trương Định được yêu cầu rút về An Giang.
Tuy nhiên, ông không chấp nhận rời bỏ lực lượng đang chiến đấu tại Gò Công. Nghĩa quân và nhân dân địa phương tiếp tục suy tôn ông làm Bình Tây Đại Nguyên Soái.
Từ căn cứ ở Gò Công, Trương Định tổ chức nhiều trận đánh chống quân Pháp. Lực lượng của ông hoạt động rộng ở khu vực Nam Kỳ và nhận được sự ủng hộ của đông đảo người dân.
Quân Pháp nhiều lần tổ chức truy quét nhằm tiêu diệt lực lượng của Trương Định. Đến năm 1864, căn cứ của nghĩa quân bị bao vây. Trương Định bị thương nặng và hy sinh.
Cuộc kháng chiến của Trương Định diễn ra trong hoàn cảnh đặc biệt: một mặt phải chống quân Pháp, mặt khác lại không hoàn toàn nhận được sự ủng hộ từ triều đình nhà Nguyễn sau các hiệp ước nhượng đất.
Chính vì vậy, hình ảnh Trương Định trở nên đặc biệt trong lịch sử Nam Bộ. Ông lựa chọn ở lại cùng nghĩa quân và người dân thay vì thực hiện mệnh lệnh rút quân.
Tên tuổi của Trương Định sau này được đặt cho nhiều con đường, trường học và công trình tưởng niệm. Câu chuyện của ông cũng trở thành biểu tượng cho sự lựa chọn đứng về phía nhân dân trong một giai đoạn đất nước bị chia cắt và mất dần chủ quyền.
