đất thép Củ Chi
Từ làng long phước đến đất thép Củ Chi
Ông Tư Cang sinh năm 1928, ở làng Long Phước (tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu), trong gia đình nghèo. Ngay từ nhỏ, ông Tư Cang đã bộc lộ tư chất thông minh, ham học và học rất giỏi. Ông từng đậu hạng 7 trong số hơn 600 học sinh Nam Kỳ lục tỉnh để giành học bổng của Trường Pétrus Ký (nay là Trường THPT Chuyên Lê Hồng Phong, TP Hồ Chí Minh).
Ngày 25/8/1945, ông Tư Cang khi ấy 17 tuổi, đội viên Ðội Thanh niên Tiền phong, đã cầm tầm vông vạt nhọn cùng đồng bào quê hương nhất tề giành chính quyền về tay Nhân dân. Thoát ly gia đình theo cách mạng năm 1947, suốt thời kháng chiến chống Pháp, ông Tư Cang hoạt động quân báo trên nhiều vị trí khác nhau tại Tỉnh đội Bà Rịa - Chợ Lớn.
Năm 1954, 9 năm kháng Pháp thắng lợi, thực hiện Hiệp định Giơ-ne-vơ, ông Tư Cang lên tàu đi tập kết ra Bắc để tiếp tục công tác, học tập trong quân đội. Sống trong cảnh “ngày Bắc, đêm Nam”, lòng đau xé khi biết Mỹ - Diệm đang giày xéo miền Nam, gieo tội ác tày trời, ông Tư Cang lòng sục sôi nung nấu ngày trở về.
Ông Tư kể: “Lẽ ra, tao về Nam trong chuyến đầu, rồi tổ chức kêu ở lại học lớp tình báo 6 tháng. Vậy là cuối năm 1961 mới về Nam theo đoàn Phương Ðông 2. 100 ngày đêm vượt dãy Trường Sơn, trèo non, lội suối, bám đá, vẫn hừng hực khí thế vì miền Nam đã ngày một gần. Về tới Chiến khu Ð thì đã sang năm 1962”.
Ông Tư Cang nhận nhiệm vụ về căn cứ Củ Chi để xây dựng cụm tình báo chiến lược thu thập thông tin tình báo trong đô thành Sài Gòn, đầu não của chế độ cũ. Ông gọi Củ Chi đất thép với hệ thống địa đạo là một kỳ quan trong nghệ thuật kháng chiến của Nam Bộ nói riêng, cả nước nói chung. Củ Chi, nơi mỗi người dân đội trên đầu khoảng 1,5 tấn bom đạn của Mỹ - nguỵ vẫn kiên cường, bất khuất, hiên ngang trụ vững, trở thành căn cứ địa vững chắc của kháng chiến cho tới ngày toàn thắng.
Cũng tại Củ Chi, Cụm tình báo A18, sau này đổi tên là H63, dưới sự chỉ huy của ông Tư Cang đã lập nên những chiến công phi thường, lừng lẫy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
