DẤU ẤN LỊCH SỬ NƠI CHÙA LONG PHƯỚC: “NƠI LÁ CỜ BÚA LIỀM ĐẦU TIÊN TUNG BAY TRÊN ĐẤT LONG KHÁNH”

Mỗi tấc đất, mỗi ngôi chùa tại vùng đồng bằng sông Cửu Long không chỉ đơn thuần là nơi gửi gắm đời sống tâm linh, tín ngưỡng của người dân, mà còn là những "pháo đài" chở che cho cách mạng qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Chùa Long Phước tọa lạc tại ấp Phú Hưng, xã Long Khánh, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang (nay là Khu phố Phú Hưng, Phường Cai Lậy, Tỉnh Đồng Tháp) chính là một chứng nhân lịch sử kiên cường qua hàng trăm năm. Nơi đây tự hào lưu giữ một dấu ấn son chói lọi, ghi dấu ấn son sắt vào lịch sử cách mạng vùng đồng bằng sông Cửu Long, đỉnh cao là sự kiện treo cờ Đảng anh hùng năm 1932 của người chiến sĩ yêu nước Châu Văn Khoái. Sự kiện này mở đầu cho cao trào cách mạng của nhân dân địa phương dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Phật giáo nước nhà, đồng thời khơi dậy tinh thần yêu nước quật khởi của quân dân Cai Lậy từ những buổi sơ khai.

1. Khởi nguồn từ dòng chảy tâm linh và văn hóa hơn 200 năm:

Chùa Long Phước được khai sơn vào năm 1818 bởi Hòa thượng Thích Thiện Chiến trên mảnh đất lành do hàng thiện tín địa phương phát tâm hiến cúng. Vào thời kỳ đầu, chùa chỉ là một am tranh đơn sơ giữa vùng đất Nam Bộ còn hoang sơ, rậm rạp. Qua thời gian, cùng với sự an cư lạc nghiệp của người dân ấp Phú Hưng, ngôi chùa dần được trùng tu, tôn tạo và trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng không thể thiếu của cả vùng Long Khánh, Cai Lậy. Lịch sử của Chùa Long Phước là một chuỗi nối tiếp của tinh thần hộ quốc an dân. Qua nhiều đời trụ trì như Hòa thượng Hòa thượng Thích Thiện Chiến, Hòa thượng Thích Thiện Châu, Hòa thượng Thích Thiện Tòng, Hòa thượng Thích Phổ Phú, Hòa thượng Thích Quảng Lạc... cho đến Đại đức Thích Minh Tài hiện nay, ngôi chùa luôn giữ vững tôn chỉ nhập thế. Trong những năm tháng chiến tranh tàn phá ác liệt, mái chùa không chỉ là nơi tu tập của các chư tăng mà còn là mái nhà che chở cho nhân dân né tránh bom đạn, là nơi xoa dịu những vết thương tinh thần của thời cuộc. Giữa khói bom lửa đạn, tiếng chuông chùa Long Phước vẫn đều đặn ngân vang như một điểm tựa tinh thần kiên định, giúp lòng dân giữ vững niềm tin vào sự bình yên của ngày mai. 

2. Trở thành chứng tích lịch sử cách mạng – Khí phách kiên trung năm 1932:

Giá trị đặc biệt làm nên sự tôn nghiêm và lòng tự hào của người dân Tiền Giang (Cũ) đối với Chùa Long Phước chính là vai trò của ngôi chùa trong phong trào cách mạng giải phóng dân tộc. Đỉnh cao lịch sử diễn ra vào năm 1932, một giai đoạn vô cùng đen tối của cách mạng Việt Nam. Cao trào 1930 - 1931 và dấu ấn lá cờ búa liềm đầu tiên. Bước sang đầu thế kỷ XX, dưới ách đô hộ tàn bạo của thực dân Pháp, đời sống của người nông dân miền Tây vô cùng cơ cực. Năm 1930, Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đã thổi một luồng sinh khí mới vào phong trào yêu nước cả nước, trong đó có vùng bắc Cai Lậy. Giai đoạn 1930 - 1931, phong trào đấu tranh của quần chúng nổ ra mạnh mẽ, đòi giảm sưu, hoãn thuế, chống lại sự áp bức của cường hào địa chủ.

Trong bối cảnh hệ thống mật thám Pháp bủa vây khắp nơi, các chiến sĩ cách mạng cần những địa điểm bí mật, an toàn để họp bàn và phát động phong trào. Chùa Long Phước với không gian thanh tịnh, nép mình dưới những bóng cây cổ thụ và nhận được sự bảo bọc tuyệt đối của các chư Tăng, đã trở thành cơ sở nuôi giấu cán bộ lý tưởng. Chính tại nơi đây, vào một đêm lịch sử của những năm đầu năm 1932, lá cờ búa liềm đỏ thắm – biểu tượng của giai cấp công - nông và lý tưởng cộng sản – đã được bí mật treo lên và tung bay ngạo nghễ trước gió ngàn trên đất Long Khánh.Từ những buổi họp tuyên truyền đường lối chủ trương của Đảng, khoảng đầu năm 1932, các đảng viên đã tập hợp quần chúng tổ chức một cuộc biểu tình đấu tranh đòi giảm thuế, giảm tô. Trong cuộc biểu tình này, ông Châu Văn Khoái đã tìm cách treo cờ búa liềm trên ngọn cây dầu chùa Phú Luông (tức chùa Long Phước), ấp Phú Hưng nhằm tạo tiếng vang trong dân chúng. Giữa đêm khuya người chiến sĩ cách mạng Châu Văn Khoái đã thực hiện một hành động vô cùng táo bạo và mạo hiểm bí mật leo lên ngọn cây dầu cổ thụ sừng sững trong khuôn viên Chùa Long Phước để treo lá cờ búa liềm, giữa đêm đen tịch mịch, dưới sự rình rập của tai mắt kẻ thù, chỉ một tiếng động nhỏ cũng phải đánh đổi bằng cả mạng sống nhưng bằng lòng yêu nước nồng nàn và ý chí thép, ông Châu Văn Khoái đã khéo léo vượt qua hiểm nguy, cố định lá cờ Đảng trên ngọn cây cao nhất.Cuộc biểu tình và sự xuất hiện cờ búa liềm ở Long Khánh đã gây chú ý đối với Quận trưởng Trần Văn Phước. Hắn cho mật thám xuống theo dõi tìm kiếm những người cầm đầu. Sự kiện lá cờ búa liềm xuất hiện tại chùa Long Phước là một tiếng vang lớn, một đòn giáng mạnh vào tâm lý hoang mang của chính quyền thực dân và tay sai tại địa phương. Đối với nhân dân Long Khánh, hình ảnh lá cờ đỏ búa liềm rực sáng giữa không gian u tối của thời thuộc địa không chỉ là một biểu tượng, mà là một ngọn đuốc soi đường. Nó khẳng định một thế lực chính trị mới, một tổ chức tiên phong đã xuất hiện để lãnh đạo nhân dân đấu tranh giành độc lập. Sự kiện này khơi dậy mạnh mẽ lòng tự hào, củng cố niềm tin và thúc đẩy tinh thần cách mạng bền bỉ của người dân Cai Lậy bước vào các giai đoạn đấu tranh gian khổ tiếp theo. Chùa Long Phước kể từ giây phút ấy đã chính thức chuyển mình, từ một cơ sở tôn giáo trở thành một "địa chỉ đỏ", một pháo đài lòng dân vững chắc của cách mạng địa phương.

3. Sự gắn kết giữa di tích văn hóa và giáo dục truyền thống yêu nước hôm nay:

Trải qua biết bao thăng trầm của lịch sử, Chùa Long Phước ngày nay đã được trùng tu khang trang, bề thế, trở thành một điểm đến tâm linh yên bình và thanh tịnh. Thế nhưng, những dấu tích của một thời oanh liệt thì vẫn còn đó. Gốc cây dầu cổ thụ năm xưa cùng câu chuyện mạo hiểm treo cờ của ông Châu Văn Khoái đã trở thành một huyền thoại sống động, một bài học lịch sử trực quan vô giá truyền lại cho thế hệ mai sau. 

Sự hòa quyện giữa tính chất tôn nghiêm của Phật giáo và tinh thần quả cảm của cách mạng tại Chùa Long Phước đã tạo nên một giá trị nhân văn sâu sắc. Người dân đến chùa không chỉ để cầu bình an, rũ bỏ muộn phiền đời thường, mà còn để tri ân những người đi trước đã hy sinh vì nền độc lập của dân tộc. Đối với các thế hệ trẻ tại Tiền Giang nói riêng và cả nước nói chung, di tích lịch sử Chùa Long Phước là một trường học thực tế, nơi nhắc nhở họ về cội nguồn, về lòng tự hào dân tộc và trách nhiệm giữ gìn quê hương.

4. Tóm lại:

Chùa Long Phước không chỉ đơn thuần là một công trình kiến trúc tôn giáo cổ kính, mà đã trở thành một chứng nhân lịch sử, một cột mốc văn hóa tinh thần không thể tách rời trong tiến trình phát triển của vùng đất Nam Bộ. Trải qua hơn hai thế kỷ dãi dầu mưa nắng, ngôi cổ tự này đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh lịch sử của mình: vừa là nơi giữ gìn chánh pháp, hướng thiện cho lòng người, vừa là cái nôi nuôi dưỡng tinh thần yêu nước, là hậu phương vững chắc che chở cho những người con ưu tú của quê hương đứng lên làm cách mạng.

Dấu ấn chói lội về sự kiện lá cờ búa liềm đầu tiên tung bay tại khuôn viên chùa Long Phước vào giai đoạn 1930 – 1932 mãi mãi là một mốc son hào hùng. Sự kiện ấy không chỉ khẳng định tinh thần cao cả, “đạo pháp đồng hành cùng dân tộc” của Phật giáo nơi đây, mà còn là minh chứng cho sự nhạy bén, đồng lòng giữa lòng dân, lòng phật và lý tưởng độc lập tự do của Đảng. Biểu tượng búa liềm kiêu hãnh giữa chốn thiền môn thanh tịnh chính là luồng ánh sáng lý tưởng soi rọi, thức tỉnh và thúc đẩy ý chí tự lực tự cường của nhân dân Long Khánh – Cai Lậy, biến vùng đất này thành một pháo đài kháng chiến kiên cường qua hai cuộc chiến tranh vệ quốc vĩ đại.

Trong bối cảnh đất nước đổi mới và hội nhập hôm nay, chùa Long Phước dưới sự gìn giữ của Đại đức Thích Minh Tài tiếp tục phát huy những giá trị tốt đẹp đó. Ngôi chùa hiện đại không chỉ là chốn tìm về của sự bình an, thanh tịnh trong tâm hồn giữa cuộc sống xô bồ, mà còn đóng vai trò là một "địa chỉ đỏ" vô giá để giáo dục truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ. Di sản mà thế hệ tiền nhân để lại tại chùa Long Phước là lời nhắc nhở sâu sắc về lòng biết ơn, tinh thần đại đoàn kết dân tộc và trách nhiệm của mỗi công dân trong việc gìn giữ, phát huy những giá trị văn hóa - lịch sử quý báu của quê hương. Mái ngói rêu phong của Long Phước tự sẽ mãi là niềm tự hào, là biểu tượng trường tồn của một thời kỳ lịch sử oanh liệt, vẻ vang trên mảnh đất Long Khánh kiên trung.

Đoàn Phường Cai Lậy

Chi đoàn trường THCS Thái Thị Kim Hồng

Người thực hiện: Nguyễn Thị Hồng Cẩm