Dấu Chân Người Du Kích

Nhắc lại những năm tháng chiến tranh, tôi – Dương Văn Kén – vẫn thường lặng đi một lúc rồi mới kể. Không phải vì quên, mà vì ký ức ấy quá thật, quá sâu, như vừa mới hôm qua.

Tôi sinh năm 1956, lớn lên trong những năm đất nước còn nhiều gian khó. Tuổi thơ không có nhiều điều kiện, nhưng bù lại là tình làng nghĩa xóm, là sự gắn bó giữa con người với nhau trong hoàn cảnh thiếu thốn. Rồi chiến tranh đến, cuộc sống bình yên của làng quê bị xáo trộn. Khi ấy, thanh niên chúng tôi không còn nghĩ nhiều đến riêng mình nữa.

Tôi tham gia du kích cũng rất tự nhiên, như một điều phải đến. Không có những lời hô hào lớn lao, chỉ là thấy quê hương cần thì mình đi. Lúc đó còn trẻ, nghĩ đơn giản lắm: có gì thì làm nấy, miễn sao giữ được xóm làng.

Cuộc sống du kích cực kỳ gian khổ. Ban ngày vẫn phải lao động, cày cấy, phụ giúp gia đình và dân làng. Đêm xuống thì lại sẵn sàng nhận nhiệm vụ. Có những hôm đang ngủ cũng phải bật dậy đi ngay, không kịp chuẩn bị gì nhiều. Đường làng, bờ ruộng, con mương… trở thành những nơi quen thuộc đến mức nhắm mắt cũng hình dung được.

Gian khổ thì nhiều, nhưng điều khiến tôi nhớ nhất không phải là thiếu thốn hay vất vả. Mà là tình người. Bà con trong làng thương bộ đội, thương du kích như con cháu trong nhà. Có gì ăn nấy, có khi chỉ là củ khoai, bát cơm độn, nhưng ai cũng nhường nhau. Đồng đội thì sống chết có nhau, đi đâu cũng có nhau, không ai bỏ ai lại phía sau.

Có những lúc nguy hiểm cận kề, tim đập rất mạnh, sợ chứ. Không ai nói là không sợ. Nhưng rồi nhìn nhau, nghĩ đến quê hương, đến gia đình, lại tự động viên nhau mà đi tiếp. Lúc đó, tinh thần quan trọng hơn tất cả.

Tôi còn nhớ những đêm đi làm nhiệm vụ, trời tối đen, im lặng đến mức chỉ nghe được tiếng bước chân mình. Mỗi bước đi đều phải cẩn thận, vừa lo vừa tập trung. Nhưng cũng chính trong những đêm như vậy, tôi hiểu thế nào là trách nhiệm, là sự gắn bó giữa con người với nhau trong hoàn cảnh khó khăn.

Chiến tranh rồi cũng qua đi. Những người như chúng tôi trở về với cuộc sống bình thường. Người thì làm ruộng, người thì làm đủ nghề để mưu sinh. Cuộc sống không còn tiếng súng, nhưng ký ức thì vẫn còn đó, không mất đi được.

Giờ đây, khi đã qua nhiều năm, tôi không bao giờ nghĩ mình là người đặc biệt hay anh hùng gì cả. Tôi chỉ là một người bình thường, đã sống trong một thời kỳ đặc biệt của đất nước. Ai ở trong hoàn cảnh đó cũng sẽ làm như vậy thôi.

Nhưng dù nói thế nào, những năm tháng làm du kích vẫn là một phần đời không thể quên. Nó dạy tôi biết sống có trách nhiệm, biết quý trọng hòa bình, và biết trân trọng tình người.

Câu chuyện của tôi không có gì lớn lao. Nó chỉ là một mảnh ký ức nhỏ trong rất nhiều ký ức của những người cùng thời. Nhưng tôi tin rằng, những ký ức ấy, dù giản dị, vẫn đáng được nhớ lại, vì đó là một phần của lịch sử, của tuổi trẻ, và của một thời hoa lửa đã đi qua.