Dấu chân trên đỉnh gió
Câu chuyện kể về ông Lường Văn Pha – một cựu thanh niên xung phong tham gia mở đường, tải đạn tại tuyến Tây Bắc trong kháng chiến chống Mỹ. Qua lời kể của ông – một nhân chứng sống của thời “hoa lửa” – ký ức về tuổi hai mươi giữa bom đạn hiện lên chân thực và xúc động.
Năm 1970, khi vừa tròn mười tám tuổi, Lường Văn Pha viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng thanh niên xung phong. Ngày lên đường, mẹ ông chỉ kịp buộc lại chiếc khăn piêu trên đầu con trai và dặn:
“Đi thì đi cho đáng mặt con trai núi rừng.”
Đơn vị của Pha được phân công đảm bảo giao thông trên tuyến đường vận tải chiến lược nối Tây Bắc với các chiến trường. Công việc chính là san lấp hố bom, mở đường qua đèo dốc, giữ cho xe chở lương thực và đạn dược thông tuyến.
Có những ngày bom rơi liên tục. Đất đá từ sườn núi đổ ập xuống, lấp kín mặt đường. Tiểu đội của Pha chỉ có cuốc, xẻng và đôi tay trần.
Ông kể lại:
“Chúng tôi làm việc chủ yếu vào ban đêm. Ban ngày máy bay quần thảo, chỉ cần một ánh lửa nhỏ cũng có thể thành mục tiêu.”
Một lần, khi đang lấp hố bom trên đỉnh dốc, máy bay địch bất ngờ quay lại. Cả tiểu đội lao xuống rãnh trú ẩn. Một quả bom nổ sát mép đường. Đồng chí tiểu đội trưởng hy sinh tại chỗ.
Pha khi ấy bị sức ép làm ù tai, choáng váng. Nhưng chỉ vài phút sau, ông cùng đồng đội lại tiếp tục xúc đất, đắp lại con đường vừa bị cày nát.
Ông nói:
“Nếu mình dừng tay, đoàn xe phía sau sẽ mắc lại. Hàng hóa không tới kịp, ngoài chiến trường sẽ thiếu.”
Chiến tranh kết thúc năm 1975. Pha trở về bản làng với một mảnh đạn còn nằm trong vai trái – di chứng suốt đời.
Những năm đầu hòa bình, cuộc sống khó khăn. Ông tham gia sản xuất, vận động bà con chuyển đổi cây trồng, khai hoang ruộng nước. Sau này, ông làm Chi hội trưởng Hội cựu thanh niên xung phong của xã.
Mỗi dịp nói chuyện truyền thống tại trường học, ông thường mang theo chiếc bi đông méo mó – kỷ vật của thời chiến.
Ông bảo các em học sinh:
“Thời của chúng tôi, hoa nở giữa bom đạn. Các cháu hôm nay được sống trong hòa bình, phải làm cho quê hương nở hoa bằng tri thức.”
Có em hỏi:
“Ông có sợ không?”
Ông cười hiền:
“Sợ chứ. Nhưng sợ nhất là không làm tròn trách nhiệm.”
Chiều muộn, trên đỉnh đèo xưa nay đã trải nhựa phẳng lì, ông Pha đứng lặng nhìn dòng xe nối nhau qua lại. Gió núi thổi qua mái tóc bạc.
Dấu chân của tuổi hai mươi năm ấy không còn trên mặt đường. Nhưng nó còn in sâu trong ký ức – như một thời hoa lửa rực cháy giữa núi rừng Tây Bắc.
