Dấu máu trên vỏ thép: Khúc tráng ca vỡ sóng và bản án từ lương tri trên luồng Nam Triệu

1. Bối cảnh

Lịch sử không chỉ là những dòng chữ nằm yên trong kho lưu trữ, lịch sử còn là những vết cứa rớm máu trên hình hài đất nước. Lớn lên tại Hải Phòng và hiện đang học tập tại Đại học Luật Hà Nội, tôi luôn nhìn nhận các sự kiện lịch sử không chỉ qua lăng kính của chiến tranh và hòa bình, mà còn là ranh giới giữa tội ác và công lý.

Hành trình đi tìm “Câu chuyện thời hoa lửa” đã dẫn tôi đến Phòng Truyền thống của ngành Hàng hải Hải Phòng. Nơi đó không lưu giữ những chiến công rầm rộ, mà cất giữ một “vật chứng” đặc biệt: Mảnh vỏ thủy lôi từ trường MK52 hoen gỉ. Đằng sau mảnh thép lạnh lẽo ấy là bản hùng ca rực lửa của Bác Nguyễn Uyển - nguyên Bí thư Đoàn Thanh niên, Đội trưởng Phân đội phá thủy lôi cảm tử Lê Mã Lương cùng 21 đoàn viên thanh niên quả cảm trong mùa hè năm 1972 đỏ lửa.

2. Bản huyết thư và cuộc chiến giữa chiếc thuyền gỗ với “Thủy quái” MK52

Tháng 5/1972, đế quốc Mỹ ngang nhiên vi phạm các công ước quốc tế, rải hàng ngàn quả bom từ trường và thủy lôi phong tỏa toàn bộ các cửa biển, đặc biệt là luồng Nam Triệu (Hải Phòng). Dưới góc độ pháp lý, hành vi phong tỏa tuyến đường sinh mệnh dân sự, cắt đứt nguồn sống của một quốc gia là một tội ác chiến tranh tàn bạo. Và để ngăn chặn tội ác ấy, những người thanh niên Hải Phòng đã phải đứng lên thực thi công lý bằng chính sinh mạng của mình.

Đối mặt với MK52 - loại vũ khí thông minh khổng lồ phát nổ bằng cảm ứng từ trường vỏ tàu sắt, Bí thư Đoàn Nguyễn Uyển cùng 21 đoàn viên (phần lớn mới bước sang tuổi 19, 20) đã đưa ra một quyết định chấn động: Cắn ngón tay, dùng máu viết đơn tình nguyện gia nhập Phân đội cảm tử Lê Mã Lương. Bản cam kết bằng máu ấy, với tôi, chính là bản tuyên ngôn đanh thép nhất của tuổi trẻ về quyền tự quyết dân tộc.

Bằng trí thông minh tuyệt vời, họ cải hoán những chiếc thuyền gỗ đánh cá mỏng manh, tự chế các cuộn từ hạ thấp xuống nước nhằm phát ra từ trường giả. Giữa ban ngày, những chiếc thuyền ngụy trang bé nhỏ như chiếc lá kiên cường tiến thẳng vào "cửa tử".

Khoảng cách sinh tử chỉ là 50 mét. Họ chủ động kích nổ những khối thuốc nổ nặng hàng trăm kilogram. Mỗi tiếng gầm xé toạc mặt sông là một cột nước dựng đứng, hất tung cả con thuyền gỗ và thân thể những người lính trẻ lên không trung. Chấn thương, tứa máu tai, ngất lịm... nhưng cứ thuyền này vỡ, thuyền khác lại chèo lên. Lấy thân mình làm bệ phóng, lấy thuyền gỗ chọi với thép từ trường, họ đã vô hiệu hóa thứ vũ khí tối tân nhất, chọc thủng vòng vây phong tỏa, mở ra luồng hải trình sống còn cho Tổ quốc.

3. Khúc vĩ thanh

Gấp lại hồ sơ về Phân đội Lê Mã Lương, mảnh vỏ thủy lôi MK52 trong lồng kính bỗng trở nên ám ảnh. Tôi chợt nhận ra bài học sâu sắc và thực tiễn nhất: Công lý không tự nhiên mà có, công lý phải được bảo vệ bằng lòng quả cảm, và đôi khi, bằng cả máu. Những vật chứng lịch sử và sự tồn tại của Phân đội Lê Mã Lương là bản cáo trạng đanh thép về sự tàn khốc của chiến tranh, nhắc nhở chúng ta không bao giờ được lãng quên quá khứ. Nếu tuổi trẻ của Bác Nguyễn Uyển năm xưa là bản cam kết bằng máu để bảo vệ lãnh hải; thì tuổi trẻ của sinh viên hôm nay phải là bản cam kết bằng tri thức. Chúng ta mang trên vai sứ mệnh trau dồi nhãn quan pháp lý, sử dụng vũ khí luật học sắc bén để đấu tranh, bảo vệ lợi ích và chủ quyền quốc gia trên trường quốc tế. Ngọn lửa trên luồng Nam Triệu năm 1972 đã tắt, nhưng “thời hoa lửa” ấy vẫn đang cháy rực trong lồng ngực thế hệ thanh niên hôm nay. Dấu máu trên vỏ thép sẽ mãi là lời nhắc nhở thiêng liêng về cái giá của hòa bình và độc lập.