Dấu son trung nghĩa của làng Thanh Thù

Nguyễn Cấu, còn gọi là Nguyễn Đình Cấu, quê ở làng Thanh Thù, xã Đồng Tiến, huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên. Ông là một danh nhân lịch sử tiêu biểu của quê hương, nổi tiếng là người có tài năng, khí tiết và lòng trung thành với triều Lê. Năm 1463, dưới triều vua Lê Thánh Tông (1460–1497), ông đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ và bắt đầu bước vào con đường làm quan.

Trong gần 60 năm, Nguyễn Cấu đã phục vụ qua 6 đời vua Lê: Lê Thánh Tông (1460–1497), Lê Hiến Tông (1497–1504), Lê Túc Tông (1504), Lê Uy Mục (1505–1509), Lê Tương Dực (1510–1516) và Lê Chiêu Tông (1516–1522). Ông chủ yếu giữ những chức vụ quan trọng liên quan đến việc bảo vệ cung cấm, chỉ huy quân cấm vệ và giữ gìn an ninh trong triều. Điều đó cho thấy ông là người có năng lực, bản lĩnh và được triều đình đặc biệt tin tưởng.

Đầu thế kỉ XVI, khi nhà Lê suy yếu và Mạc Đăng Dung ngày càng lấn quyền, Nguyễn Cấu vẫn một lòng trung thành với triều đình. Vì vậy, ngày 27/7/1522, ông bị lực lượng thân cận của Mạc Đăng Dung sát hại. Sau khi mất, ông được triều đình truy phong danh hiệu cao quý. Nhân dân quê hương cũng lập nơi thờ phụng, suy tôn ông làm thành hoàng làng và luôn ghi nhớ công lao của một bậc trung thần.

Qua cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Cấu, có thể thấy ông là một vị quan thanh liêm, tài giỏi, tận trung với triều đình và hết lòng vì đất nước. Tên tuổi của ông vẫn luôn được hậu thế ghi nhớ như một tấm gương sáng về tài năng, nhân cách và lòng trung nghĩa.