Đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài – bảo vệ chính quyền cách mạng (1945–1946)

Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vừa giành được độc lập đã phải đối mặt với tình thế vô cùng khó khăn. Chính quyền cách mạng còn non trẻ phải chống lại nhiều thế lực thù địch trong và ngoài nước. Ở miền Bắc, quân Trung Hoa Dân quốc kéo vào nước ta với danh nghĩa giải giáp quân Nhật, đi cùng là các lực lượng tay sai như Việt Quốc, Việt Cách. Ở miền Nam, thực dân Pháp từng bước trở lại xâm lược, mở đầu bằng cuộc chiến ở Nam Bộ từ tháng 9/1945. Bên cạnh đó, đất nước còn phải đối mặt với nạn đói, nạn dốt và những khó khăn về kinh tế, tài chính.

Trước tình hình đó, Đảng và Chính phủ xác định nhiệm vụ cấp bách là giữ vững chính quyền cách mạng, bảo vệ nền độc lập và từng bước loại bỏ các lực lượng chống phá. Đối với quân Trung Hoa Dân quốc và các lực lượng tay sai, ta chủ trương vừa kiên quyết đấu tranh, vừa nhân nhượng có nguyên tắc nhằm hạn chế xung đột và tập trung lực lượng đối phó với thực dân Pháp. Chính phủ thực hiện chính sách hòa hoãn với quân Trung Hoa Dân quốc, đồng thời đấu tranh chính trị để hạn chế hoạt động của các tổ chức tay sai.

Ở miền Nam, nhân dân Nam Bộ đứng lên kháng chiến chống thực dân Pháp ngay từ tháng 9/1945. Chính phủ và nhân dân cả nước tích cực chi viện sức người, sức của cho Nam Bộ, thể hiện quyết tâm bảo vệ nền độc lập vừa giành được.

Đầu năm 1946, khi tình hình thay đổi, Đảng và Chính phủ chuyển sang sách lược hòa với Pháp để đẩy quân Trung Hoa Dân quốc về nước. Ngày 6/3/1946, ta ký Hiệp định Sơ bộ Việt – Pháp, theo đó Pháp công nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là một “quốc gia tự do” và quân Pháp được ra miền Bắc thay quân Trung Hoa Dân quốc. Đây là sự nhân nhượng có tính toán nhằm loại bớt một đối thủ, tránh phải cùng lúc đối phó với nhiều kẻ thù và tranh thủ thời gian chuẩn bị lực lượng.

Sau đó, ta tiếp tục đàm phán với Pháp tại Hội nghị Đà Lạt và Hội nghị Fontainebleau. Ngày 14/9/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Tạm ước Việt – Pháp, tiếp tục kéo dài thời gian hòa hoãn. Tuy nhiên, thực dân Pháp vẫn quyết tâm xâm lược và ngày càng có những hành động quân sự nghiêm trọng. Cuối cùng, ngày 19/12/1946, cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp bùng nổ.

Như vậy, trong những năm 1945–1946, Việt Nam đã tiến hành cuộc đấu tranh toàn diện để chống “thù trong, giặc ngoài”, bảo vệ chính quyền cách mạng và giữ vững thành quả của Cách mạng tháng Tám. Sự linh hoạt trong việc xác định đối tượng, kết hợp giữa đấu tranh và hòa hoãn, đã giúp ta từng bước vượt qua tình thế hiểm nghèo, tạo điều kiện chuẩn bị cho cuộc kháng chiến lâu dài chống thực dân Pháp.