ĐẤU TRANH TRỰC DIỆN

ĐẤU TRANH TRỰC DIỆN

Cuộc đấu tranh trực diện diễn ra với mục tiêu chủ yếu là đòi quyền sống. Đây là cuộc đấu tranh xảy ra thường xuyên, mà nguyên nhân chính do bọn giám thị thường thông đồng với nhà thầu bớt xén khẩu phần ăn của tù binh, cấp lương thực, thực phẩm, không đủ về số lượng và kém chất lượng, hoặc cấp nước không đủ dùng, bệnh không có thuốc chữa. Hình thức đấu tranh này có tính chất hợp pháp, do đại diện, nhà bếp hoặc trưởng phòng đấu tranh trực diện đòi Bộ Chỉ huy trại giam giải quyết các yêu sách như: đòi đổi cá ươn, gạo mục, đòi cấp thêm cho đủ chất – lượng và đồ dùng sinh hoạt cho anh em.

Những yêu sách này nói chung bọn địch thường đáp ứng một phần hoặc tất cả khá nhanh. Khi yêu sách của tù binh không được giải quyết dù là yêu sách đơn giản như đề nghị đổi cá ươn lấy cá tươi, thì cuộc đấu tranh sẽ chuyển sang một bước cao hơn, có khi dẫn tới đổ máu. Có những cuộc đấu tranh, chủ thầu không giải quyết ngay mà lần lữa, tù binh kiên trì đòi giải quyết nên bị bắt nhịn đói một buổi hoặc có khi cả ngày, thậm chí có lúc chúng bỏ đói luôn, không cho đưa lương thực, thực phẩm vào để tù binh nấu ăn. Đôi khi chúng tham lam “xin” luôn một bao gạo 100 kilôgam, anh em không cho liền bị chúng bắt đem ra đánh đập. Lúc đó, tù binh kéo ra sân ngồi đòi Bộ Chỉ huy xuống giải quyết, nếu giám thị không giải quyết thì anh em tổ chức tuyệt thực một vài ngày hoặc lâu hơn cho đến khi chúng chấp nhận yêu sách. Cuộc đấu tranh này đã chuyển sang hình thức bán hợp pháp. Nhưng nếu tuyệt thực kéo dài mà địch không giải quyết thì phải đấu tranh quyết liệt hơn, bằng các hình thức bất hợp pháp buộc địch chấp nhận các yêu sách.

Đấu tranh đòi quyền tự quản trong trại giam có khi bắt đầu từ hình thức hợp pháp, cũng đưa đại diện, trưởng phòng ra trực diện đấu lý với giám thị, nêu yêu sách, nhưng đa số trường hợp phải dùng hình thức bán hợp pháp để hỗ trợ cho đại diện làm việc với địch. Tất cả tù binh ra sân ngồi, biểu thị thái độ nhất trí cao trong phân khu. Địch không dễ dàng chấp nhận lý lẽ của tù binh nên anh em cũng phải tuyệt thực, đòi Bộ Chỉ huy giải quyết. Những đợt tuyệt thực thường kéo dài 5-7 ngày, cũng có khi nhiều ngày hơn. Và để kết thúc tuyệt thực, anh em phải dùng hình thức quyết liệt như tự mổ bụng mình, diệt mật báo tay sai địch, chôn người chết trong khu giam, đánh lại hoặc bắt quân cảnh làm con tin... Vậy là đấu tranh đã chuyển sang hình thức bất hợp pháp và nhiều khi không tránh khỏi đổ máu vì bọn quân cảnh bên ngoài thường nổ súng bắn vào trại để giải cứu đồng bọn. Nhiều khi quân cảnh cũng lợi dụng những trường hợp căng thẳng để đàn áp, giết hại tù binh.

Như trường hợp anh Chiêu ở phân khu B2 bị địch giết hại vào tháng 11-1970. Khi anh Chiêu bị bắn, Đảng ủy phân khu chủ trương cử đại diện tù binh ra gặp giám thị phản đối. Toàn thể anh em trong phân khu kéo ra sân đòi Bộ Chỉ huy trại giam giải quyết các yêu sách: trừng trị kẻ giết người; bảo đảm an toàn cuộc sống tù binh; chôn cất anh Chiêu tử tế.

Tên Đại tá Trần Vĩnh Đắc cùng một số sĩ quan tùy tùng đến gặp đại diện của tù binh tại phân khu. Tên Đắt thừa nhận việc quân cảnh bắn chết anh Chiêu là sai trái và hứa đáp ứng các yêu cầu của tù binh.

Cuộc đấu tranh với hình thức hợp pháp, tiêu biểu và đạt mục tiêu đề ra xảy ra tại phân khu A2 là cuộc đấu tranh đòi đuổi tên Trung sĩ Hương, Giám thị trưởng phân khu A2 vào đầu năm 1968.

Tù binh phân khu A2 chủ yếu được đưa từ Trại giam Hố Nai ra và một số ở trại giam Vùng 2 và Vùng 4 chiến thuật, trong đó có một số anh em người dân tộc thiểu số, địch gọi họ là tù binh người Thượng.

Giám thị A2 lúc đầu gồm các tên Trung sĩ: Định, Hiệp, Hương và Bầu. Sau đó, hai tên Định và Bầu được điều đi nơi khác. Tên Tài được điều về bổ sung. Tên Hương lúc đầu làm giám thị, sau lên làm giám thị trưởng khu A2 thay tên Định.

Lúc chưa làm giám thị, tên Hương tìm mọi cách lấy lòng anh em để dò xét. Nhưng vừa lên chức giám thị trưởng, lập tức tên Hương dựng lên bộ máy đại diện, trưởng phòng, nhà bếp là những người ngoan ngoãn thi hành lệnh của hắn và thể hiện bộ mặt thật gian ác của mình. Hắn bắt đầu phạt vạ, đánh đập anh em, bớt xén lương thực, thực phẩm của tù binh và thường bất ngờ vào tuần tra trong phân khu. Nếu gặp ai làm ống điếu, làm lược... hắn chửi mắng, đánh đập họ và tịch thu đổ.

Anh Nguyễn Hải Phú, người đại diện anh em tố cáo tên Hương trước Bộ Chỉ huy trại giam kể: Thời gian này, nước chỉ đủ nấu ăn, hàng ngày mỗi phòng chỉ được cấp nửa thùng phi, anh em chia nhau tắm rửa, giặt giũ. Tên Hương cấm không cho anh em ngồi tụm năm, tụm ba, nếu bắt gặp, chúng đánh tại chỗ. Nền nhà mới ở, đất còn chưa nén chặt. Khi chúng phát cà mèn cho anh em xong, chúng bắt anh em cà láng nền nhà. Chúng tìm hiểu và cho gọi ai biết nghề mộc ra làm việc trong phòng, người có tay nghề khá thì đưa ra “trại mộc” của giám thị ở giữa các hàng rào kẽm gai của trại để làm ống điếu, ống dố, gạt tàn thuốc... cho chúng. Một số tên phản bội, cầu an được tên Hương cho làm thư ký, chạy việc vặt cho giám thị, trong đó nổi lên có tên Sang – người mập, lùn, da đen, trán dô. Mỗi buổi sáng anh em ra sân điểm danh, nó gọi người này, người khác, điều khiển các hàng đứng theo ý nó.

Tên Hương tự cử các tên phản bội như tên Sang làm đại diện cho anh em, cử người nấu bếp là những người nghe theo hắn, dễ sai bảo để cho nó những đồ ăn ngon, bớt xén của anh em, mặc anh em đói khổ, bệnh tật... Hương quy định là khígặp nó, bất kể anh em đang làm gì cũng phải đứng dậy chào, nếu không kịp đứng dậy chào sẽ đánh ngay.

Đặc biệt, tên Hương ngày càng lấn tới. Buổi sáng anh em điểm danh, hắn đứng trước anh em chửi bới nói xấu Chủ tịch Hồ Chí Minh, nói xấu cộng sản... Anh em vô cùng tức giận, một không khí ngột ngạt, căng thẳng luôn tiềm ẩn sự bùng nổ mỗi khi đến giờ điểm danh sáng...

Đảng ủy phân khu thống nhất chủ trương không giết tên Hương mà chỉ nên hạ uy tín, đòi đổi hắn đi và phổ biến trong toàn phân khu.

Cuộc đấu tranh lần đầu xảy vào giờ điểm danh sáng, Nguyễn Hải Phú được phân công đứng ra phản đối tên Hương, yêu cầu hắn không được nói xấu lý tưởng mà anh em tù binh đã chọn, nói xấu lãnh tụ của dân tộc. Do kế hoạch chưa chặt chẽ nên một số anh em không tham gia. Tên Hương nghe rồi bỏ đi luôn mặc dù trong lòng vô cùng tức tối.

Từ đó, hắn luôn để ý anh Phú và tìm cách hãm hại anh. Khoảng một tuần sau từ khi anh Phú đấu tranh với hắn, tên Hương nhân tiện có việc anh Phú yêu cầu cho anh em đào giếng lấy nước dùng vì nước không có. Nó đồng ý nhưng bắt anh phải canh giếng. Hắn quy định, ai lấy một thùng nước phải đổi 20 con ruồi vì ở đây ruồi nhiều vô kể. Anh em phản đối và nói rằng giếng là do anh em bỏ sức ra đào nên có quyền múc nước sử dụng. Muốn diệt ruồi phải mua thuốc DDT mà phun. Hắn bắt anh Phú phải làm theo ý nó. Anh Phú không nghe, nó tìm cách đánh anh tàn nhẫn.

Tên Hương còn bắt anh Phú, anh Hoàng và một số anh em khác mà nó không ưa, giam vào chuồng cọp. Tên Hương ngày càng hung ác, anh em càng căm thù hắn.

Đảng ủy sau nhiều lần bàn bạc, rút kinh nghiệm lần đầu và quyết định lợi dụng chỗ sơ hở của tên Hương trong giờ điểm danh sáng để châm ngòi nổ đấu tranh và cử anh Phú đứng ra thay mặt anh em tố cáo tên Hương khi bọn chỉ huy đến.

Hằng ngày khi điểm danh, những người bệnh nặng được anh em dìu, công hay khiêng đến tập trung trong phòng 2 để giám thị, quân cảnh vào đếm, không phải xếp hàng ngoài sân dưới nắng như anh em khác. Nhưng tên Hương quy định trong phòng bệnh không quá 50 người, nếu nhiều hơn nó sẽ phạt. Anh em quyết định lấy phòng 2 và giờ điểm danh làm địa điểm cho giờ nổ ra đấu tranh đánh đuổi tên giám thị Hương.

Sáng 22-11-1968, anh em tăng số người vào phòng bệnh lên gần 70 người. Tên Hương vào thấy quá mức hắn quy định liền gọi đại diện đến cảnh cáo rằng lệnh của hắn vào phòng bệnh tối đa 50 người. Nếu có người thứ 51 là cảm thấy xấu hổ, hết muốn gặp cha, mẹ, vợ con. Từ mai không được như thế nữa. Rồi hắn trở lại, không đánh đập. Thế là kế hoạch được tạm dừng.

Đảng ủy quyết định, dù ngày mai không phải phiên trực của tên Hương, nhưng thế nào hắn cũng đến để rửa hận ngày hôm trước, đó là bản chất của hắn nên vẫn cứ tăng số người bệnh lên gần 200 người và phân công đồng chí Phó Bí thư Đảng ủy vào phòng để tăng cường, đề phòng trường hợp tên Hương đến.

Sáng 23-11-1968, đúng như dự đoán của Đảng ủy, tên Hương không nghỉ mà một mình vào phòng bệnh với cây gậy trên tay. Hắn không điểm danh bên ngoài mà xách gậy xông thẳng vào phòng. Thấy người quá đông, hắn không biết đó là cái bẫy, quay đầu lại phòng để nón và cầm gậy lao vào đánh anh em. Theo kế hoạch, ngay lúc đó, từ giữa đoàn người đang ngồi chờ điểm danh ngoài sân, anh Hiền, một thanh niên Việt kiều Campuchia về nước gia nhập Quân Giải phóng và đã trở thành đoàn viên Đoàn Thanh niên nhân dân cách mạng miền Nam đứng dậy, hô lớn:

“Đả đảo đàn áp từ bình!”

Lập tức, hàng ngàn tù binh cùng hô theo: “Đả đảo đàn áp tù bình”, rồi ẩm ẩm vào đứng chắn ở cửa ra phòng 2. Nhiều người vòng qua hai bên bao vây kín phòng và dùng tay đập vào vách tôn, cố gắng la hét thật to vang cả phân khu nhằm áp đảo bọn địch. Tên Hương sợ hãi, định chạy ra cửa phòng để thoát ra cổng nhưng không kịp, anh em đã khóa kín tất cả. Tên Tài chạy vào kéo anh em ra, bảo đừng đập vách tôn, nhưng một mình hắn làm sao kéo nổi hàng ngàn người. Bên ngoài, bọn quân cảnh bao vây kín cả phân khu. Chúng dùng loa gọi giám thị Tài ra vì sợ tù binh giết hắn.

Tên Hương chạy lùi về cửa sau phòng 2, chạy vòng qua phòng 3, vội vã leo lên hàng rào kẽm gai, nhảy vào con đường giữa hai lớp rào và chạy ra cổng. Tiểu đội xung kích của tù binh bị quân cảnh bắn chặn nên không đuổi theo kịp. Anh em tràn vào phòng xé sạch tranh ảnh, sách báo của nguy, đập nát chiếc nón “QC” của tên Hương.

Lúc này, lính quân cảnh nổ súng làm ba tù binh bị thương nhẹ. Cuộc đấu tranh đang bước sang giai đoạn khá gay gắt thì có tiếng loa gọi: Tất cả anh em tù binh chú ý, đề nghị anh em trở lại trật tự, mời đại diện tù binh ra gặp Bộ Chỉ huy trại giam để giải quyết. Bộ Chỉ huy trại giam đi xe Jeep đến, trong đó có tên Thức và tên Đoàn Đức Hải.

Theo đúng kế hoạch, anh em cùng nhau trở lại sân điểm danh. Thiếu tá Thức, Chỉ huy phó trại giam hỏi:

- Đại diện đâu?

Tên Chụp do tên Hương dựng lên đứng dậy, nhưng hắn ấp úng không nói được vì không biết kế hoạch của anh em.

Lập tức anh Nguyễn Hải Phú đứng dậy nói:

- Tôi xin thay mặt anh em nói chuyện với ông, chúng tôi không đồng ý để tên Chụp vì hắn không xứng đáng là đại diện cho anh em để nói chuyện với ông.

Tên Thức lúc đầu không đồng ý nhưng anh em cùng hô lớn đề nghị cử anh Phú đại diện anh em nên hắn đành chấp nhận để anh Phú nói.

Do đã được chuẩn bị trước một cách chu đáo, trước mặt tên Đoàn Đức Hải, Chỉ huy trại giam và đông đảo bọn sĩ quan và lính quân cảnh, anh Phú đã tố cáo những hành động tội ác của tên Hương đối với tù binh như: đánh đập tù binh vô cớ, bớt xén chế độ lương thực, thực phẩm của tù binh, cướp đồ anh em bỏ sức lao động ra làm như ống điếu, ống vố để đổi thuốc hút, đặc biệt là dám nói xấu Bác Hồ

Anh còn nói thêm:

- Chúng tôi nghe các ông tuyên truyền quân lực Việt Nam Cộng hòa là tốt đẹp, là chính nghĩa vậy mà Trung sĩ Hương đã làm xấu hình ảnh quân đội của các ông.

Thiếu tá Đoàn Đức Hải nghe anh Phú tố cáo liền xắn tay áo, tát cho tên Hương mấy bạt tai và đạp tên này làm cho hắn suýt té nhào xuống đất, hắn nói:

Cậu làm việc như thế hả? Nãy giờ có nghe người bên kia tố cáo chưa?

Sau lời phát biểu đanh thép trên, anh Phú nói:

- Tôi thay mặt anh em tù binh đề nghị với Bộ Chỉ huy

Trại giam mấy vấn đề:

- Không để tên Hương làm giám thị A2 nữa.

- Đề nghị để anh em bầu lại đại diện tù binh, trưởng các phòng.

Đoàn Đức Hải nghe xong, hắn hứa sẽ xem xét giải quyết thỏa mãn những yêu cầu của anh em và sẽ thay luôn tên sĩ quan phụ trách khu 2.

Ngày hôm sau, Thiếu tá Thức đi cùng tên Tài vào trại.

Hắn hỏi:

- Mấy lần trước tôi vào trại sao anh em không nói mà bây giờ gây náo loạn như vậy?

Anh Phú nói:

- Vì những lần trước ông đi cùng trung sĩ Hương nên chúng tôi không trình bày với ông được.

Ba ngày sau, tên Thức thực hiện đúng lời hứa, điều tên Hương đi nơi khác và cử một tên trung sĩ khác về thay.

Tên này về làm giám thị phân khu, rút kinh nghiệm tên Hương, hắn không đánh đập, xúc phạm tù binh và cho anh em được bầu đại diện, trưởng phòng và nhà bếp. Hắn cũng cho phép anh em được tự do dạy và học, các chế độ ăn uống, sinh hoạt được đảm bảo hơn...

Cuộc đấu tranh giành thắng lợi một cách trọn vẹn nhờ sự lãnh đạo sâu sát và tình thần đoàn kết của anh em tù binh.