Đệ Đức ngày 02/5/1972 – Hoài Nhơn hoàn toàn giải phóng

Trong chiến dịch tiến công tổng hợp Xuân – Hè năm 1972, sau những thắng lợi liên tiếp ở Hoài Ân, Bắc Phù Mỹ, Bồng Sơn và Tam Quan, quân và dân Bình Định tiếp tục phát huy thế tiến công mạnh mẽ. Hệ thống phòng thủ của địch ở Bắc tỉnh bị chia cắt, rối loạn; nhiều chốt điểm bị tiêu diệt, bức rút, bức hàng. Trước sức tiến công dồn dập của ta, tàn quân địch buộc phải co cụm về Đệ Đức, cố giữ một vị trí cuối cùng ở Hoài Nhơn.

Sáng ngày 02/5/1972, pháo binh của Sư đoàn 3 sử dụng pháo và cối hạng nặng thu được của địch ở Hoài Ân, bắn cấp tập vào căn cứ Đệ Đức. Những loạt pháo mạnh mẽ đã làm cho quân địch trong căn cứ hoang mang, rối loạn. Bộ máy chỉ huy của chúng bị tê liệt, tinh thần binh lính suy sụp, không còn đủ sức chống đỡ trước sức ép của quân ta.

Đúng thời điểm ấy, phong trào binh vận của quần chúng phát huy hiệu quả lớn. Khoảng 150 đội “kéo lính, cứu lính” của Nhân dân mở cuộc tiến công binh vận ngay trong căn cứ địch. Những người mẹ, người vợ, người thân đã kêu gọi con em, chồng, cha, anh em mình trong hàng ngũ địch trở về với Nhân dân, không tiếp tục làm công cụ cho cuộc chiến tranh phi nghĩa. Đây là hình ảnh rất xúc động, thể hiện sức mạnh đặc biệt của lòng dân trong chiến tranh nhân dân.

Từ các hướng, quân ta tràn vào chia cắt đội hình địch, lần lượt đánh chiếm các mục tiêu quan trọng. Căn cứ Đệ Đức nhanh chóng bị quân ta làm chủ hoàn toàn. Trong lúc bị bao vây, nhiều binh lính địch dao động, buông súng đầu hàng. Sự kết hợp giữa tiến công quân sự và binh vận đã làm cho địch tan rã nhanh chóng, giảm bớt đổ máu và mở rộng thắng lợi.

Giữa lúc trận đánh diễn ra ác liệt, một bộ phận quân địch có xe M113 dẫn đầu tìm đường tháo chạy về hướng Hoài Hương. Tuy nhiên, lực lượng ta đã bố trí sẵn đội hình chặn đánh. Tại khu vực Núi Kho, toán địch tháo chạy bị tiêu diệt và bắt sống gần hết. Nỗ lực thoát thân cuối cùng của chúng không thể vượt qua thế trận chiến tranh nhân dân đã được quân và dân ta giăng sẵn.

Ngày 02/5/1972, huyện Hoài Nhơn với hơn 110.000 dân hoàn toàn giải phóng. Đây là một thắng lợi có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến dịch Xuân – Hè 1972 ở Bình Định. Sau bao năm tháng bị kìm kẹp, bom đạn và chia cắt, Nhân dân Hoài Nhơn được trở về làm chủ quê hương, thôn xóm, ruộng vườn của mình.

Câu chuyện Đệ Đức ngày 02/5/1972 là một trang sử hào hùng của thời hoa lửa. Ở đó có sức mạnh của pháo binh, bộ binh, lực lượng vũ trang địa phương; có sự mưu trí, quyết liệt trong tổ chức tiến công; và đặc biệt có sức mạnh cảm hóa, vận động của Nhân dân qua những đội “kéo lính, cứu lính”. Thắng lợi giải phóng Hoài Nhơn đã góp phần mở rộng vùng giải phóng ở Bắc Bình Định, tạo thế và lực mới cho cách mạng, đồng thời khẳng định ý chí kiên cường, lòng yêu nước và khát vọng độc lập, tự do của quân dân Bình Định trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.