Trần Hưng Đạo – Ba lần đánh bại đế chế Nguyên Mông, khắc tên Đại Việt vào lịch sử bất khuất

Trần Quốc Tuấn sinh ra trong dòng dõi hoàng tộc nhà Trần, là con trai của An Sinh Vương Trần Liễu. Ngay từ nhỏ, ông đã bộc lộ tư chất khác thường: ham thích trò chơi đánh trận, học vấn uyên bác, vừa giỏi văn chương vừa thông thạo cưỡi ngựa, bắn cung, lại am hiểu sâu sắc binh thư của người xưa. Trưởng thành trong bối cảnh vương triều Trần vừa mới dựng nghiệp, phải đối mặt với hiểm họa xâm lăng từ phương Bắc, Trần Quốc Tuấn đã dồn toàn bộ tâm huyết vào việc rèn luyện binh pháp, nghiên cứu thế trận, chuẩn bị cho những cuộc chiến sống còn của dân tộc mà ông sớm nhận ra là không thể tránh khỏi.

Đế quốc Mông Cổ khi ấy đang ở đỉnh cao sức mạnh, với những đội kỵ binh thiện chiến từng chinh phạt gần khắp lục địa Á – Âu, khiến nhiều đế chế hùng mạnh phải khuất phục. Tháng Giêng năm 1258, tướng Mông Cổ Ngột Lương Hợp Thai dẫn hơn năm vạn kỵ binh từ Vân Nam tràn xuống Đại Việt, mở đầu cuộc xâm lược lần thứ nhất. Trần Quốc Tuấn khi đó được cử làm Tiết chế, chỉ huy thủy bộ trấn giữ nơi biên cương phía Bắc. Quân dân nhà Trần dùng kế "vườn không nhà trống", rút khỏi kinh thành, khiến quân giặc vào chiếm được thành trống mà không hề có lương thảo, sa vào thế cùng quẫn giữa vùng đất lạ. Nhân thời cơ ấy, vua tôi nhà Trần phản công mạnh mẽ, đánh bật quân Mông Cổ ra khỏi bờ cõi, giành chiến thắng vang dội ngay trong lần thử sức đầu tiên với đế chế hùng mạnh nhất thời đại.

Gần ba mươi năm sau, đầu năm 1285, nhà Nguyên – hậu thân của đế quốc Mông Cổ tại Trung Hoa – huy động khoảng năm mươi vạn quân do Thoát Hoan thống lĩnh, mở cuộc xâm lược lần thứ hai với quy mô chưa từng có. Trần Hưng Đạo được phong Quốc công Tiết chế, thống lĩnh toàn quân, gánh trên vai trọng trách bảo vệ giang sơn. Trước khi giặc tràn tới, ông viết bài "Hịch tướng sĩ" hào sảng, khích lệ tướng sĩ lòng yêu nước và quyết tâm chiến đấu, đồng thời soạn "Binh thư yếu lược" để huấn luyện quân đội. Quân nhà Trần khắc lên cánh tay hai chữ "Sát Thát" – thể hiện ý chí quyết tử để giết giặc, giữ nước. Trước thế giặc quá mạnh, Trần Hưng Đạo chủ động rút quân về Vạn Kiếp để bảo toàn lực lượng, tiếp tục thực hiện kế "vườn không nhà trống" khiến quân Nguyên dần kiệt quệ vì thiếu lương, lại thêm khí hậu oi bức, dịch bệnh hoành hành, tinh thần quân giặc suy sụp. Đến tháng 5 năm 1285, khi thời cơ chín muồi, Hưng Đạo Vương cùng các tướng lĩnh như Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật đưa đại quân phản công. Quân ta liên tiếp giành thắng lợi vang dội tại Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, đánh tan đội quân xâm lược của Thoát Hoan, buộc viên tướng này phải chui vào ống đồng để thoát thân về nước trong nhục nhã.

Chưa từ bỏ tham vọng, cuối năm 1287, nhà Nguyên tiếp tục phát động cuộc xâm lược lần thứ ba, huy động cả bộ binh, kỵ binh lẫn một đoàn thuyền lương hùng hậu để tránh lặp lại thất bại vì thiếu lương thực như trước. Trần Hưng Đạo một lần nữa được giao trọng trách cầm quân. Ông cho quân mai phục, đánh đắm đoàn thuyền lương của giặc tại Vân Đồn, khiến đại quân Nguyên rơi vào cảnh đói khát ngay từ đầu chiến dịch. Đỉnh cao của cuộc kháng chiến là trận quyết chiến trên sông Bạch Đằng vào tháng 4 năm 1288. Vận dụng sáng tạo kế sách đóng cọc gỗ dưới lòng sông từng được Ngô Quyền sử dụng cách đó ba trăm năm mươi năm để đánh tan quân Nam Hán, Trần Hưng Đạo cho quân mai phục hai bên bờ, nhử đoàn thuyền chiến của giặc vào đúng bãi cọc khi nước triều rút. Hàng trăm chiến thuyền Nguyên bị đâm thủng, mắc cạn, quân ta từ khắp các ngả xông ra tiêu diệt, bắt sống nhiều tướng giặc. Ngày 19 tháng 4 năm 1288, quân Nguyên bị quét sạch khỏi bờ cõi, chiến thắng Bạch Đằng trở thành một trong những trận thủy chiến lừng lẫy nhất trong lịch sử quân sự dân tộc.

Sau ba lần đại thắng, Trần Hưng Đạo được nhân dân tôn kính như bậc thánh nhân, gọi là Đức Thánh Trần, được thờ phụng tại hàng trăm đền miếu trên khắp cả nước. Không chỉ là một nhà quân sự thiên tài với những mưu lược xuất chúng, ông còn để lại cho hậu thế tư tưởng "khoan thư sức dân" – lấy sự đồng lòng, gắn bó giữa triều đình và nhân dân làm cội rễ giữ nước bền vững, một tư tưởng mà đến nay vẫn còn nguyên giá trị thời sự. Ba lần chiến thắng đế chế Nguyên Mông hùng mạnh bậc nhất thời đại không chỉ bảo vệ vững chắc nền độc lập của Đại Việt, mà còn góp phần chặn đứng làn sóng xâm lược của đế quốc này xuống vùng Đông Nam Á, để lại một trang sử hào hùng bậc nhất trong hành trình dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.