Đêm bên dòng sông

Đêm xuống rất chậm trên bến sông. Mặt nước đen sẫm, chỉ còn ánh trăng mỏng vỡ thành những mảnh bạc nhỏ. Tổ trinh sát của Hòa nhận lệnh phải vượt sông trước bình minh.

Hòa là người trẻ nhất đơn vị, mới tròn mười chín tuổi. Trong ba lô của cậu có cuốn sổ nhỏ mẹ đưa trước ngày lên đường. Ở trang đầu, mẹ viết: “Đi cho vững vàng, con nhé. Khi nào nhớ nhà thì mở ra đọc.”

Những ngày hành quân, cuốn sổ ấy theo Hòa qua bao cánh rừng, qua những con dốc trơn bùn, qua những đêm pháo sáng rạch ngang bầu trời. Mỗi khi mệt, cậu lại chạm tay vào nó như chạm vào mái nhà thân thuộc.

Đêm ấy, cả tổ lặng lẽ xuống thuyền. Nước lạnh buốt. Mỗi mái chèo khua nhẹ đều khiến tim Hòa đập mạnh. Giữa dòng, tiếng động cơ bất ngờ gầm lên từ phía xa. Ánh đèn quét vụt qua mặt sông. Cả tổ lập tức nằm rạp xuống.

Khoảnh khắc ấy, Hòa nghe rất rõ nhịp tim mình. Cậu nghĩ đến mẹ, nghĩ đến em gái vẫn hay chạy ra đầu ngõ đón anh mỗi chiều, nghĩ đến cây khế sau vườn chắc đang mùa ra quả.

Rồi tiếng người chỉ huy vang lên rất khẽ: “Bình tĩnh.”

Con thuyền lặng lẽ trôi trong bóng tối. Mãi đến khi chạm bờ bên kia, mọi người mới thở phào. Hòa ngồi tựa vào gốc cây, ngước nhìn bầu trời đầy sao. Cậu chợt hiểu vì sao những người đi trước có thể bước qua sợ hãi — bởi phía sau họ là quê hương.

Nhiều năm sau, khi đã trở về với mái tóc điểm bạc, Hòa vẫn nhớ như in đêm vượt sông ấy. Đó không phải đêm dữ dội nhất của chiến tranh, nhưng là đêm cậu nhận ra mình đã lớn lên.

Thời hoa lửa đã đi qua, nhưng ánh sáng của lòng can đảm và tình yêu đất nước vẫn còn cháy mãi trong ký ức của những người đã sống qua những năm tháng ấy.