Đêm chờ giờ tiến công cuối cùng

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh quê Quỳnh Lưu, Nghệ An. Khi nhắc về những ngày cuối tháng tư năm 1975, ông nói rằng có một đêm ông nhớ rõ từng tiếng lá rơi, từng nhịp đồng hồ và từng hơi thở của đồng đội. Đó là đêm chờ giờ tiến công cuối cùng.

Đơn vị của ông vừa hành quân thần tốc qua nhiều vùng giải phóng và dừng lại ở một khu vườn cao su ven đường. Tin chiến thắng liên tiếp truyền về khiến ai cũng hiểu rằng giờ phút quyết định đã rất gần.

Trời tối nhanh.

Không ai đốt lửa.

Không ai nói chuyện lớn.

Dưới những hàng cây cao su thẳng tắp, anh em lặng lẽ kiểm tra lại súng đạn, ba lô và từng vật dụng nhỏ nhất.

Tiểu đội trưởng Trần Văn Hậu đi dọc đội hình, giọng thấp nhưng rất rõ:

“Đêm nay nghỉ tại chỗ. Giữ tuyệt đối im lặng. Sẵn sàng khi có lệnh.”

Mọi người gật đầu.

Cụ Dinh kể:

“Chúng tôi đã đi qua nhiều trận đánh, nhưng đêm ấy ai cũng có cảm giác khác thường.”

Khác vì không biết sáng mai sẽ ra sao.

Khác vì ai cũng linh cảm chiến tranh đang ở rất gần điểm kết thúc.

Dinh trải tấm tăng dưới gốc cây rồi ngồi tựa ba lô.

Hòa ngồi bên cạnh, tháo đôi dép cao su đã mòn gần hết đế.

Một lúc lâu không ai nói gì.

Xa xa, thỉnh thoảng vọng lại tiếng động cơ và tiếng pháo rất mơ hồ.

Cuối cùng Hòa khẽ hỏi:

“Ông có ngủ được không?”

Dinh lắc đầu:

“Không.”

“Vì hồi hộp à?”

Dinh nghĩ một lúc rồi đáp:

“Không biết nữa. Vừa hồi hộp, vừa thấy như đang chờ một điều rất lớn.”

Hòa cười nhẹ:

“Tôi cũng thế.”

Gió đêm thổi qua hàng cây, mang theo mùi đất ẩm và mùi khói súng còn vương đâu đó.

Một chiến sĩ trẻ ở gần đó lấy từ túi áo ra tấm ảnh gia đình, nhìn rất lâu dưới ánh đèn pin che kín trong lòng bàn tay.

Người khác cẩn thận viết thêm vài dòng vào lá thư chưa kịp gửi.

Có người chỉ ngồi lặng im, mắt nhìn vào bóng tối.

Cụ kể:

“Đêm ấy ai cũng có những suy nghĩ riêng.”

Dinh lấy trong túi áo lá thư của mẹ đã nhàu theo năm tháng.

Anh không đọc nữa, chỉ cầm trong tay.

Anh nhớ mái nhà ở Quỳnh Lưu, nhớ tiếng sóng biển đêm, nhớ mẹ ngồi bên bếp lửa và nhớ lời dặn: “Đừng lo, lo làm nhiệm vụ.”

Gần nửa đêm, tiểu đội trưởng quay lại chỗ anh em.

Ông ngồi xuống giữa vòng người rồi nói rất chậm:

“Có thể đây là đêm cuối cùng trước giờ quyết định. Dù ngày mai thế nào, anh em mình cũng phải giữ đội hình, giữ bình tĩnh và nhớ rằng mình đi vì ngày hòa bình.”

Không ai đáp.

Nhưng trong bóng tối, nhiều bàn tay siết chặt lại.

Một lúc sau, Hòa bỗng cười khẽ:

“Này Dinh, nếu mai xong việc, ông làm gì đầu tiên?”

Dinh nhìn lên khoảng trời lấp ló giữa tán cây:

“Tôi muốn về ôm mẹ.”

Hòa gật đầu:

“Tôi muốn ra biển.”

Người chiến sĩ trẻ bên cạnh chen vào:

“Em muốn ngủ ba ngày liền.”

Lần này mọi người đều cười, nhưng tiếng cười rất nhỏ, như sợ làm động cả đêm.

Cụ kể:

“Chúng tôi cười mà mắt ai cũng sáng.”

Khoảng gần sáng, trời trở lạnh.

Sương xuống dày hơn.

Nhiều người vẫn chưa ngủ.

Đột nhiên từ phía sở chỉ huy truyền xuống tiếng gọi khẽ:

“Chuẩn bị!”

Cả đội hình lập tức tỉnh hẳn.

Không còn vẻ trầm ngâm nữa.

Mọi người đứng dậy rất nhanh.

Súng được đeo lên vai.

Ba lô buộc chặt.

Đội hình chỉnh lại lần cuối.

Dinh nhìn sang Hòa.

Trong ánh sáng mờ của sương sớm, anh thấy gương mặt bạn vừa căng thẳng vừa rạng rỡ.

Hòa khẽ nói:

“Đến lúc rồi.”

Dinh gật đầu.

Không ai nói thêm.

Tiếng bước chân bắt đầu chuyển động dưới hàng cây cao su.

Đêm chờ đợi đã hết.

Phía trước là giờ tiến công cuối cùng.

Nhiều năm sau, tôi hỏi cụ Dinh:

“Điều gì khiến cụ nhớ nhất trong đêm ấy?”

Ông im lặng rất lâu rồi đáp:

“Là sự yên lặng.”

Tôi ngạc nhiên:

“Không phải lúc có lệnh tiến công sao?”

Ông lắc đầu:

“Không. Tôi nhớ lúc cả đơn vị ngồi im dưới hàng cây, mỗi người nghĩ về quê hương, về gia đình và về ngày hòa bình sắp tới.”

Rồi ông nói thêm:

“Đó là đêm mà chiến tranh và hòa bình đứng rất gần nhau.”

Là người sưu tầm lịch sử, tôi hiểu rằng trước những giờ phút lịch sử, con người thường trở nên lặng lẽ hơn. Những người lính trẻ năm ấy không chỉ chuẩn bị cho một trận đánh, mà còn chuẩn bị bước qua ranh giới của một thời đại.

Đêm chờ giờ tiến công cuối cùng vì thế không chỉ là câu chuyện về sự hồi hộp trước trận đánh. Đó là câu chuyện về những trái tim đã đi qua bom đạn, vẫn mang theo hình bóng quê nhà và cùng hướng về một ngày mai không còn tiếng súng.

Và có lẽ, trong ký ức của người cựu chiến binh năm ấy, âm thanh sâu đậm nhất của đêm cuối cùng không phải tiếng pháo xa, mà là tiếng đồng đội đứng lên trong sương sớm và khẽ nói: