Đêm nổi dậy ở đồn Ba Tơ và lời thề dưới lá cờ đỏ sao vàng

Đầu tháng 3 năm 1945, Nhật hất cẳng Pháp trên toàn Đông Dương. Tại vùng núi Ba Tơ (Quảng Ngãi) — nơi chính quyền thực dân dùng làm chốn giam giữ, an trí những người tù chính trị cộng sản — các đồng chí như Phạm Kiệt, Nguyễn Chánh, Trần Lương đã nhanh chóng nhận định: Thời cơ ngàn năm có một đã đến!

Đêm 11/3/1945, không khí tại châu lị Ba Tơ bừng bừng sức nóng. Mới 11 giờ đêm, dưới sự chỉ huy mưu trí của Tỉnh ủy Quảng Ngãi, lực lượng cứu quốc quân phối hợp cùng nhân dân các dân tộc Kinh, Hrê đã chia làm nhiều mũi tiến công áp sát đồn Ba Tơ.

Chi tiết đắt giá nhất của cuộc khởi nghĩa chính là sự phối hợp "trong ứng ngoại hợp" vô cùng tài tình. Trước đó, các chiến sĩ cách mạng đã âm thầm làm công tác vận động binh lính ngay trong lòng địch. Khi tiếng súng báo hiệu vang lên, nha sĩ và lực lượng bảo an binh bên trong đồn — vốn đã được giác ngộ — liền mở phang cổng đồn, nộp toàn bộ vũ khí cho quân cách mạng mà không hề kháng cự. Chỉ trong chớp mắt, ta chiếm gọn đồn giặc, thu toàn bộ súng đạn, nha đại lý và các cơ sở của chính quyền cũ mà không tốn một giọt máu.

Sáng ngày 12/3/1945, một cuộc mít tinh lớn diễn ra ngay tại nha Ba Tơ. Lần đầu tiên, lá cờ đỏ sao vàng tung bay kiêu hãnh giữa núi rừng Quảng Ngãi trước sự reo hò vang dội của hàng ngàn đồng bào. Cũng tại đây, Đội du kích Ba Tơ gồm 28 chiến sĩ ban đầu chính thức được thành lập với lời thề vang vọng: "Hy sinh vì Tổ quốc!".

Cuộc Khởi nghĩa Ba Tơ không chỉ lật đổ bộ máy cai trị của địch ở một huyện miền núi mà còn khai sinh ra lực lượng vũ trang cách mạng đầu tiên ở Nam Trung Bộ. Đội du kích Ba Tơ sau này trở thành hạt nhân mồng nòng, góp phần làm nên thắng lợi vang dội của Cách mạng Tháng Tám trên dải đất Trung Bộ