Nhân chứng trực tiếp tham gia các sự kiện lịch sử

ĐÊM SINH NHẬT BÁC TRÊN ĐỒI 82

Đoạn trích kể về một chiến công hy hữu và đầy mưu trí của tổ Trinh sát kỹ thuật Sư đoàn 3 Sao Vàng vào đêm 19/5/1973 tại Bình Định. Lợi dụng việc quân Ngụy bắn nhầm nhau rồi báo cáo láo về "tàu ngầm Trung Quốc" để lấp liếm, các chiến sĩ ta đã bí mật xâm nhập sóng vô tuyến, đóng giả tàu đối phương và giả danh chỉ huy địch để điều khiển chúng. Bằng sự thông minh và khả năng ngoại ngữ, tổ trinh sát đã lừa máy bay địch oanh tạc trúng hai tàu tuần tiễu của chính quân Ngụy, gây náo loạn toàn bộ hệ thố

Lai Châu10/03/2026Ban Biên tập tổng hợp3 lượt xem0 lượt chia sẻ

Trong sổ nhật ký tác chiến của Ban Trinh sát F3 năm 1973 có đoạn: “ đêm 19-5-1973, ta tập kích Chóp Chài, Núi Chéo, Đồi 10, Điểm cao 174. Địch bắn rất nhiều pháo ra biển. Máy bay C130 ném bom vùng biển Hoài Mỹ. Pháo phòng không của chi khu Hoài Nhơn bắn dữ dội...Nhưng trinh sát kỹ thuật không nắm được thực hư như thế nào...”.

Thực tế chúng tôi nắm được tất cả nhưng không dám báo cáo, bởi chính chúng tôi đã tự động bày ra vụ bắn phá đó mà không xin phép Sư đoàn. Bí mật ấy, lúc bấy giờ nói ra có thể bị kỷ luật. Giờ đây, sau 36 năm, nó trở thành một kỷ niệm sâu sắc của chúng tôi trong những năm tháng sống và chiến đấu ở Sư đoàn 3 Sao Vàng. Xin được kể lại với các bạn.

Không biết hiện nay cấp sư đoàn có còn bộ phận trinh sát kỹ thuật nữa không. Đó là bộ phận tựa như quân báo, biên chế khoảng bảy hoặc tám người, trực thuộc trưởng ban trinh sát và Bộ Tư lệnh sư đoàn, chuyên sử dụng vô tuyến điện theo dõi đài địch, thường xuyên cung cấp tình hình đối phương cho Bộ Tư lệnh Sư đoàn (qua Trưởng Ban trinh sát, không qua Đại đội Trinh sát).

Chuyện xảy ra đại khái như sau: Đêm 19-5-1973, chúng tôi đang trực máy theo dõi địch để phục vụ cho Sư đoàn đánh phản kích chống lấn chiếm thì ở Chi khu Hòai Nhơn, bọn chúng bắn lộn nhau. Bị cấp trên ở Quy Nhơn vặn hỏi, tên Chi khu trưởng nói dối là có tàu ngầm của Trung Quốc vào vùng biển Hoài Nhơn nên cho lính nổ súng. Thấy đây là cơ hội tốt để lừa địch, tổ đài chúng tôi đóng giả tàu Trung Quốc liên lạc với nhau để công kích Chi khu Hoài Nhơn. Bọn địch ở Hoài Nhơn tưởng rằng có tàu Trung Quốc thật nên ra lệnh bắn pháo ra biển và yêu cầu Tiểu khu Bình Định đưa tàu tuần tiễu ra chi viện. Tiếp đó, Tiểu khu Bình Định còn yêu cầu cả máy bay đến trinh sát. Chúng tôi lại đóng giả chi khu Hoài Nhơn chỉ điểm cho máy bay đánh vào tàu tuần tiễu của chúng. Kết quả, hai tàu tuần tiễu của hải quân ngụy bị máy bay của chúng ở Phù Cát đánh tan tành. Diễn biến cụ thể như sau:

Khoảng trung tuần tháng 5 năm 1973, Sở chi huy Sư đoàn 3 Sao Vàng chuyển về xã Ân Tường, huyện Hoài Ân để chỉ huy đợt tiến công đánh địch lấn chiếm vùng giải phóng, lập công dâng Bác nhân ngày 19-5.

Tổ trinh sát kỹ thuật chúng tôi chia làm hai mũi. Mũi 1 gồm Tôn Việt ( tổ trưởng), Phát, Sỹ Hùng và tôi. Tổ 2 có Văn Đài, Quang Thắng và Văn Diêm ( đi hướng Nam). Tổ tôi chọn Đồi 82 tại Ân Tín, Hoài Ân làm điểm đặt máy. Bốn chúng tôi bận bịu suốt ngày đêm. Mỗi người sử dụng hết khả năng mình theo dõi mọi động thái địch, ghi chép, phân tích, sàng lọc thông tin, kịp thời báo cáo cho Bộ Tư lệnh Sư đoàn. Thời tiết oi nồng, chúng tôi như bị rang trong chảo lửa trên đồi 82. Những bụi lau phờ phạc, khô quắt đến tội nghiệp. Quần áo mặc trong người khô cong vì trộn lẫn bụi cát, đất, mồ hôi. Trong khi đó, tai, mắt không được rời máy. Mỗi người theo dõi hai máy. Một tay dò sóng, tay kia ghi chép đến rã rời.

Khoảng 18 giờ ngày 19-5, sau khi toàn tổ đã tìm được sóng vô tuyến của địch và nắm chắc phiên hiệu các đơn vị của chúng, chúng tôi nhận điểm đứng và báo cáo tình hình trong ngày vừa xong thì đột nhiên ở sóng tần số chi khu Hoài Nhơn có tiếng súng nổ chát chúa vọng ra từ tai nghe. Tiếp đó là tiếng gọi gấp gáp của Đại tá Hoài – tiểu khu trưởng tiểu khu Bình Định

- Vĩ Long đâu? Bạch Long gọi! ( Vĩ Long là mật danh của chi khu Hoài Nhơn. Bạch Long là tên mật của tiểu khu Bình Định. Chế độ ngụy thời đó, cấp tỉnh gọi là Tiểu khu, cấp huyện gọi là Chi khu. Tỉnh trưởng (như chủ tịch tỉnh) kiêm cả quân sự).

Tên thiếu tá Long, chi khu trưởng Hoài Nhơn đáp lại:

- Bạch Long đâu? Vĩ Long trả lời. Tiếng Hoài gắt:

- Tại sao chỗ “ Moa” có tiếng súng dữ vậy?

Thiếu tá Long nói ấp úng:

- Bẩm “Đại Bàng”, lúc 18 giờ, “con cái” tôi, thằng “hai đầu, bảy chóp” (mật danh liên đoàn 207 Bảo An) phát hiện hai tàu ngầm Trung Cộng nên nó nổ súng.

- Bây giờ nó còn ở đó không? – vẫn giọng của Hoài.

- Bẩm! Nó lặn mất tiêu.

Lặng một lúc, Hoài ra lệnh:

- “ Moa” cho “ Toa” điểm đứng của tàu ngầm. Nhanh lên.

Lại im lặng một lúc, thiếu tá Long báo cáo:

- Metro.T:03 – F:05 (tọa độ trên bản đồ của chúng).

Tiếng của đại tá Hoài:

- Được rồi! “ Moa” cho “con cái” và các đơn vị lân cận rút khỏi khu vực trên...

Anh em chúng tôi nhận định: làm gì có tàu ngầm Trung Quốc ở đây? Chắc bọn chi khu Hoài Nhơn có sự cố bắn lộn nhau, sợ bị tội nên nói dối cấp trên để lấp liếm. Tôi bàn với Tôn Việt: bọn này đem tàu ngầm Trung Quốc ra hù dọa cấp trên thì ta chơi cho nó một mẻ. Vì tôi và Phát đều biết tiếng Trung nên hai người dùng máy của mình liên lạc bằng tiếng Trung như có hai tàu ngầm của Trung Quốc vậy. Tôn Việt hơi phân vân có nên báo cáo xin ý kiến anh Phiêu (trưởng ban trinh sát) hay không? Tôi gạt đi mà rằng: “ ta lừa cho chúng bắn ra biển để tiêu phí đạn chứ can hệ gì mà báo cáo.” Tôn Việt nghe lời, và tôi cùng Phát vào cuộc. Mở đầu là tiếng gọi lơ lớ của tôi:

- Ủa sư. Sứ lưu. Sứ san khuấy tá. (16 đây, 13 trả lời)

- Sứ san thing xin sử. Sử lưu khuấy tá ( 13 nghe rõ, 16 trả lời) - giọng Phát run run nhưng cũng tạm được.

- Tả cha truẩn pây tran tâu (chuẩn bị chiến đấu)

Lập tức trên tần số chi khu Hoài Nhơn đang nhốn nháo liên lạc với nhau bỗng im phăng phắc. Rồi có tiếng thiếu tá Long ra lệnh.

- Tất cả “con cái” sang số nhà “màu tím” mà ở (mã sóng của chúng).

Lại xuất hiện tiếng thiếu tá Long ở sóng tiểu khu Bình Định:

- Báo cáo “Delta”, tàu ngầm Trung cộng lại làm việc ngay trên sóng của chi khu tôi. Chúng liên lạc với nhau bằng tiếng Tàu.

Có tiếng đại tá Hoài ra lệnh:

- Đuổi hết “ con cái” anh ra khỏi nhà. Không được động tĩnh gì.Theo dõi chúng. Tôi sẽ qua đó ngay. Lát nữa có thông dịch Trung Hoa tới giúp.

Nghe chúng nói có phiên dịch tiếng Trung, tôi sởn tóc gáy, định bỏ cuộc, nhưng rồi lại nghĩ “ chắc chúng trấn an cấp dưới,chứ tìm đâu ra thông dịch Trung Hoa lúc này.” Bỗng lại xuất hiện tiếng đại tá Hoài trên sóng tiểu khu Bình Định khẩn thiết yêu cầu ba đơn vị pháo binh:

- Giro-se-vần- xích nai. Giro tori – Bạch Long gọi.

Có tiếng gọi như ngái ngủ:

- Cái gì đấy?...Cái gì?

- Nấu phở ( Tioti). Cấp tập vào tòa độ T:03- F:05

- Tính chất mục tiêu?

- Tàu ngầm đối phương.

Mấy phút sau, vùng biển Hoài Nhơn chìm trong đạn pháo. Pháo các cỡ của địch thi nhau nổ như ngô rang.

Chuông điện thoại hối hả reo. Tiếng của trưởng ban trinh sát ở đầu dây bên kia.

- Tại sao địch bắn nhiều vậy? Ta đang chuẩn bị tập kích núi Chóp Chài đó, xem có lộ không?

Tôn Việt run run đáp:

- Không có gì đâu ạ. Chúng chỉ bắn ra biển. Có lẽ nó nghi ngờ tàu thuyền ta chở vũ khí vào nên bắn chặn.

Trưởng ban Phạm Văn Phiêu động viên:

- Nhớ trực 24/24 nhé. Đêm nay sinh nhật Bác Hồ. Mình đã cho người mang ảnh Bác và tiếp tế lương thực lên cho các cậu. Cử người xuống chân đồi mà nhận.

Tôn Việt bỏ máy, nghĩ ngợi một lúc rồi nói: “ các ông mà biết việc này thì bọn mình chỉ có đi tù.” Tôi cười bảo: “ các ông đánh núi Chóp Chài là diệt sinh lực địch. Tụi mình làm cuộc chơi này là phá hủy phương tiện chiến tranh của chúng, chẳng phải tốt lắm sao!” Phát nói thêm: “ đã vào trận không được run, phải chơi hết mình.”

Tôn Việt im lặng . Tôi và Phát tiếp tục vào máy:

- Sử lưu chai nả? Sử san chai khu? ( 16 ở đâu? 13 gọi).

- Sử san chai. Sử lưu khuấy tả. (13 đây, 16 trả lời).

- Sử san bị thương nặng! Tôi nói cả tiếng Việt để xem chúng đã có phiên dịch chưa, cũng ngầm để cho bọn chi khu Hoài Nhơn biết.

- Nỉ xen chai nả? ( hiện nay anh ở đâu?)

- Hướng y, cách tọa độ cũ 3 hải lý. Tôi nói lung tung chứ chẳng biết hướng y là hướng nào.

Một lát, trên sóng tiểu khu Bình Định có tiếng báo cáo của thiếu tá Long:

- Bẩm “ đại bàng”, tàu của chúng bị hỏng nặng. Hiện chúng vẫn quanh quẩn tọa độ cũ.

Đại tá Hoài cười:

- Ô- kê. Cho “nấu phở” tiếp.

Lại một đợt bắn pháo cấp tập. Đợt này dài hơn đợt trước. Biển Hoài Nhơn ồn ào như giông tố.

Chuông điện thoại lại vang lên. Lần này là giọng trầm trầm của Tư lệnh Sư đoàn, Huỳnh Hữu Anh:

- Tại sao địch bắn dữ vậy mà các cậu đếch báo cáo gì? Bộ đội đã vào hàng rào thứ 3 rồi đó.

Tôn Việt trả lời rằng các mục tiêu ta chuẩn bị tấn công không có dấu hiệu bị lộ. Thủ trưởng cứ yên tâm.

Bất ngờ tôi bắt được hai mật danh lạ trên sóng chi khu Hoài Nhơn. Biết bọn dưới chi khu chưa nhận được sóng này vì chúng ở thấp, tôi liền đóng giả máy của chi khu trả lời:

- Các anh hãy “ vặn cổ gà ” đi ( sang băng khác).

Hai mật danh đó gặp tôi tại tần số do tôi chỉ định:

- Vĩ Long đâu “ mắt chột”, “ mắt đui”? Hãy cho đối chứng “ lá bùa”

Nó đang thử có phải ta lừa nó không. Tôi nghĩ vậy và mạnh dạn bảo:

- Cho đi- Vi to- xích xê- vần ( 17).

Nó hỏi lại:

- Ông Delta, tôi tên gì?

Qua khẩu ngữ của chúng tôi biết bọn này là Hải quân, liền đọc cả họ và tên chỉ huy trưởng của hải đội của nó là Huỳnh Tấn Đạt. Hai thằng vui vẻ trả lời “ Ô-kê”. Giọng thằng “ mắt chột” ồm ồm trong máy:

- Tôi, hai tàu tuần tiễn của Hải đội Giê-rô phai (05) từ Quy Nhơn ra hỗ trợ cho anh đây. Nghe nói có tàu Trung cộng, tôi sợ lắm. Tôi đang men theo bờ biển. Liệu chúng có ngoi lên như con cá voi khổng lồ nuốt chửng chúng tôi không?

Tôi thầm nghĩ: “ một lũ hèn nhát, thì ra thằng nào cũng sợ Hải quân Trung quốc.”

Có tiếng máy bay sè sè, mỗi lúc một gần. Liền đó có tiếng gọi trên sóng chi khu Hoài Nhơn lúc được lúc mất. Tôi biết chắc chắn bọn chi khu Hoài Nhơn chưa bắt được sóng này. Còn máy tôi thì nghe rõ:

- Vĩ Long đâu? Ngân Hà gọi (Ngân Hà là mật danh không quân Phù Cát.)

Tôn Việt vội bỏ máy của mình, cầm nhanh máy của tôi (đang đóng giả máy chi khu Hoài Nhơn) nói một tràng tiếng anh bảo chúng chuyển sóng và tần số theo chỉ dẫn của chúng tôi. Sau đó tôi đĩnh đạc hỏi:

- Cần đối chiếu “ Bùa hộ mệnh” không?

Bọn phi công trả lời:

- Khỏi cần!

Tôi mỉm cười nghĩ: chắc là nó nghe tràng tiếng anh của Tôn Việt nên tin tưởng không bị lừa

Bỗng dưng Tôn Việt ra lệnh cho tôi và Phát đóng máy. Việt giải thích:

- Có lẽ phải “ stop”. Mình không ngờ lại to chuyện thế này. Cả bọn không quân của chúng cũng được điều động chi viện. Thật là một lũ điên. Nếu việc này ảnh hưởng đến trận đánh của Sư đoàn thì gay to.

Sỹ Hùng từ nãy giờ ngồi im bỗng lên tiếng:

- Tôi lại cho rằng đây là cơ hội mới. Các anh cứ dụ cho bọn không quân và hải quân đánh nhau.

Tôn Việt đồng ý theo hướng đó. Tôi và Phát lại vào cuộc

Đóng giả máy hai tàu tuần tiễn, tôi hỏi:

- Anh đi đâu mà lạc vào số nhà của tôi?

- Được lệnh Phi đoàn Phù Cát, tôi cùng anh tiêu diệt tàu ngầm Trung cộng (tên phi công trả lời). Hiện tôi đang ở Phốt- pho cải cách (mã đèo Phú cũ).

Tên phi công có vẻ ngạo mạn, đọc cả thơ nữa

“ Biển ồn ào sóng dội

Tàu Trung cộng tiến vào

Không chịu nổi tên lửa

Bom chùm ở trên cao. ”

Tôi khen nó thơ hay và đọc tiếp một câu:

“ Coi chừng Việt cộng nuốt cả sao.”

Tôi cười và hắn cũng cười đáp:

- Hay! Hay lắm! Mà phản nghịch đó nghe!

Chiếc máy bay lượn mấy vòng rồi nghiêng cánh sà sát xuống mặt biển và vọt lên cao. Nó thất vọng nói rè rè, liên lạc với Chi khu Hoài Nhơn. (sóng Hoài Nhơn vẫn do chúng tôi khống chế)

- Vĩ Long đâu? Ngân Hà gọi. Chẳng thấy gì cả. Chỉ có thuyền đánh cá.

Dừng một lát nó nói tiếp:

- Hay đó là thuyền Việt cộng cụm lại để che dấu tàu ngầm?

Tôi sợ chúng bắn vào thuyền chài của dân nên vội gọi:

- Ngân Hà đâu? Vĩ Long gọi. Không được bắn vào thuyền đánh cá. Họ kiện đấy. Ở đó, “ con cái” của tôi đang lùng sục, kiểm tra.

Đột nhiên tên phi công nói:

- Thấy rồi! Thấy rồi! Có hai chấm đen nhỏ.

Tôi đoán chắc đó là hai tàu tuần tiễn của bọn Quy Nhơn, liền bảo:

- Đúng! Chính nó! “ Nấu phở ngay kẻo nó chuồn mất”.

Chỉ mấy phút sau, chiếc máy bay C130 bay tới và hai quả bom đầu tiên trút xuống hai tàu tuần tiễn địch.

Tôi giục tên phi công lái máy bay trinh sát:

- Xi nhan tiếp. Đúng mục tiêu rồi đó.

Thế là tên lửa, bom tạ, bom tấn thi nhau trút xuống hai tàu tuần tiễn của chúng.

Lúc này, trên sóng của bọn tàu tuần tiễn liên lạc với sóng chi khu Hoài Nhơn la lối om sòm:

- Máy bay Việt cộng! Máy bay Việt cộng!

Vậy là các cỡ súng cao xạ của chúng ở Hoài Nhơn thi nhau bắn lên. Chiếc C130 lồng lộn tức giận trút những quả bom cuối cùng rồi chuồn thẳng.

Có tiếng đại tá Hoài- trưởng Tiểu khu Bình Định quát trên máy:

- Tất cả dừng lại. Không được bắn. Nhầm to rồi. Hai tàu tuần tiễn đi tiêu rồi. Đù mẹ! Tại sao lại chồng nhau vậy?

Hắn ra lệnh cho bọn hiệu thính viên rà tìm vô tuyến của ta nhưng dù có xoay đến mòn tay cũng không thể tìm ra.

Bọn tôi bỏ ống nghe cười vui. Lúc này gần 24 giờ. Một đêm thật tuyệt vời. Đầy căng thẳng và rất thú vị. Một món quà mừng sinh nhật Bác thật ý nghĩa.

Bất chợt, một cơn mưa ập tới. Đồi 82 dịu mát dần. Lũ chúng tôi căng ni lông hứng nước mưa và cởi trần tắm gội.

Đúng lúc đó, tiếng súng của ta ở Chóp Chài, Núi Chéo, Đồi 174... lần lượt rộ lên. Chiến dịch phản kích của Sư đoàn bắt đầu. Tôi hứng lên đọc luôn hai câu thơ:

“ Đọc thơ Bác giữa chiến hào

Bom rơi, bụi đỏ bay vào sổ thơ.”

Trên trời, một chiếc trực thăng bay qua bay lại mấy vòng rồi có tiếng trên sóng của Tiểu khu Bình Định

- Bạch Long đâu? Chim Ưng gọi

Đại tá Hoài nhanh nhẩu thưa:

- Chim Ưng đâu? Bạch Long trả lời.

Nguyễn Văn Toàn- trung tướng, Tư lệnh Quân khu II ngụy nói giọng bắc pha nam:

- Tại sao “ moa” không báo cho “ toa” biết vụ đánh lộn?

Hoài chưa kịp trả lời thì Toàn đã ra lệnh:

- Bravo, Cha- lie Hâu- theo qui bách Đen ta. (về Bộ chỉ huy Quân đoàn gấp).

Tôi cười nói với anh em trong tổ:

- Cuộc chơi của chúng ta đã chấn động tới cấp Quân khu chúng nó rồi. Thật đã!

Chiếc trực thăng vọt lên cao và mất hút về phía Nam. Vài quả pháo địch bắn vu vơ, lạc lõng nổ ùng oàng phía bắc Đồi 82.

Chuyện có thật bây giờ mới nói, âu cũng là kỷ niệm cuộc đời binh nghiệp, một nén nhang thắp cho Văn Phiêu - người Trưởng Ban trinh sát hiền hành và sâu sắc, một nén nhang tưởng nhớ Tôn Việt- Tổ trưởng tổ Trinh sát Kỹ thuật Sư đoàn và bao đồng đội đã ngã xuống trên mảnh đất Bình Định thân yêu.

Bạn cũng đang lưu giữ
một câu chuyện lịch sử?

Hãy chia sẻ để ký ức không bao giờ bị lãng quên

Gửi câu chuyện của bạn