Đêm tập trung tân binh

Chiều hôm ấy, sau khi đi bộ trên con đường đất đỏ ra huyện, nhóm thanh niên của xã được đưa vào khu tập trung.

Doanh trại chỉ là những dãy nhà mái ngói đơn sơ, sân đất rộng và vài bóng đèn vàng treo cao. Mọi thứ đều lạ lẫm đối với những chàng trai vừa rời mái nhà tranh của mẹ.

Bác Được được phát một chiếc chiếu, chiếc màn và chỗ nằm trong căn phòng dài có gần ba chục người.

Tiếng nói cười vang lên khắp nơi.

Người hỏi quê quán.

Người hỏi tên tuổi.

Người khoe biết bơi, biết cày, biết kéo lưới.

Chỉ một buổi chiều mà những người xa lạ đã bắt đầu gọi nhau là “anh em”.

Khi trời tối hẳn, tiếng kẻng vang lên báo điểm danh.

Tất cả xếp hàng ngoài sân.

Ánh đèn vàng hắt lên những gương mặt còn rất trẻ, có người mới mười tám tuổi, có người vừa cưới vợ chưa đầy tháng.

Cán bộ đơn vị phổ biến nội quy rồi nói:

— Từ hôm nay, các đồng chí là chiến sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Nghe hai chữ “chiến sĩ”, bác Được thấy trong lòng vừa tự hào vừa nặng trĩu.

Đêm ấy, nhiều người không ngủ được.

Nằm trên chiếc chiếu mới, bác nghe tiếng quạt trần quay kẽo kẹt, tiếng người trở mình, tiếng thở dài khe khẽ trong bóng tối.

Một cậu nằm bên cạnh thì thầm:

— Anh Được này, ở nhà giờ chắc mẹ em chưa ngủ đâu.

Bác quay sang:

— Mẹ tôi chắc cũng thế.

Cả hai im lặng một lúc.

Rồi từ cuối phòng có tiếng ai đó hát rất nhỏ:

“Quê hương anh nước mặn đồng chua…”

Giọng hát còn run, nhưng cả căn phòng bỗng yên đi.

Vài người hát theo.

Tiếng hát không to, như sợ làm vỡ mất nỗi nhớ nhà đang đầy trong lòng mỗi người.

Bác Được nhìn lên mái nhà tối mờ và nhớ căn bếp có mẹ ngồi gói nắm cơm tối qua. Mới chỉ cách quê vài chục cây số mà bác đã thấy nhớ đến nao lòng.

Bỗng tiếng sụt sịt vang lên ở góc phòng.

Có người đang khóc.

Không ai trêu chọc.

Không ai cười.

Bởi lúc ấy, hầu như ai cũng đang giấu một nỗi xúc động riêng.

Một anh lớn tuổi hơn khẽ nói:

— Khóc đi rồi mai mạnh mẽ hơn.

Câu nói ấy khiến nhiều người bật cười khe khẽ, và không khí dịu lại.

Gần nửa đêm, cán bộ trực đi kiểm tra. Thấy nhiều tân binh còn thức, anh ngồi xuống giữa phòng rồi kể chuyện đời lính, chuyện hành quân, chuyện đồng đội.

Anh nói:

— Ban đầu ai cũng nhớ nhà. Nhưng rồi các đồng chí sẽ có thêm một mái nhà mới là đơn vị, có thêm những người anh em mới là đồng đội.

Bác Được nhớ rất rõ câu nói ấy.

Về sau, khi đi qua Trường Sơn và những trận đánh ác liệt, bác mới hiểu điều đó hoàn toàn đúng.

Khoảng gần sáng, tiếng nói chuyện thưa dần.

Bác thiếp đi trong tiếng thở đều của cả căn phòng.

Trong giấc ngủ chập chờn, bác mơ thấy con đường làng, thấy mẹ đứng trước mái nhà tranh, thấy cánh đồng quê trong sương sớm.

Khi tiếng kẻng báo thức vang lên, bác giật mình ngồi dậy.

Đó là buổi sáng đầu tiên của đời lính.

Từ đêm tập trung tân binh ấy, bác bắt đầu học điều lệnh, học gấp chăn màn, học hành quân, học chịu gian khổ và học sống vì đồng đội.

Nhiều người trong căn phòng năm ấy sau này trở thành những người bạn thân thiết nhất của bác.

Có người đã hy sinh.

Có người còn sống đến hôm nay với mái đầu bạc trắng.

Nhưng mỗi lần gặp lại, họ vẫn nhắc về đêm tập trung tân binh như nhắc về buổi đầu của một tình đồng đội kéo dài suốt cả cuộc đời.

Và bác thường nói:

Đêm tập trung tân binh không chỉ là đêm những chàng trai rời gia đình. Đó là đêm họ bắt đầu học cách trở thành người lính, học cách sẻ chia nỗi nhớ nhà và học cách đặt tình đồng đội bên cạnh tình thân để cùng nhau bước vào những năm tháng gian khổ nhất của tuổi trẻ.