ĐÊM VƯỢT SÔNG THẠCH HÃN

ĐÊM VƯỢT SÔNG THẠCH HÃN

"Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ,
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Mỗi lần nghe hai câu thơ ấy, nhiều cựu chiến binh Thành cổ Quảng Trị lại lặng đi. Bởi với họ, sông Thạch Hãn không chỉ là một dòng sông, mà còn là nơi biết bao đồng đội mãi mãi tuổi đôi mươi.

Cựu chiến binh Lê Bá Dương, người trực tiếp chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị trong 81 ngày đêm mùa hè đỏ lửa năm 1972, nhiều lần kể lại rằng mỗi lần vượt sông là một lần đối mặt với ranh giới giữa sự sống và cái chết.

Ban ngày, máy bay và pháo binh đối phương bắn phá dữ dội. Vì vậy, việc đưa bộ đội vào Thành cổ chủ yếu diễn ra vào ban đêm. Không có cầu. Chỉ có những chiếc thuyền nhỏ hoặc những bè gỗ mỏng manh lặng lẽ lướt trên mặt nước.

Đêm ấy, bầu trời Quảng Trị đặc quánh khói thuốc súng. Pháo sáng từ phía địch liên tục bắn lên, soi trắng cả một khúc sông. Mỗi khi pháo sáng bừng lên, tất cả phải nằm im, nín thở. Chỉ cần một cử động nhỏ cũng có thể trở thành mục tiêu của súng máy.

Trên chiếc thuyền chở đầy chiến sĩ trẻ, không ai nói với ai một lời. Người thì ôm chặt khẩu súng, người giữ ba lô, người lặng lẽ nhìn về phía Thành cổ đang rực lửa.

Một chiến sĩ rất trẻ khẽ hỏi người ngồi cạnh:

"Anh ơi... vào đó có khó lắm không?"

Người lính lớn tuổi hơn mỉm cười:

"Khó chứ. Nhưng rồi sẽ quen."

Câu trả lời ngắn gọn ấy không làm người lính trẻ yên tâm hơn, nhưng đủ để anh hiểu rằng tất cả những người trên thuyền đều đã sẵn sàng.

Khi con thuyền còn cách bờ vài chục mét, pháo địch bất ngờ dội xuống. Mặt sông như sôi lên. Nước tung trắng xóa. Tiếng nổ nối tiếp tiếng nổ.

Chiếc thuyền chao đảo.

Một đồng đội trúng mảnh pháo, ngã xuống lòng thuyền.

Không ai kêu khóc.

Không ai hoảng loạn.

Những người còn lại lập tức ghì chặt mái chèo, đưa thuyền áp vào bờ nhanh nhất có thể.

Khi đặt chân lên bờ, họ chỉ kịp nhìn lại dòng sông một lần rồi lập tức lao vào trận địa.

Nhiều người trong số họ đã không bao giờ trở về.

Sau chiến tranh, cựu chiến binh Lê Bá Dương nhiều lần quay lại Thạch Hãn. Ông đứng rất lâu bên bờ sông, nơi năm xưa những con thuyền chở đồng đội vượt qua trong mưa bom bão đạn.

Có người hỏi:

"Điều gì khiến ông day dứt nhất sau chiến tranh?"

Ông lặng im rồi trả lời:

"Điều day dứt nhất là mình còn sống, còn nhiều đồng đội thì mãi mãi nằm lại dưới lòng sông."

Chính từ những ký ức ấy, ông đã viết nên hai câu thơ đã trở thành lời tri ân bất hủ:

"Đò lên Thạch Hãn xin chèo nhẹ,
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm."

Hai câu thơ không nói về chiến thắng hay chiến công. Hai câu thơ chỉ nhắc mỗi chúng ta rằng dưới dòng nước bình yên hôm nay là biết bao tuổi thanh xuân đã hóa thành bất tử.

Mỗi dịp tháng Bảy, hàng nghìn người dân và cựu chiến binh lại thả những đóa hoa xuống dòng Thạch Hãn. Những bông hoa lặng lẽ trôi theo dòng nước, như lời nhắn gửi đến những người lính chưa kịp trở về.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện về đêm vượt sông Thạch Hãn không chỉ là một ký ức chiến tranh. Đó còn là bài học về lòng dũng cảm, về tình đồng đội và về giá trị của hòa bình. Mỗi bước chân chúng ta đi trên mảnh đất thanh bình hôm nay đều được nâng đỡ bởi sự hy sinh của biết bao người đi trước. Vì thế, sống có trách nhiệm, có lý tưởng và biết cống hiến chính là cách thiết thực nhất để tri ân những người đã gửi lại tuổi hai mươi nơi dòng sông Thạch Hãn.