Đến đất nước Lênin và nghiên cứu lý luận cách mạng (1923 - 1924)

Tháng 6/1923, Nguyễn Ái Quốc rời nước Pháp để đến Liên Xô — quê hương của V.I. Lênin và Cách mạng tháng Mười vĩ đại. Tại đây, Người trực tiếp làm việc trong các cơ quan của Quốc tế Cộng sản như Quốc tế Nông dân, Quốc tế Cộng sản và tham gia học tập tại Trường Đại học Phương Đông. Việc sinh sống và làm việc tại Liên Xô đã giúp Người có cơ hội nghiên cứu sâu sắc hơn về lý luận xây dựng Đảng kiểu mới, kinh nghiệm thực tiễn của Cách mạng tháng Mười Nga, cũng như phương thức tổ chức và lãnh đạo nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới.

Trong thời gian này, Người cũng tham dự Đại hội lần thứ V của Quốc tế Cộng sản (1924) và có nhiều bài tham luận quan trọng về vấn đề thuộc địa. Nguyễn Ái Quốc kiên trì bảo vệ luận điểm mang tính chiến lược: Cách mạng ở các nước thuộc địa không những có mối quan hệ khăng khít mà còn có thể chủ động giành thắng lợi trước cả cách mạng vô sản ở chính quốc. Những năm tháng học tập và công tác tại Liên Xô đã trang bị cho Nguyễn Ái Quốc hệ thống tri thức lý luận sắc bén, hoàn thiện tư tưởng cứu nước, chuẩn bị những điều kiện tiên quyết về tư tưởng và lý luận trước khi Người trở về châu Á để trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng trong nước