ĐI ĐÓN BÁC

Chín giờ tối ngày 13 tháng 6 năm 1957, tôi được lệnh đến gặp anh Đặng Tính, Cục trưởng Cục Hàng không dân dụng để nhận nhiệm vụ quan trọng. Anh Tính hỏi tôi khá cặn kẽ về tình trạng của 6 máy bay, gồm 3 chiếc Li- 2 , 3 chiếc AERO - 45 .

Sau khi nghe tôi báo cáo tình trạng máy bay, anh Tính nói: "Chúng ta có nhiệm vụ đưa một cán bộ cao cấp vào Vinh và Đồng Hới. Cục đồng ý chọn chiếc Li-2 số 203. Các đồng chí cho kiểm tra chiếc máy bay đó thật kỹ, thay hết xăng dầu cũ, bay thử rồi tổ chức canh gác cẩn mật, sẵn sàng cất cánh". Nhận nhiệm vụ, đội thợ máy chúng tôi đã làm việc hết mình với một tâm trạng rất phấn khởi. Bay thử xong, tôi lên báo cáo anh Tính và được chỉ thị: "Tới lúc cất cánh đi làm nhiệm vụ, các nhân viên tổ lái không được rời máy bay đi đâu nữa". Nghe được lệnh đó, tôi đoán già đoán non: Chỉ có máy bay chở Bác Hồ mới phải bảo đảm an toàn cao đến thế. Đêm ấy, một đêm trăng sáng lộng gió hè, chúng tôi trải bạt nằm dưới cánh máy bay chuyện trò đến sáng vì thao thức không sao ngủ được.

Khác với lòng mong mỏi của chúng tôi, lúc máy bay cất cánh chỉ có anh Tính đi cùng tổ lái. Bởi lẽ "Bác đã đi Ô tô vào Vinh từ hôm trước. Chúng ta chỉ còn nhiệm vụ vào Vinh chờ sáng mai đón Bác vào Đồng Hới" – Bay qua vùng trời Phủ Lý, anh Tính nói với tôi như vậy.

Sáng ngày 16, chúng tôi ra sân bay thật sớm, kiểm tra kỹ máy bay rồi bay thử một vòng. Còn hơn một tiếng đồng hồ nửa chờ đợi giờ phút được làm một nhiệm vụ đặc biệt, vinh dự trong đời. Cuối cùng giờ phút ấy đã đến. "Bác đến! Bác đến!" bỗng có ai reo to. Tôi chăm chú nhìn chiếc com-măng-ca mui trần từ từ tiến vào. Bác đội mũ cát-két, mặc áo ka-ki vàng đang mở cửa xe bước xuống. Ai cũng muốn chen đến đứng gần Bác. Trong nhà khách sân bay lúc này thật nhộn nhịp. Mấy phút sau đoàn xe du lịch gồm sáu chiếc pô-pê-đa mới nối đuôi nhau tiến vào sân bay.

Đến giờ cất cánh. Cờ tín hiệu đã giơ cao, các nhân viên tổ lái đã ngồi vào vị trí, chỉ còn tôi đứng ở cửa máy bay. Bác đến gần tươi cười hỏi: "Các chú chuẩn bị xong rồi chứ?". Tôi lễ phép thưa: "Thưa Bác xong rồi ạ, mời Bác lên ạ". Tôi sung sướng được cầm tay Bác đỡ Bác.

Đi theo Bác, trong đoàn còn có đồng chí Vũ Kỳ, bác sĩ Bảo, một cán bộ bảo vệ người Tày, một chiến sĩ cần vụ và 2 nhà quay phim. Bác ngồi ở chiếc ghế hàng đầu, sau chiếc bàn nhỏ. Anh Tính ngồi ở ghế sau Bác. Tôi tìm cách đứng ngay cạnh Bác để được ngắm Bác thật lâu, thật rõ. Trời nóng, Bác đã cởi chiếc áo ka-ki bạc màu, chỉ mặc chiếc áo may ô trắng, lộ hai cánh tay gầy gò nhưng rắn chắc.

Mười lăm phút sau, máy bay bay qua vùng biển Hà Tĩnh, quê hương của đại thi hào dân tộc Nguyễn Du. Sáng mùa hè nắng chói chang, nhìn xuống biển thấy lấp lánh những làn sóng bạc, đây đó nhấp nhô những cánh buồm nâu. Đang lúc chuyện trò vui vẻ, Bác chỉ tay xuống biển chậm rãi đọc mấy câu Kiều:

Anh lính nhìn theo tay Bác, nghĩ một chút rồi tươi cười đọc tiếp:

Phải, vừa đúng năm mươi năm đến hôm nay Bác mới về thăm quê, thăm lại mái nhà thân yêu đã gắn bó cả quãng đời niên thiếu, thăm lại những người thân mà nay đã người mất, người còn. Tôi hình dung cảnh Bác về quê nhân dân địa phương nồng nhiệt chào đón, đã nảy ra ý thơ và xin phép Bác đọc nối tiếp theo:

Bác chỉ mỉm cười nhìn tôi mà tôi sung sướng tưởng như nhận được một lời khen của Bác. Máy bay Li-2 từ Vinh vào Đồng Hới mất 45 phút. Đến nơi, tôi để ý thấy Bác chỉ nhìn xuống phía dưới rất ít thời gian, những phút giây còn lại, đôi mắt đăm chiêu của Người nhìn thẳng xa xa, phía trước, nơi có những đám mây đen đang vẩn đục chân trời, đây là miền Nam, từ vị trí máy bay đang bay, vào đến vĩ tuyến 17 theo đường chim bay chỉ không đầy 30 cây số. Chiếc máy bay mang phù hiệu cờ đỏ sao vàng trên đôi cánh, giá như được bay thẳng thêm vài phút nữa để Bác nhìn rõ mảnh đất đau thương của Tổ quốc.

Buổi chiều, Bác đến dự mít tinh ở sân vận động thị xã và nói chuyện với nhân dân. Buổi tối, Bác làm việc với Tỉnh ủy Quảng Bình và gặp một số cán bộ lão thành của tỉnh. Nói sao hết nỗi vui mừng xúc động của những cụ già đã có nhiều công lao với cách mạng từ những vùng hẻo lánh xa xôi mới về gặp Bác.

Theo kế hoạch, 7 giờ sáng hôm sau máy bay sẽ đưa Bác về Hà Nội nhưng một sự việc bất thường đã làm kế hoạch phải thay đổi. Theo Nha khí tượng thông báo: Khoảng 8 giờ sáng hôm sau có cơn giông xuất hiện trên dọc đường bay từ Đồng Hới ra Hà Nội. Không còn cách nào khác, anh Tính điện xin phép Bác cho xuất phát về từ 5 giờ sáng.

4 giờ 30 phút, chúng tôi vừa kiểm tra máy bay xong thì ô tô đưa Bác đến sân bay. Trời chưa sáng. Lúc chờ đợi, Bác vẫy tay bảo chúng tôi cùng ngồi xuống vạt cỏ còn ướt đẫm sương đêm ở gần máy bay trò chuyện. Bác hỏi tuổi, hỏi quê hương từng người rồi Bác khuyên: "Nước ta còn nghèo, chưa có nền khoa học hiện đại, các chú phải cố gắng học tập để nhanh chóng làm chủ khoa học kỹ thuật, phục vụ cho một ngành hàng không tiên tiến”.

Đúng 5 giờ, trời vẫn chưa sáng rõ, đường băng còn bị phủ một lớp sương mờ, lái chính Trần Cẩn Trọng xin phép Bác cho thêm 5 phút để bay thử một vòng sau đó máy bay theo đường bay ra Hà Nội. Sau 1 giờ 40 phút, máy bay về đến Hà Nội. Được Bác cho phép, anh Tính bảo tổ lái cho máy bay lượn quanh thành phố 3 vòng. Lúc này chúng tôi vất vả với 2 nhà quay phim cứ như muốn thò đầu ra khỏi máy bay để quay quang cảnh thành phố. 6 giờ 50 phút máy bay hạ cánh an toàn xuống sân bay Gia Lâm và từ từ lăn bánh vào sân đỗ.Người đón Bác đầu tiên khi Bác xuất hiện trước khung cửa máy bay là vợ đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn. Chị bước đến chân cầu thang chắp tay chào lễ phép: "Bác ạ". Các cán bộ đứng sau chị cũng chào theo: "Bác ạ! Bác đã về ạ!". Không có hoa, không nghi thức trịnh trọng, cuộc đón tiếp Bác về thật giản dị và cũng thật đầm ấm thân tình.

Hai ngày sau. Một chiếc xe đón chúng tôi sang Phủ Chủ tịch. Bác đã dành ra đúng một giờ để tiếp chúng tôi Lúc phải chia tay, tôi bùi ngùi nhìn đôi mắt thâm quầng của Bác sau bao đêm thiếu ngủ và thưa: "Bác đi nghỉ ạ?". Bác cười đôn hậu nhìn tôi: "Bác phải đi làm việc chứ!". Thế đấy, Bác phải đi làm việc chứ.