ĐI QUA KHÓI LỬA, KỂ CHUYỆN NON SÔNG - ĐẠI TÁ NGUYỄN VĂN TÀU ( TƯ CANG) - NGƯỜI LÍNH TÌNH BÁO GIỮA LÒNG SÀI GÒN

Có những trang sử được viết bằng mực trên giấy, có những chiến công được khắc ghi trên tượng đài, bia đá; nhưng cũng có những trang sử lặng lẽ nằm sâu trong ký ức con người, được gìn giữ qua năm tháng như một ngọn lửa chưa bao giờ tắt. Đó là ký ức của những người đã đi qua chiến tranh, đã tận mắt chứng kiến một thời đất nước chìm trong khói lửa, đã nếm trải những mất mát mà đôi khi ngôn từ cũng không thể diễn tả trọn vẹn. Thời gian có thể làm phai màu một tấm ảnh cũ, làm ố vàng những trang giấy, làm đổi thay những con đường từng in dấu chân người lính. Nhưng thời gian không thể khiến những hy sinh vì Tổ quốc trở nên vô nghĩa. Bởi ở đâu đó trong những mái nhà bình dị, trong những trang hồi ký và câu chuyện được kể lại qua nhiều thế hệ, vẫn có những con người đang lặng lẽ gìn giữ một phần ký ức của dân tộc. Họ là những nhân chứng lịch sử – những người không chỉ sống trong lịch sử, mà còn góp phần làm nên lịch sử bằng chính tuổi trẻ, niềm tin và sự hy sinh của mình.

Trong dòng chảy ấy, Đại tá, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Tàu, người thường được biết đến với bí danh Tư Cang, là một nhân chứng đặc biệt. Cuộc đời ông gắn với những năm tháng hoạt động tình báo đầy hiểm nguy trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; gắn với Cụm tình báo H.63 nổi tiếng và những con người đã âm thầm hoạt động giữa lòng địch. Nhắc đến ông, người ta nhớ đến một người chỉ huy mưu trí, bản lĩnh, nhưng đằng sau những chiến công còn là câu chuyện về lòng trung thành, tình đồng đội và những hy sinh không phải lúc nào cũng được gọi tên. Tìm hiểu về Tư Cang, tôi nhận ra rằng lịch sử không chỉ hiện diện trong những mốc thời gian hay những sự kiện được ghi chép trong sách giáo khoa. Lịch sử còn nằm trong cuộc đời của những con người bình dị, trong những lựa chọn tưởng như riêng tư nhưng đã góp phần làm thay đổi vận mệnh đất nước. Và có lẽ, điều khiến câu chuyện về ông trở nên đáng nhớ không chỉ là những gì ông đã làm trong chiến tranh, mà còn là cách những ký ức ấy tiếp tục được trao truyền để thế hệ hôm nay hiểu hơn giá trị của hòa bình.

Nguyễn Văn Tàu sinh năm 1928, quê ở Long Phước, Bà Rịa – Vũng Tàu. Năm 1945, khi mới mười bảy tuổi, ông tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong tại địa phương. Đó là thời điểm đất nước đứng trước những chuyển biến lớn lao, khi khát vọng độc lập thôi thúc lớp lớp thanh niên Việt Nam dấn thân vì vận mệnh non sông. Ở tuổi mười bảy, nhiều người trẻ có thể nghĩ đến những ước mơ riêng, những tháng ngày học tập và một tương lai bình yên. Nhưng với thế hệ thanh niên trong buổi đầu đất nước đấu tranh giành độc lập, con đường trưởng thành nhiều khi gắn liền với những lựa chọn lớn lao hơn bản thân mình. Nguyễn Văn Tàu cũng bước vào hành trình cách mạng trong hoàn cảnh ấy. Từ một người thanh niên yêu nước, ông dần trở thành người chiến sĩ mang trên vai những nhiệm vụ ngày càng nặng nề.

Sau những năm tháng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc. Đến năm 1961, ông trở lại chiến trường miền Nam để tiếp tục hoạt động cách mạng. Đó là hành trình của một người không ngừng đặt trách nhiệm với đất nước lên trên những mong muốn riêng tư. Con đường ông lựa chọn không trải đầy ánh sáng vinh quang, mà có những cuộc chia xa, những năm tháng hoạt động bí mật và những hiểm nguy không thể nói thành lời. Nếu chiến trường là nơi tiếng súng vang lên công khai, thì thế giới tình báo lại có một nhịp điệu khác: lặng lẽ, kín đáo và đầy bất trắc. Ở đó, người chiến sĩ không phải lúc nào cũng xuất hiện với quân phục, cũng không thể công khai thân phận hay kể về công việc của mình. Một cuộc gặp gỡ, một dấu hiệu bất thường hoặc một sơ suất nhỏ đều có thể khiến cả mạng lưới đứng trước nguy cơ bị phát hiện.

Người chiến sĩ tình báo phải học cách sống giữa lòng địch mà vẫn giữ vững niềm tin của mình. Họ phải tỉnh táo trước những cám dỗ, kiên định trước sự đe dọa và chấp nhận những giới hạn nghiệt ngã của công việc bí mật. Có khi, họ không thể trở về bên gia đình trong những dịp đoàn tụ; có khi, họ không thể giải thích với người thân vì sao mình phải đi, phải sống xa cách hoặc phải giữ kín những điều quan trọng nhất của cuộc đời. Những hy sinh ấy ít khi được nhìn thấy đầy đủ từ bên ngoài. Nhưng chính trong sự lặng lẽ ấy, phẩm chất của người chiến sĩ được thử thách và tôi luyện. Với Tư Cang, những năm tháng hoạt động cách mạng đã đưa ông đến một nhiệm vụ đặc biệt: tổ chức, chỉ huy lực lượng tình báo chiến lược giữa lòng Sài Gòn – nơi mỗi bước đi đều đòi hỏi sự cẩn trọng và bản lĩnh.

Tháng 4 năm 1962, mạng lưới tình báo A18 được thành lập, sau này phát triển thành Cụm tình báo H.63. Nguyễn Văn Tàu là người chỉ huy cụm tình báo này trong một giai đoạn quan trọng. H.63 giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức hoạt động tình báo chiến lược, thu thập và chuyển giao thông tin phục vụ cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hoạt động giữa lòng địch, H.63 phải đối mặt với những điều kiện đặc biệt phức tạp. Các cán bộ tình báo cần xây dựng những mối liên lạc bí mật, bảo vệ cơ sở, giữ an toàn cho đường dây và bảo đảm thông tin được chuyển đến đúng nơi cần thiết. Những nhiệm vụ ấy đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, khả năng tổ chức và tinh thần kỷ luật cao. Trong thế giới ấy, lòng dũng cảm là điều cần thiết, nhưng chỉ lòng dũng cảm thôi chưa đủ; người chiến sĩ còn cần sự tỉnh táo, kiên nhẫn và khả năng giữ bình tĩnh trước những tình huống khó lường.

Trong mạng lưới H.63 có Phạm Xuân Ẩn, điệp viên hoạt động dưới vỏ bọc một nhà báo. Câu chuyện về ông cho thấy một đặc điểm đặc biệt của hoạt động tình báo: những người thực hiện nhiệm vụ có thể mang những thân phận rất khác nhau, sống giữa những môi trường khác nhau, nhưng cùng hướng đến một mục tiêu chung. Để thông tin có thể đến được nơi cần đến, phía sau mỗi nhiệm vụ là cả một hệ thống tổ chức, liên lạc và bảo vệ được xây dựng bằng sự cẩn trọng của nhiều người. Vai trò của người chỉ huy vì thế không chỉ nằm ở việc đưa ra quyết định. Đó còn là trách nhiệm giữ vững mạng lưới, bảo vệ đồng đội và duy trì niềm tin trong hoàn cảnh mà một sai lầm có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Tư Cang phải đối diện với những yêu cầu ấy trong suốt những năm tháng hoạt động tình báo. Bản lĩnh của ông không chỉ thể hiện qua những nhiệm vụ được hoàn thành, mà còn qua khả năng giữ cho một tập thể tiếp tục thực hiện nhiệm vụ giữa những hiểm nguy thường trực.

Theo một số tư liệu báo chí, Cụm tình báo H.63 có 45 người, trong đó 27 người đã hy sinh để bảo vệ mạng lưới. Con số ấy khiến câu chuyện về H.63 hiện lên với một chiều sâu khác. Đằng sau những báo cáo tình báo có giá trị không chỉ là trí tuệ và sự mưu trí, mà còn là những cuộc đời đã phải trả giá bằng chính sự sống của mình. Hai mươi bảy con người ấy không thể được nhìn nhận đơn thuần như một con số trong thống kê lịch sử. Mỗi người đều có một cuộc đời, một gia đình, những người thân yêu và những ước mơ riêng. Họ đã bước vào một công việc mà sự thành công nhiều khi đòi hỏi phải chấp nhận nguy cơ không thể trở về. Những hy sinh ấy nhắc chúng ta rằng chiến thắng không bao giờ được tạo nên bởi một cá nhân đơn độc. Đằng sau một chiến công lớn là công sức, niềm tin và sự hy sinh của rất nhiều con người.

Trong thế giới tình báo, tình đồng đội đôi khi không được thể hiện bằng những cái nắm tay hay những lời động viên trực tiếp. Nó nằm trong sự tin cậy được trao gửi giữa những con người phải giữ kín thân phận của nhau, trong sự cẩn trọng để bảo vệ đồng đội và trong ý thức rằng nhiệm vụ của một người có thể liên quan đến sự an toàn của nhiều người khác. Bên cạnh những cán bộ tình báo, nhân dân cũng đóng vai trò quan trọng trong việc che chở, hỗ trợ lực lượng cách mạng. Những người dân bình thường, bằng lòng yêu nước và sự giúp đỡ âm thầm, đã góp phần tạo nên sức mạnh của cuộc kháng chiến. Vì vậy, câu chuyện về H.63 không chỉ là câu chuyện của những chiến sĩ hoạt động bí mật, mà còn là câu chuyện về sức mạnh của lòng dân – sức mạnh bền bỉ nâng đỡ con người vượt qua những thời khắc khó khăn nhất.

Có những chiến công được ghi nhận ngay trong thời khắc hoàn thành, nhưng cũng có những chiến công phải chờ nhiều năm mới được kể lại đầy đủ. Đối với người chiến sĩ tình báo, sự im lặng đôi khi là một phần của nhiệm vụ. Họ không thể công khai những gì mình biết, không thể kể hết những điều mình đã làm, thậm chí có lúc phải chấp nhận để những đóng góp của bản thân nằm lại phía sau lớp vỏ bí mật. Điều ấy khiến công việc tình báo trở thành một trong những hình thức cống hiến đặc biệt của người chiến sĩ cách mạng. Thành công có thể được thể hiện qua những thông tin chính xác, những quyết định được đưa ra kịp thời hoặc một mạng lưới vẫn được duy trì an toàn. Nhưng với những người thực hiện nhiệm vụ, thành công còn có nghĩa là bảo vệ được đồng đội, giữ được lòng tin và hoàn thành trách nhiệm với đất nước.

Khi tìm hiểu về Tư Cang, tôi nghĩ nhiều hơn đến những điều không thể nhìn thấy trong một tấm ảnh hay một dòng tiểu sử. Đó có thể là những ngày dài sống trong bí mật, những lần phải đưa ra quyết định khó khăn và những khoảng lặng khi nhớ về đồng đội đã hy sinh. Đó cũng có thể là những điều người trong cuộc chỉ có thể kể lại sau khi chiến tranh đã lùi xa, khi những bí mật từng gắn với nhiệm vụ không còn bị ràng buộc như trước. Không nên nhìn những câu chuyện ấy chỉ bằng sự tò mò trước những tình tiết ly kỳ. Điều đáng suy ngẫm hơn là cách con người đối diện với thử thách: làm thế nào để giữ vững niềm tin khi đứng trước hiểm nguy, làm thế nào để đặt lợi ích chung lên trên bản thân và làm thế nào để tiếp tục bước đi khi những mất mát đã trở thành một phần của cuộc đời.

Sự hy sinh của người chiến sĩ tình báo không phải lúc nào cũng mang hình hài của một trận đánh lớn. Có khi, đó là sự chấp nhận sống xa gia đình, không thể nói rõ thân phận của mình, không thể nhận về những lời khen ngợi xứng đáng hoặc phải mang theo những ký ức đau buồn suốt nhiều năm. Nhưng chính những điều âm thầm ấy đã góp phần tạo nên sức mạnh của cuộc kháng chiến. Và bởi thế, khi nhắc đến Tư Cang, điều còn lại không chỉ là sự khâm phục trước tài năng của một người chỉ huy. Đó còn là sự trân trọng đối với những con người đã chọn cống hiến mà không đòi hỏi được nhìn thấy, đã chấp nhận hy sinh mà không biết liệu một ngày nào đó câu chuyện của mình có được kể lại hay không.

Ngày 30 tháng 4 năm 1975 là một dấu mốc không thể phai mờ trong ký ức dân tộc. Sau nhiều năm chiến tranh, Chiến dịch Hồ Chí Minh tiến tới giải phóng Sài Gòn, kết thúc cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Đó là thời khắc của niềm vui thống nhất, của những cuộc đoàn tụ và của khát vọng hòa bình được hiện thực hóa sau bao năm tháng chia cắt. Trong giai đoạn cuối của cuộc kháng chiến, Nguyễn Văn Tàu đảm nhiệm cương vị Chính ủy Lữ đoàn 316 đặc công biệt động, tham gia lực lượng tiến công vào Sài Gòn trong Chiến dịch Hồ Chí Minh. Hành trình của ông từ người chỉ huy tình báo hoạt động giữa lòng địch đến người tham gia nhiệm vụ trong ngày toàn thắng cho thấy sự tiếp nối của một đời người gắn bó với vận mệnh đất nước.

Nhưng ngày chiến thắng không chỉ có niềm vui. Đối với những người đã đi qua chiến tranh, phía sau khoảnh khắc toàn thắng còn là ký ức về những người đồng đội không thể trở về, những gia đình chịu cảnh chia lìa và những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường. Hòa bình mở ra một tương lai mới, nhưng không xóa đi những mất mát đã xảy ra. Bởi vậy, càng hiểu về chiến tranh, chúng ta càng có lý do để trân trọng cuộc sống bình yên hôm nay.

Hơn nửa thế kỷ sau ngày giải phóng, những kỷ vật gắn với cuộc đời hoạt động cách mạng của Tư Cang tiếp tục kể câu chuyện ấy theo một cách khác. Theo thông tin được đăng tải trên báo chí vào năm 2026, Đại tá Nguyễn Văn Tàu đã trao tặng những kỷ vật từng gắn bó với mình trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cho bảo tàng tại quê hương, trong đó có một khẩu súng AK, một súng phóng lựu M79 cùng những cuốn hồi ký do ông viết. Những hiện vật ấy, sau hơn nửa thế kỷ được gìn giữ, được trao lại để phục vụ công tác trưng bày và giáo dục truyền thống.

Một khẩu súng có thể chỉ là một hiện vật đối với người chưa biết câu chuyện đằng sau nó. Nhưng khi hiểu rằng nó từng đồng hành cùng một người chiến sĩ trong thời khắc lịch sử, cách nhìn của chúng ta sẽ khác. Hiện vật không còn đơn thuần là vật dụng của quá khứ; nó trở thành dấu tích của một hành trình, gợi nhắc về những con người đã góp phần làm nên ngày đất nước thống nhất. Ba cuốn hồi ký cũng mang ý nghĩa tương tự. Nếu những kỷ vật lưu giữ dấu tích vật chất của lịch sử, thì hồi ký giúp lưu lại những trải nghiệm, ký ức và suy ngẫm của người trong cuộc. Chúng mở ra cơ hội để người đọc tiếp cận quá khứ không chỉ qua những con số hay sự kiện, mà còn qua góc nhìn của một con người đã trực tiếp sống trong thời đại ấy.

Tôi nghĩ rằng việc trao tặng kỷ vật không đơn thuần là hành động gửi lại những đồ vật từng gắn bó với mình. Đó còn là một cách trao truyền ký ức. Những hiện vật từng thuộc về một cá nhân nay trở thành tài sản chung của cộng đồng, để người trẻ có thể nhìn thấy, tìm hiểu và đặt câu hỏi về lịch sử dân tộc. Một hiện vật không thể tự kể toàn bộ câu chuyện của mình. Một khẩu súng không thể nói về người đã mang nó, về những đồng đội từng sát cánh hay những hiểm nguy đã trải qua. Nhưng khi được đặt trong bối cảnh chính xác, kết nối với tư liệu và lời kể đáng tin cậy, hiện vật có thể trở thành nhịp cầu đưa con người đến gần hơn với quá khứ. Và có lẽ, đó cũng là một trong những cách đẹp nhất để lịch sử tiếp tục sống: không chỉ được lưu giữ trong kho tư liệu, mà còn được trao đến tay những người chưa từng trải qua chiến tranh, để họ có cơ hội hiểu, cảm nhận và trân trọng những giá trị đang được thừa hưởng.

Mỗi thế hệ đều có cách riêng để gặp gỡ lịch sử. Có người tìm đến lịch sử qua những trang sách, có người đứng lặng trước một đài tưởng niệm, cũng có người bắt đầu bằng việc lắng nghe một nhân chứng kể chuyện. Với thế hệ trẻ hôm nay, cuộc đời Nguyễn Văn Tàu gợi ra nhiều bài học về lòng yêu nước, tinh thần trách nhiệm và giá trị của sự cống hiến thầm lặng. Từ một chàng trai tham gia phong trào cách mạng khi mới mười bảy tuổi đến người chỉ huy Cụm tình báo H.63, hành trình của Tư Cang cho thấy một lựa chọn có thể định hình cả cuộc đời. Nhưng lựa chọn ấy không tự nhiên trở nên lớn lao. Nó được vun đắp bằng lòng kiên trì, tính kỷ luật, sự dũng cảm và khả năng đặt lợi ích chung lên trên những mong muốn riêng tư.

Trong cuộc sống hôm nay, chúng ta không phải đối diện với những thử thách giống thế hệ đi trước. Nhưng điều đó không có nghĩa là những phẩm chất của họ đã trở nên xa lạ. Tinh thần trách nhiệm, lòng trung thực, sự kiên trì và ý thức cống hiến vẫn là những giá trị cần thiết đối với mỗi người trẻ. Chúng có thể được thể hiện trong việc học tập nghiêm túc, làm việc có trách nhiệm, biết quan tâm đến cộng đồng và không thờ ơ trước những vấn đề của đất nước. Thế hệ trẻ không cần sống lại chiến tranh để chứng minh lòng biết ơn. Điều cần thiết hơn là hiểu đúng những gì đã xảy ra, trân trọng những người đã hy sinh và sử dụng cơ hội của hòa bình để học tập, lao động, sáng tạo, góp phần xây dựng đất nước. Lòng biết ơn chỉ thực sự có sức sống khi không dừng lại ở cảm xúc nhất thời, mà trở thành động lực cho những hành động có ích.

Bên cạnh đó, gìn giữ ký ức lịch sử cũng là trách nhiệm với sự thật. Trong thời đại thông tin lan truyền nhanh chóng, một câu chuyện có thể được chia sẻ đến rất nhiều người chỉ trong thời gian ngắn. Nhưng tốc độ lan truyền không đồng nghĩa với độ chính xác. Những câu chuyện về nhân chứng lịch sử càng cần được kiểm chứng cẩn thận, bởi một thông tin sai lệch có thể làm méo mó nhận thức của cộng đồng và ảnh hưởng đến sự tôn trọng dành cho người trong cuộc. Vì thế, khi tìm hiểu về một nhân vật, chúng ta cần biết phân biệt giữa sự kiện đã được xác minh, lời kể có dẫn nguồn và cảm nhận của người viết. Khi sử dụng hình ảnh tư liệu, cần ghi rõ nguồn; khi trích dẫn lời nói, cần bảo đảm đúng nguyên văn và ngữ cảnh. Sự xúc động không thể thay thế tính xác thực, cũng như tình yêu lịch sử không thể là lý do để tô vẽ những điều chưa được kiểm chứng.

Đối với học sinh, sinh viên, việc gìn giữ ký ức có thể bắt đầu từ những hành động gần gũi: đọc hồi ký, tìm hiểu lịch sử quê hương, tham quan bảo tàng, lắng nghe câu chuyện của các cựu chiến binh hoặc chia sẻ những tư liệu đáng tin cậy. Mỗi việc làm, dù nhỏ bé, đều có thể góp phần đưa lịch sử đến gần hơn với cộng đồng. Điều quan trọng là chúng ta cần lắng nghe nhân chứng bằng sự chân thành và tôn trọng. Đằng sau mỗi câu chuyện có thể là những mất mát mà người kể đã mang theo suốt cuộc đời. Vì vậy, không nên xem nỗi đau của người khác như một phương tiện tạo xúc động, mà cần lắng nghe để thấu hiểu, để biết ơn và để nhận ra giá trị của những điều mình đang có.

Có lẽ, điều đẹp đẽ nhất mà thế hệ hôm nay có thể dành cho thế hệ đi trước không chỉ là những lời tri ân, mà còn là một lời cam kết âm thầm: sẽ không để những hy sinh bị lãng quên, không để lịch sử bị biến dạng bởi sự hời hợt và sẽ sống xứng đáng với những giá trị mà bao người đã dành cả tuổi trẻ để bảo vệ.

Câu chuyện về Nguyễn Văn Tàu khiến tôi hiểu rằng không phải mọi chiến công đều được nhìn thấy, không phải mọi cống hiến đều vang lên giữa ánh sáng. Có những con người đã dành cả cuộc đời để làm những công việc thầm lặng, chấp nhận những hiểm nguy mà ít người biết đến, để khi đất nước bước vào ngày hòa bình, cuộc sống mới có thể bắt đầu. Đối với tôi, tìm hiểu về Tư Cang không chỉ là hành trình khám phá cuộc đời một nhân chứng lịch sử. Đó còn là dịp để nhìn lại chính mình, để hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải điều hiển nhiên; rằng phía sau những ngày bình yên là biết bao hy sinh không thể đong đếm; và rằng mỗi người trẻ đều có trách nhiệm gìn giữ những giá trị đã làm nên hình hài đất nước.

Thời gian vẫn trôi. Những người từng đi qua chiến tranh rồi sẽ già đi, những kỷ vật sẽ tiếp tục được lưu giữ trong bảo tàng, những trang hồi ký sẽ nằm lại trên giá sách. Nhưng ký ức chỉ thực sự còn sống khi có người tiếp nhận, trân trọng và kể lại bằng sự hiểu biết, chân thành và trách nhiệm. Người giữ lửa không chỉ là những nhân chứng đã đi qua chiến tranh. Người giữ lửa còn là những người trẻ biết cúi mình trước lịch sử, biết trân trọng quá khứ và sống có trách nhiệm với hiện tại. Khi một cuốn hồi ký được mở ra, khi một kỷ vật được gìn giữ, khi một câu chuyện lịch sử được kể lại bằng sự trung thực và lòng biết ơn, ngọn lửa của một thời hoa lửa lại được trao truyền thêm một lần.

Và rồi, từ thế hệ này sang thế hệ khác, ngọn lửa ấy sẽ tiếp tục cháy – không phải để nhắc chúng ta mãi sống trong quá khứ, mà để soi sáng con đường đi tới tương lai. Bởi biết trân trọng những gì cha anh đã trải qua cũng chính là biết sống xứng đáng hơn với hiện tại, có trách nhiệm hơn với đất nước và gìn giữ hòa bình bằng tất cả những gì mình có thể làm. Để mai này, khi những nhân chứng lịch sử không còn có thể trực tiếp kể chuyện, những câu chuyện về họ vẫn tiếp tục được truyền đi. Không phải như những dòng chữ khô khan trong sách vở, mà như những ngọn lửa nhỏ được nâng niu trong trái tim con người – âm thầm, bền bỉ và không bao giờ tắt.

Bởi lịch sử chỉ thực sự sống mãi khi có những người sẵn lòng gìn giữ nó. Và hòa bình chỉ thực sự có ý nghĩa khi những thế hệ hôm nay biết trân trọng, bảo vệ và tiếp nối những giá trị mà bao thế hệ đi trước đã đánh đổi cả tuổi trẻ để trao lại.