di tích Bạch Đằng tại Quảng Yên - Quảng Ninh

Quảng Yên không chỉ là một vùng đất giàu truyền thống lịch sử và văn hóa của tỉnh Quảng Ninh mà còn được xem là "nhân chứng sống" của những chiến công oanh liệt trong lịch sử chống giặc ngoại xâm của dân tộc Việt Nam. Nơi đây gắn liền với ba chiến thắng lịch sử trên dòng sông Bạch Đằng vào các năm 938, 981 và 1288 – những chiến công đã góp phần bảo vệ nền độc lập, khẳng định ý chí quật cường và tài thao lược quân sự của dân tộc Việt Nam trước các thế lực xâm lược hùng mạnh. Trải qua hàng nghìn năm, những dấu tích của các trận chiến vẫn còn được lưu giữ trên mảnh đất này, trở thành những minh chứng chân thực cho một thời kỳ hào hùng của lịch sử dân tộc.

Nhắc đến Quảng Yên, người ta không chỉ nhớ đến dòng sông Bạch Đằng lịch sử mà còn nhớ đến hệ thống bãi cọc Bạch Đằng – những "trận đồ" độc đáo được cha ông tạo dựng dưới lòng sông để đánh bại quân xâm lược. Đây là một trong những phát hiện khảo cổ học có giá trị đặc biệt, cung cấp những bằng chứng xác thực về nghệ thuật quân sự tài tình của người Việt thời phong kiến. Không còn chỉ tồn tại trong sử sách hay truyền thuyết, những cọc gỗ được khai quật đã giúp các nhà nghiên cứu khẳng định tính xác thực của các ghi chép lịch sử về chiến thắng Bạch Đằng, đồng thời làm sáng tỏ nhiều giá trị khoa học, quân sự và văn hóa của dân tộc.

Tiêu biểu trong số đó là bãi cọc Yên Giang, được phát hiện tại phường Yên Giang, thị xã Quảng Yên. Đây được xác định là một bộ phận quan trọng của trận chiến Bạch Đằng năm 1288, dưới sự chỉ huy của Trần Quốc Tuấn. Hệ thống cọc chủ yếu được làm từ các loại gỗ quý, có độ bền cao như gỗ lim, gỗ táu và gỗ sến. Mỗi cây cọc đều được đẽo gọt công phu, đầu cọc vát nhọn và cắm sâu xuống lòng sông theo những vị trí đã được tính toán kỹ lưỡng. Các cọc được bố trí thành từng cụm, theo thế trận phù hợp với địa hình và quy luật lên xuống của thủy triều, tạo nên một "trận đồ bãi cọc" vô cùng lợi hại.

Sự độc đáo của chiến thuật này nằm ở việc kết hợp hài hòa giữa trí tuệ con người với điều kiện tự nhiên. Quân dân nhà Trần đã lợi dụng con nước thủy triều để nhử đoàn thuyền chiến của quân Nguyên – Mông tiến sâu vào khu vực bãi cọc khi nước đang dâng cao. Khi thủy triều rút xuống, những hàng cọc nhọn dần lộ ra, khiến các chiến thuyền lớn của địch mắc cạn, vỡ đáy và mất khả năng cơ động. Ngay thời điểm đó, quân ta từ nhiều hướng đồng loạt tấn công, tiêu diệt hoàn toàn đạo quân xâm lược, làm nên một trong những chiến thắng lẫy lừng nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.

Ngày nay, hệ thống bãi cọc Bạch Đằng tại Quảng Yên không chỉ có giá trị khảo cổ học mà còn mang ý nghĩa lịch sử, văn hóa và giáo dục vô cùng to lớn. Mỗi cây cọc được khai quật là một chứng tích quý giá, minh chứng cho trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần sáng tạo của cha ông trong nghệ thuật quân sự. Những hiện vật ấy giúp các thế hệ hôm nay hiểu rõ hơn về quá khứ hào hùng của dân tộc, đồng thời bồi đắp lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm trong việc gìn giữ, bảo tồn các di sản lịch sử.

Quảng Yên vì thế không chỉ là một địa danh trên bản đồ mà còn là biểu tượng của ý chí độc lập, tự cường và sức mạnh đoàn kết của dân tộc Việt Nam. Những bãi cọc nằm lặng lẽ dưới lòng đất qua hàng trăm năm vẫn tiếp tục kể câu chuyện về chiến thắng Bạch Đằng – bản anh hùng ca bất diệt, khẳng định rằng bằng trí tuệ, lòng dũng cảm và sự đoàn kết, dân tộc Việt Nam đã nhiều lần đánh bại những đội quân hùng mạnh để bảo vệ non sông, gấm vóc và nền độc lập của đất nước.