Di tích chiến thắng An Lão

Chiến thắng An Lão là nơi ghi dấu một trang sử hào hùng của miền Nam Trung Bộ trong kháng chiến chống Mỹ:

- Cuộc chiến chính thức diễn ra đêm 6–7/12/1964 khi bộ đội chủ lực của Quân khu V phối hợp bộ đội địa phương và dân quân du kích mở cuộc tấn công bất ngờ vào chi khu quận lỵ An Lão, nhanh chóng tiêu diệt địch ở các cứ điểm như Núi Một chỉ trong khoảng 1 giờ. Kết quả: giải phóng toàn bộ thung lũng An Lão (22 km), giải thoát khoảng 11.000 dân khỏi ách kìm kẹp, tiêu diệt/bắt sống ~610 tên địch, phá hủy 5 xe M113, 1 máy bay trực thăng; thu giữ 320 súng và nhiều vũ khí, đạn dược.

- Chiến dịch kéo dài đến ngày 23/12/1964 khi địch buộc phải rút lui hoàn toàn. Đây là chiến thắng mở đường cho chiến lược “Đồng khởi” tại khu vực miền Đông Nam Bộ và miền Trung, cũng là lần đầu Quân khu V triển khai thành công chiến thuật kết hợp giữa bộ đội chủ lực, địa phương và dân quân du kích.

- Chiến thắng An Lão không chỉ là thắng lợi chiến thuật quan trọng, mà còn đánh dấu bước phát triển trong tổ chức chiến tranh của Quân khu V – mở ra mô hình tác chiến tổng lực kết hợp quân chủ lực, địa phương, dân quân, binh vận và chính trị - góp phần tạo đà cho nhiều thắng lợi sau này.

- Di tích được xếp hạng cấp Quốc gia vào ngày 18/4/2013; Di tích năm trong khuôn viên rộng khoảng 1.000 m², có bia tưởng niệm, nhà ghi danh và hệ thống hạ tầng phụ trợ, do huyện An Lão đầu tư xây dựng từ 2014. Ngoài tượng đài, khu di tích còn gợi nhớ tới vụ thảm sát Giếng Đồn (1955), nơi hơn 21 chiến sĩ cách mạng và đồng bào bị sát hại, cũng đã có bia ghi danh dựng tại xã An Tân.