Di tích lịch sử Chiến thắng Plei Me
Sau 56 năm (19/11/1965-19/11/2021), chiến thắng Plei Me vẫn được nhắc nhớ bằng tất cả niềm tự hào về một trận đánh đã đi vào lịch sử đất nước. Bia di tích lịch sử đặt tại xã Ia Ga (huyện Chư Prông, tỉnh Gia Lai) lừng lững như một “gạch nối” huyền thoại giữa quá khứ và tương lai. Nỗ lực tôn tạo, quy hoạch chính là cách tri ân những người đã ngã xuống vì độc lập dân tộc, giáo dục truyền thống, đồng thời tạo điểm nhấn cho loại hình du lịch về nguồn.
Trận đánh Plei Me được đánh giá là chiến thắng vĩ đại của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đầu tháng 10-1965, Bộ Tư lệnh Mặt trận Tây Nguyên (B3) quyết định mở chiến dịch tấn công trên phạm vi tứ giác Plei Me-Bàu Cạn-Đức Cơ-Ia Drăng và lấy tên là “Chiến dịch Plei Me”. Đêm 19-10-1965, chiến dịch mở màn. Sau 1 tháng chiến đấu với sự hỗ trợ của lực lượng địa phương, dân quân du kích, bộ đội chủ lực ta đã loại khỏi vòng chiến đấu 1.700 tên Mỹ, 1.270 tên ngụy; tiêu diệt Tiểu đoàn 1, đánh thiệt hại nặng Tiểu đoàn 2 (Sư đoàn kỵ binh Không vận số 1); bắn rơi 59 máy bay lên thẳng, phá hủy 89 xe quân sự và nhiều pháo, súng các loại… Ngay trong trận đầu đánh Mỹ trên chiến trường Tây Nguyên, ta đã giành chiến thắng áp đảo, tiêu diệt 1 tiểu đoàn được trang bị hiện đại bậc nhất, tạo đà cho các chiến dịch tiếp theo để đi đến đại thắng mùa Xuân năm 1975. Ghi nhận giá trị lịch sử to lớn ấy, năm 2009, Bộ Văn hóa-Thể thao và Du lịch đã cấp bằng xếp hạng di tích quốc gia cho địa điểm Chiến thắng Plei Me.
Hẳn nhiều người vẫn còn nhớ cuộc gặp gỡ lịch sử trong lần về thăm chiến trường xưa vào tháng 10-1993 giữa Trung tướng Harold G.Moore-nguyên Trung tá chỉ huy Tiểu đoàn l, Sư đoàn kỵ binh Không vận số 1 của Mỹ và Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam Nguyễn Hữu An-người trực tiếp chỉ huy Chiến dịch Plei Me. Rõ ràng đây vẫn là nơi các cựu chiến binh và thế hệ con cháu của họ mong muốn tìm về để cùng hồi tưởng quá khứ, hòa giải và bắt tay nhau hướng tới tương lai. Vì vậy, đầu tư, tôn tạo di tích là điều hết sức cần thiết.
