DI TÍCH LỊCH SỬ VỤ THẢM SÁT ĐÁ BÀN - XÃ AN LÃO

Cách đây 65 năm tại làng Đá Bàn đã diễn ra cuộc tàn sát đẫm máu trong chiến dịch tố cộng của Mỹ và chính quyền Sài Gon. Tại làng Đá Bàn vào lúc 9 giờ ngày 21/11/1960, thôn trưởng thôn Lương Thọ là Trịnh Hường dẫn khoảng 160 lính bảo an và dân vệ từ huyện Hoài Nhơn( cũ) lên làng Đá Bàn vào nhà sàn “Tập trung làm lễ tri ân Ngô Tổng thống”. Chúng đóng chặt cửa, Rồi xả súng bắn vào, tiếng kêu thất thanh của những người già, tiếng ré xé lòng của các em bé rất thảm thương. Không những vậy, chúng còn truy giết những người sống sót và cúp tài sản của dân làng mà đỉnh điểm là hình ảnh hai mẹ con cùng chết khi em bé vẫn không rời vú mẹ.

Sau khi thảm sát, chúng còn tiến hành đốt toàn bộ nhà cửa làng Đá Bàn, ngọn lửa bóc cao cả núi rừng. Chỉ với 14 nóc nhà với 40 nhân khẩu, làng Đá Bàn của dân tộc Hrê bị quân Mỹ và quân đội chính quyền Sài Gòn tàn sát đẫm máu cùng lúc giết 33 người dân vô tội. Tháng 4/1961, thôn trưởng Trịnh Hường bị lực lượng vũ trang công tác của cách mạng bắt và xử tử. Ông Đinh Văn Bang là một trong những người đi hái trầu còn sống sót trong vụ thảm sát được cách mạng đưa đi khắp nơi để tố cáo tội ác của giặc tại làng Đá Bàn.

Vụ thảm sát của kẻ thù làm cho dân làng Đá Bàn mất hết người thân, nhà cửa, gạo thóc, của cải và không còn làng mạc. Thủ đoạn bắt bớ, truy giết, thủ tiêu vô cùng man rợ đồng bào Hrê ở làng Đá Bàn của chính quyền và quân đội Sài Gòn nhằm truy ra các tổ chức cách mạng, tiêu diệt tận gốc những người kháng chiến, khủng bố tinh thần yêu nước của người dân theo cách mạng là tội ác không thể nào quên. Do vậy, vụ thảm sát Đá Bàn là di tích lịch sử ghi nhận sự kiện của một giai đoạn lịch sử trong quá trình đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.

Năm 1994, Bảo tàng Tổng hợp tỉnh Bình Định đã đặt tấm bia đá ghi lại nội dung sự kiện Vụ thảm sát Đá Bàn gắn vào một tảng đá lớn tại làng. Di tích Vụ thảm sát Đá Bàn là một bằng chứng hùng hồn tố cáo chế độ Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã sử dụng những thủ đoạn tàn khốc, dã man của thời trung cổ, áp dụng ở miền Nam Việt Nam trong thời đại nhân loại bước sang giai đoạn văn minh mới. Mặc dù, Vụ thảm sát Đá Bàn đã trải qua hơn nửa thế kỷ nhưng cảnh tượng đau thương ấy vẫn còn in đậm trong tâm trí của mọi người. Di tích lịch sử Vụ thảm sát Đá Bàn không chỉ lên án tội ác và thủ đoạn thâm độc của kẻ thù đối với phong trào cách mạng miền Nam mà còn ghi lại quá trình đấu tranh kiên cường bám trụ một tấc không đi, một ly không rời của đồng bào miền núi An Lão, Gia Lai, quyết tâm giữ gìn và bảo vệ bản làng, giữ tròn vẹn non sông đất nước của nhân dân. Đó là niềm tự hào của toàn Đảng Bộ và nhân dân xã An Lão nói chung, của đồng bào H’rê nói riêng, về lịch sử đấu tranh cách mạng qua hai cuộc kháng chiến.

Di tích Vụ thảm sát Đá Bàn còn có giá trị giáo dục thé trẻ hôm nay và mai sau về truyền thống lịch sử đấu tranh oai hùng mà ông cha đã hy sinh xương máu để có nền độc lập. Từ đó, động viên thế hệ tương lai của đất nước chung tay góp sức bảo vệ thành quả ấy và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với những gì mà người đi trước đã cống hiến. Di tích Vụ thảm sát Đá Bàn không chỉ có tầm ảnh hưởng trong phạm vi xã An Lão mà còn lan rộng ra phạm vi toàn tỉnh.

Đối với các em là học sinh đang ngồi học trên ghế nhà trường, là chủ nhân tương lai của đất nước, dưới sự dạy dỗ của quý thầy cô giáo, các em phải ngoan hiền, lễ phép vâng lời, thầy cô, ông bà, cha mẹ, phải cố gắng học tập và rèn luyện thật tốt trở thành người có ích cho xã hội, xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp để xứng đáng với những gì mà ông cha ta đã cống hiến, hy sinh trong thời kháng chiến cứu nước.