DI TÍCH NGÃ TƯ ĐỨC HÒA MỘT CÔNG VIÊN VĂN HÓA - LỊCH SỬ

Khu vực Ngã tư Đức Hòa tọa lạc tại điểm giao nhau giữa tỉnh lộ 824 và tỉnh lộ 825 thuộc khu phố 3, thị trấn Đức Hòa, huyện Đức Hòa, tỉnh Long An cũ, nay là xã Đức Hòa, tỉnh Tây Ninh mới. Nơi đây, vào ngày 4-6-1930, đồng chí Châu Văn Liêm, Bí thư liên tỉnh Gia Định - Chợ Lớn và đồng chí Võ Văn Tần, Bí thư quận ủy Đức Hòa lãnh đạo hơn 5000 nông dân Đức Hòa tập trung trước dinh quận trưởng, đấu tranh “chống sưu cao thuế nặng, chống đàn áp”, trong không khí hừng hực căm thù. Đây là cuộc đấu tranh của những người nông dân với chính quyền thuộc địa, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, được xem là lớn nhất Nam Kỳ ở thời điểm ấy. Cuộc biểu tình bị đàn áp đẫm máu, đồng chí Châu Văn Liêm cùng nhiều đồng bào, đồng chí khác hy sinh. Sau cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, để khủng bố tinh thần đấu tranh cách mạng của nhân dân Đức Hòa, thực dân Pháp lập đài xử bắn các chiến sĩ Nam Kỳ khởi nghĩa quận Đức Hòa, cách dinh quận khoảng 200m. Chỉ trong tháng 7-1941, đã có 29 nghĩa quân Nam Kỳ khởi nghĩa ngã xuống nơi đây.

Trong Cách mạng tháng Tám ở Đức Hòa, lực lượng khởi nghĩa và đông đảo nhân dân địa phương đã bao vây dinh quận trưởng, buộc tên quận trưởng Lan giao toàn bộ hồ sơ, vũ khí cho chính quyền cách mạng vào ngày 25-8-1945.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, năm 1964, Sư đoàn 25 ngụy từ Quảng Ngãi về đóng quân tại khu vực dinh quận Đức Hòa. Chúng xây dựng hệ thống lô cốt làm kho chứa vũ khí, đạn dược, hệ thống thông tin truyền thông, trung tâm hành quân, để bảo vệ căn cứ quân sự của chúng. Khu vực Ngã tư Đức Hòa, trở thành trung tâm đầu não của địch, nơi xuất phát các cuộc hành quân, càn quét, bắn phá cơ sở cách mạng của ta. Lực lượng vũ trang cách mạng đã nhiều lần tấn công khu vực này, gây cho địch nhiều tổn thất.

Là nơi ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng trong nhiều thời kỳ lịch sử, Khu vực Ngã tư Đức Hòa đã được Bộ Văn hóa - Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích cấp quốc gia, tại quyết định số 1570, ngày 5-9-1989.