Địa đạo Kỳ Anh – một huyền thoại trong lòng đất của tỉnh Quảng Nam

Địa đạo Kỳ Anh bắt đầu được đào từ tháng 5 năm 1965 và hoàn thành vào năm 1967. Giai đoạn đầu, việc đào địa đạo xuất phát từ nhu cầu thực tế của quân và dân địa phương, chỉ là những đoạn hầm ngắn dùng để trú ẩn tránh bom đạn. Về sau, ý tưởng làm địa đạo mới xuất hiện và trở thành nơi trú ẩn của người dân, cán bộ địa phương.

Tổng chiều dài địa đạo Kỳ Anh khoảng 32 km, chiều rộng từ 0,5- 0,8 m, chiều cao khoảng 0,8-1m. Trong lòng địa đạo có nơi rất hẹp, nhằm đề phòng khi địch phát hiện, dùng hơi cay hay lựu đạn ném xuống, ta dễ dàng bịt kín ngăn đoạn còn lại để tránh thương vong. Địa đạo có hình dạng ô bàn cờ, quanh co uốn khúc, nhiều ngõ ngách, chạy dài men theo các lùm cây, nhiều đoạn được đào xuyên qua nền nhà dân, qua giếng nước, gian bếp…

Địa đạo Kỳ Anh khác với địa đạo Vịnh Mốc hay Củ Chi, là ở chỗ được đào ở một vùng đất cát, do đó phải được đào xuyên qua tầng đất cứng, đất sét, đất như đá ong mới không bị sụt lở. Người dân đào địa đạo hoàn toàn bằng các công cụ thủ công và dùng sức người là chính như cuốc, xẻng, xà beng và dùng mủng, thúng để đem đất đổ đi nơi khác. Lực lượng đào địa đạo chính là bộ đội, du kích địa phương, phụ nữ, nông dân, thanh thiếu niên.