Địa điểm Trận đánh tàu trên sông Tam Giang tại vàm rạch Chủ Mưu năm 1970

Địa điểm Trận đánh tàu trên sông Tam Giang tại vàm rạch Chủ Mưu năm 1970

Di tích lịch sử Địa điểm Trận đánh tàu trên sông Tam Giang tại vàm rạch Chủ Mưu năm 1970, tọa lạc tại ấp Kênh 17, xã Tam Giang, tỉnh Cà Mau.

Tháng 11/1968, địch đưa Lữ đoàn thủy quân lục chiến, phối hợp với lực lượng đặc nhiệm Hải quân Mỹ (CT7-115) tái chiếm lại Năm Căn, xây dựng Năm Căn thành căn cứ hải quân gồm giang đoàn 42 và giang đoàn 45 với trên 50 tàu và 03 tiểu pháo hạm. Ngày 01/4/1969, chúng mở chiến dịch “Sóng thần” bằng chiến thuật “Hạm đội nhỏ trên sông”, càn quét, bắn phá nhằm “Bình định” cho được vùng rừng đước Năm Căn mà chúng gọi là “Rừng Việt cộng”.

Thực hiện chỉ thị của Quân ủy Miền và Bộ Tư lệnh Quân khu, Đảng bộ Cà Mau kịp thời ra Nghị quyết lãnh đạo với phương hướng, nhiệm vụ đánh địch bình định là “Tạo thế, tạo lực làm chuyển biến tương quan ở ba vùng tạo cơ sở vật chất cho bước tiếp sau, ra sức đánh địch bình định, hoàn toàn bước một chuẩn bị sẵn khi có thời cơ”.

Đội du kích Kênh 17 được thành lập vào tháng 02/1969, đến ngày 06/5/1969 du kích Kênh 17 dùng mìn định hướng bố trí ngay điểm đổ quân của địch tại Vàm kênh ông Phén. Đúng như dự kiến, tàu địch đổ quân ngay điểm phục kích của ta. Cùng lúc du kích vừa điểm hỏa vừa đồng loạt nổ súng kết quả làm một chiếc tàu bị bốc cháy diệt 29 tên, một chiếc còn lại điên cuồng chống trả quyết liệt và tháo chạy. Cuộc càn của địch bị bẻ gãy hoàn toàn. Trong trận này, năm đồng chí Tăng Ngọc Lý, Chung Văn Những, Đào Văn Lợi, Lê Văn Khoa và Chung Văn Uẩn được cấp trên tặng danh hiệu “Dũng sĩ diệt ngụy”. Toàn Đội du kích ấp Kênh 17 được biểu dương tinh thần chủ động tiến công, dũng cảm trong chiến đấu giành thắng lợi và đảm bảo lực lượng ta an toàn.  

Đến năm 1970, Đội du kích Kênh 17, xã Tam Giang do đồng chí Nguyễn Văn Tiễn làm đội trưởng chỉ huy, ngoài việc đánh tàu đội du kích còn phối hợp với quân chủ lực bao vây đồn bót, chặn viện của địch và chi viện cho các đơn vị của ta, tăng cường cho địa bàn trọng điểm của Khu, của tỉnh. Thời gian này, được sự hỗ trợ của địa phương, quân dân huyện Ngọc Hiển, Đội du kích Kênh 17 phục kích tại rạch Chủ Mưu, chặn đánh đoàn tàu 09 chiếc. Trong đó, có 01 tiểu pháo hạm là sở chỉ huy mang số 228 chạy từ Năm Căn đến cửa Bồ Đề.

Thời gian chuẩn bị lên kế hoạch tác chiến của toàn Đội du kích Kênh 17 xã Tam Giang kéo dài hơn một tháng. Sau khi đã chuẩn bị đầy đủ hỏa lực để tiêu diệt chiếc tàu 228, đêm 29/8/1970, cả đơn vị chuẩn bị mấy dàn hỏa tiễn cực mạnh đưa hết xuống xuồng, tại rạch Chủ Mưu, trận địa được đơn vị phục kích sẵn. Khi mục tiêu đã đến, tiếng hô của của đồng chí Tiễn vang dội cả bờ sông đến các xạ thủ đồng đội, hàng trăm trái lửa nhất loạt phóng ra khỏi bệ, lao thẳng về phía chiếc tàu 228. Bộ chỉ huy chiến dịch của địch chìm trong giây lát, nhưng cả đội vẫn bám chặt công sự chờ qua đợt phản kích trả thù của đám tàu nhỏ và máy bay hộ tống mới rút về. Trong trận này đội săn tàu đã tiêu diệt được chiếc tàu 228 và 04 chiếc tàu đi kèm, bắn hỏng 01 trực thăng hộ tống, diệt một trung tá Mỹ và hơn 240 tên địch.
Địa điểm Trận đánh tàu trên sông Tam Giang tại vàm rạch Chủ Mưu năm 1970, là một chiến thắng lớn, vẻ vang của Đội du kích Kênh 17 đã cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của nhân dân Tam Giang  nói riêng và cả nước nói chung. Thắng lợi trên đã làm cho địch co cụm lại, vùng giải phóng của ta ngày càng được mở rộng, tạo được hậu phương vững chắc, đóng góp sức người sức của cho mặt trận, là nguồn sức mạnh để góp phần cùng quân và dân cả nước giành lấy thắng lợi trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước. Đây là niềm vinh dự và tự hào của Đội du kích săn tàu  Kênh 17, đã tô thắm thêm trang sử vàng chói lọi truyền thống Anh hùng lực Lượng vũ trang nhân dân xã Tam Giang ngày nay.

Với ý nghĩa lịch sử tiêu biểu đó, ngày 07/11/2016, UBND tỉnh Cà Mau Quyết định xếp hạng Địa điểm Trận đánh tàu trên sông Tam Giang tại vàm rạch Chủ Mưu năm 1970 là Di tích Lịch sử cấp tỉnh.