Diễn Biến Trận Đánh: Màn Phục Kích Sét Đánh Đêm 19 Rạng Mùng 20/1/1785
Diễn Biến Trận Đánh: Màn Phục Kích Sét Đánh Đêm 19 Rạng Mùng 20/1/1785
Bước 1: Nhử Địch Vào Bẫy
Đêm ngày 19 tháng 1 năm 1785 (tức đêm 09 tháng Chạp năm Giáp Thìn), thừa lúc thủy triều bắt đầu xuôi dòng, Nguyễn Huệ cử một bộ phận thủy binh nhỏ ra khiêu chiến với quân Xiêm tại căn cứ Kim Sơn.
Thấy quân Tây Sơn đánh nhẹ rồi giả vờ thua bỏ chạy, hai tướng Xiêm Châu Tăng và Châu Huệ trúng kế, chủ quan cho rằng quân Tây Sơn hoảng sợ nên ngay trong đêm đã dốc toàn bộ thủy quân (khoảng 300 chiến thuyền) hừng hực khí thế đuổi theo.
Bước 2: Khóa Đầu Khóa Đuôi – Khép Chặt Vòng Vay
Rạng sáng ngày 20 tháng 1 năm 1785, toàn bộ đoàn thuyền chiến của quân Xiêm đã chui tọt vào đúng khúc sông Rạch Gầm – Xoài Mút.
Đúng thời điểm thủy triều đứng lại rồi bắt đầu rút nhanh, đại pháo Tây Sơn từ hai bên bờ, trên Cù lao Thới Sơn và từ các hỏa lực giấu trong rạch phun lửa dữ dội vào giữa đội hình giặc.
Cùng lúc đó:
Đại đội thuyền chiến Tây Sơn từ hai sông nhỏ Rạch Gầm và Xoài Mút bất ngờ lao ra khóa chặt hai đầu, chặn đứng đường tiến lẫn đường lùi của địch.
Các thuyền hỏa công (thuyền chứa đầy chất cháy) của Tây Sơn được thả xuôi dòng, đâm thẳng vào đoàn chiến thuyền Xiêm đang ùn tắc.
Bước 3: Tiêu Diệt Hoàn Toàn Kẻ Thù
Trận chiến diễn ra vô cùng ác liệt. Hàng trăm chiến thuyền Xiêm bị trúng đại bác bốc cháy rừng rực, vỡ tan tành hoặc đâm chìm lẫn nhau giữa dòng xoáy. Quân Xiêm hoảng loạn rụng rời, bị thương và chết đuối la liệt. Quân Tây Sơn từ các gò cao và chiến thuyền xông vào giáp lá cờ, truy kích gắt gao.
Chỉ trong chưa đầy một ngày, toàn bộ 3 vạn thủy binh Xiêm và hàng trăm chiến thuyền bị tiêu diệt gần như hoàn toàn. Tướng Châu Tăng, Châu Huệ và Nguyễn Ánh phải bỏ chạy thục mạng qua đường bộ sang Chân Lạp rồi mò về Xiêm. 5 vạn quân Xiêm lúc đầu chỉ còn vỏn vẹn vài nghìn tàn quân sống sót chạy về nước.
