Điệp viên hoàn hảo”giữa Sài Gòn

vỏ bọc phóng viên Time, Reuters giữa Sài Gòn, ông trực tiếp gửi về những tin tức làm thay đổi

cục diện chiến tranh. Giờ đây, ông là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và sự im lặng thầm lặng vì

Tổ quốc.

Sài Gòn những năm chiến tranh với ông Phạm Xuân Ẩn là một “chiến trường không tiếng

súng”, nơi lằn ranh sống chết chỉ cách nhau bằng một sơ suất nhỏ. Là phóng viên cao cấp của

Time, ông cùng lúc xuất hiện trong các cuộc họp báo của Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa,

bắt tay tướng lĩnh Mỹ - Ngụy, ăn tối với trùm Cục Tình báo Trung ương Hoa Kỳ. Ngôn ngữ của

ông là tiếng Anh lưu loát, là những bài báo phân tích thời cuộc, là nụ cười lịch thiệp. Thế nhưng

đằng sau cặp kính trí thức ấy là bộ óc của người chiến sĩ cộng sản bí danh X6. Đêm đêm, trong

căn gác nhỏ, ông mã hóa hàng trăm trang tài liệu mật bằng mực vô hình, nhét vào vỏ thuốc lá,

cuộn phim âm bản để gửi ra chiến khu.

Ông kể về những ngày cận Tết Mậu Thân 1968, khi cả Sài Gòn đang chuẩn bị đón xuân, ông

đã thức trắng viết báo cáo dài 20 trang khẳng định: “Mỹ đã sa lầy, tâm lý lính Mỹ rệu rã, đây là

thời cơ”. Tin tình báo đó góp phần để Hà Nội quyết định mở cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết

Mậu Thân, làm chấn động nước Mỹ. Hình ảnh ông Phạm Xuân Ẩn với chiếc máy ảnh Leica, tà

áo vest chỉnh tề, thản nhiên ngồi giữa Dinh Độc Lập ghi chép khi bom còn nổ ngoài xa, đã trở

thành biểu tượng của bản lĩnh tình báo Việt Nam. “Lúc ấy chẳng nghĩ mình là anh hùng, chỉ sợ

tin gửi về không kịp, đồng đội ngoài chiến trường sẽ đổ máu”, ông cười, ánh mắt vẫn sáng sau

cặp kính dày của thời gian nhưng giọng vẫn điềm tĩnh như ngày nào.

Hiện tại, ông đã đi xa từ năm 2006. Nhưng ngôi nhà nhỏ ở Sài Gòn vẫn còn lưu giữ chiếc máy

đánh chữ, những tấm thẻ nhà báo đã ố vàng. Không còn những phiên họp mật, chỉ còn sách vở

và những câu chuyện kể cho thế hệ sau. Với ông, chiến thắng không phải là huân chương, mà

là ngày 30 tháng 4 năm 1975 được đứng trong sân Dinh Độc Lập nhìn lá cờ giải phóng tung

bay. Ông sống như một “điệp viên hoàn hảo”, âm thầm cống hiến cả đời cho sự nghiệp giải

phóng dân tộc, minh chứng cho một thế hệ tình báo “đi vào lòng địch” của đất nước Việt Nam.