Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân (Năm 967)

Sau khi Ngô Quyền qua đời năm 944, triều đình nhà Ngô rơi vào suy yếu, trục trặc nội bộ kéo dài dẫn đến sự tan rã của chính quyền trung ương. Đất nước nhanh chóng bị chia rẽ thành 12 vùng cậy quyền lực riêng do các thủ lĩnh phong kiến cai quản, lịch sử gọi là thời kỳ "Loạn 12 sứ quân". Cảnh xâu xé, tranh giành ảnh hưởng tàn khốc giữa các thế lực khiến đời sống nhân dân lầm than, nền kinh tế kiệt quệ, đồng thời đặt giang sơn vào nguy cơ bị các triều đại phương Bắc nhòm ngó và thôn tính trở lại.

Trong bối cảnh đất nước xé lẻ ấy, Đinh Bộ Lĩnh — người con vùng đất động Hoa Lư (Ninh Bình) — đã đứng lên nhận lấy sứ mệnh lịch sử. Từ thuở nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, tài trí, thường cùng bạn bè chăn trâu lấy hoa lau làm cờ, chiêu tập quân sĩ dàn trận giả. Trưởng thành giữa thời loạn, ông gom góp binh mã, biến Hoa Lư thành căn cứ quân sự hiểm yếu và từng bước gầy dựng uy thế.

Không chỉ cậy dựa vào sức mạnh binh đao, Đinh Bộ Lĩnh thể hiện tài thao lược kiệt xuất qua đường lối chính trị và quân sự mềm dẻo. Ông thực hiện phương châm "vừa đánh vừa thu phục", linh hoạt dùng liên minh hôn nhân và thu phục lòng người đối với các sứ quân có thiện chí (như Trần Lãm, Ngô Xương Xí), đồng thời kiên quyết dùng lực lượng quân sự tiến công đè bẹp các sứ quân ngoan cố, tàn bạo (như Nguyễn Siêu, Kiều Thuận). Chỉ trong một thời gian ngắn, đến năm 967, ông đã lần lượt dẹp yên và thu phục hoàn toàn 12 sứ quân, thu giang sơn về một mối.

Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lấy hiệu là Đinh Tiên Hoàng, đặt tên nước là Đại Cồ Việt, xưng niên hiệu Thái Bình và đóng đô tại Hoa Lư. Việc dẹp loạn 12 sứ quân của Đinh Bộ Lĩnh không chỉ chấm dứt thời kỳ chia cắt bi thương, khôi phục sự thống nhất quốc gia mà còn đặt nền móng vững chắc cho nhà nước phong kiến tập quyền đầu tiên trong lịch sử Việt Nam, khẳng định vị thế độc lập, bình đẳng của dân tộc đối với các đế chế phương Bắc.