Đinh Điền – Bức tượng đài trung nghĩa giữa ngàn năm đất tổ

Trong buổi bình minh độc lập đầy giông bão của thế kỷ X, lịch sử dân tộc Việt Nam đã chọn vùng đất sinh vua sinh thánh mang tên Đại Hoàng làm nơi phát tích một triều đại hiển hách. Ở đó, bên cạnh hào quang rực rỡ của Vạn Thắng Vương Đinh Bộ Lĩnh, sử sách vẫn luôn dành những trang trang trọng nhất để lưu danh một bậc kỳ tài, một tấm gương trung liệt ngời sáng: Ngoại giáp Đinh Điền. Cuộc đời ông là một bản anh hùng ca toàn vẹn về tình bạn sắt son, chí lớn bình định giang sơn và lòng tận trung son sắt với đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.

Mối nhân duyên giữa Đinh Điền và Đinh Bộ Lĩnh bắt đầu từ những ngày thơ ấu thanh bình trên đồng ruộng quê hương. Cùng sinh năm Giáp Thân (924) tại làng Đại Hữu, Đinh Điền chính là người bạn nối khố kề vai sát cánh cùng Đinh Bộ Lĩnh trong trò chơi "cờ lau tập trận". Giữa thung lũng lộng gió, những cậu bé chăn trâu ngày ấy đã lấy bông lau làm cờ, khoanh tay làm kiệu. Chính từ những trận giả thô sơ dưới chân núi đá vôi Hoa Lư, Đinh Điền đã bộc lộ cốt cách của một vị võ tướng dũng cảm, mưu lược và một tấm lòng trượng nghĩa, một mực tin tưởng vào tài lãnh đạo của vị chủ tướng tương lai.

Khi thời cuộc biến động, đất nước rơi vào cảnh chia cắt, tang tóc của cát cứ 12 sứ quân, Đinh Điền lập tức rũ áo vải, theo Đinh Bộ Lĩnh dựng cờ nghĩa lớn. Với tài cầm quân uyển chuyển như nước, dũng mãnh như cọp rừng, ông trở thành cánh tay đắc lực, xông pha qua trăm trận chiến hiểm nguy. Ông cùng Đinh Bộ Lĩnh thu phục các sứ quân, dẹp tan các thế lực phản loạn, đưa giang sơn thu về một mối. Năm 968, khi Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, định đô ở Hoa Lư, Đinh Điền được xếp vào hàng khai quốc công thần bậc nhất, giữ chức Ngoại giáp. Ông cùng người bạn đồng ngũ Nguyễn Bặc lo toan triều nghi, rèn đúc quân đội, củng cố nền móng vững chắc cho quốc gia độc lập non trẻ.

Thế nhưng, bi kịch lịch sử ập đến vào năm Kỷ Mão (979) khi Đinh Tiên Hoàng và thái tử Đinh Liễn bị sát hại. Ấu chúa Đinh Toàn lên ngôi khi mới 6 tuổi, quyền lực triều đình nhanh chóng rơi vào tay Thập đạo tướng quân Lê Hoàn. Trước nguy cơ vương triều nhà Đinh bị soán đoạt, dòng máu trung kiên trong người võ tướng Đinh Điền lại sục sôi. Không màng đến an nguy của bản thân, ông cùng Định Quốc công Nguyễn Bặc và Phạm Hạp dấy binh thủy bộ tiến về kinh thành quyết bảo vệ dòng máu chính thống của vị chủ tướng năm xưa. Dù cuộc binh biến thất bại trước sức mạnh quân sự của Lê Hoàn, và Đinh Điền đã phải chọn cái chết oánh liệt để giữ trọn chữ "Trung", nhưng chí khí của ông đã ghi một dấu ấn sâu đậm vào tâm thức dân tộc.

Người đời sau xếp Đinh Điền vào danh sách "Giao Châu thất hùng" – bảy anh hùng kiệt xuất của nước Việt thời bấy giờ. Dân gian không nhìn nhận ông như một người thất trận, mà tôn thờ ông cùng Nguyễn Bặc như cặp bài trùng biểu tượng cho tinh thần hào hiệp, trượng nghĩa và lòng tận trung bất diệt. Hiện nay, đền thờ danh tướng Đinh Điền được lập ở rất nhiều nơi trên mảnh đất Ninh Bình, Hà Nội, Hải Phòng... nơi khói hương quanh năm nghi ngút.

Thời gian hơn một ngàn năm có thể làm rêu phong những đền đài cổ kính, làm phai mờ nhiều dấu tích lịch sử, nhưng câu chuyện về lòng trung nghĩa sắt đá của Ngoại giáp Đinh Điền thì vẫn trường tồn cùng sông núi. Đứng trước vùng đất Hoa Lư bảng lảng sương khói, lắng nghe tiếng gió ngàn thổi qua các khe đá vôi, lòng mỗi người con đất Việt lại trào dâng niềm tự hào và xúc động sâu sắc, cúi đầu kính cẩn trước một bậc tiền nhân đã sống và thác đi như một huyền thoại trọn đạo làm tôi.