Đinh Lan Phương- TDP 4B

Giữa cái nắng cháy da của mùa hè đỏ lửa năm 1972, dòng sông Thạch Hãn không còn màu xanh biếc mà sục sôi bởi bom đạn và máu. Tại sở chỉ huy nằm trong lòng một hầm ngầm hẹp ở Thành cổ, Chính ủy Nguyễn Trung Thành – người đàn ông với gương mặt cương nghị nhưng ánh mắt đầy trăn trở – đang trải bản đồ tác chiến. Bên ngoài, tiếng pháo gầm rú không dứt. Trung đoàn 48 của ông đang gồng mình giữ từng mét đất. Một đêm hiếm hoi ngơi tiếng súng, Chính ủy Thành xuống thăm các hầm chốt phía Đông Bắc Thành cổ. Trong bóng tối đặc quánh, ông nhận ra những gương mặt còn rất trẻ, tay vẫn nắm chặt súng nhưng môi khô nứt nẻ. Đó là những sinh viên từ Hà Nội vừa gác bút nghiên để vào chiến trường.

Ông ngồi xuống cạnh một chiến sĩ trẻ đang nắn nót viết thư về cho mẹ dưới ánh đèn dầu lạc tù mù. Chính ủy không hỏi về quân số hay đạn dược, ông hỏi:

"Đói không em? Quê ở đâu? Đã có người yêu chưa?"

Câu hỏi giản dị ấy như luồng gió mát làm dịu đi cái nóng hầm hập của căn hầm. Ông bảo: "Các em hy sinh tuổi xuân cho đất nước, lịch sử sẽ không bao giờ quên. Nhưng trước hết, phải sống, phải giữ mình để ngày chiến thắng còn về gặp mẹ." Đêm đó, người Chính ủy không ngủ, ông dành phần lương khô ít ỏi của mình chia cho những người lính trẻ, cùng họ hát khe khẽ những bài ca về Hà Nội giữa lòng Quảng Trị tan hoang.

Quyết định giữa lằn ranh sinh tử

Những ngày cuối cùng của 81 ngày đêm, áp lực khủng khiếp đè nặng. Địch huy động tối đa hỏa lực, Thành cổ chỉ còn là những đống gạch vụn nát. Trong cuộc họp khẩn, khi cấp dưới báo cáo về thương vong quá lớn, ánh mắt Chính ủy Thành ánh lên một sự quyết liệt lạ thường.

Ông biết, mỗi phút giây Trung đoàn 48 trụ vững ở đây là một ưu thế trên bàn đàm phán Paris ở phương Tây xa xôi. Ông truyền lệnh: "Còng lưng mà chịu đạn, ngẩng đầu mà đánh trả!".

Không chỉ đứng ở sở chỉ huy, có những lúc người ta thấy ông trực tiếp cầm súng bên cạnh chiến sĩ tại trận địa. Hình ảnh người Chính ủy tóc đã điểm bạc, thân hình gầy gò nhưng đứng vững vàng giữa mưa bom đã trở thành điểm tựa tinh thần thép cho cả Trung đoàn. Với ông, Thành cổ không chỉ là một mục tiêu quân sự, đó là danh dự của người lính Thạch Hãn.

Khi lệnh rút quân được ban ra để bảo toàn lực lượng, Chính ủy Nguyễn Trung Thành là một trong những người cuối cùng bước xuống dòng Thạch Hãn. Nhìn lại bóng dáng Thành cổ mờ ảo trong khói đạn, ông nghẹn ngào. Dưới dòng sông kia, bao nhiêu chiến sĩ của ông đã mãi mãi nằm lại ở tuổi đôi mươi.

Suốt nhiều thập kỷ sau chiến tranh, người ta vẫn thấy một ông lão tóc trắng như cước, lặng lẽ đứng bên bờ sông Thạch Hãn vào mỗi dịp tháng Bảy. Ông không đến để nhận công lao, ông đến để "trò chuyện" với những người lính của mình.

Câu chuyện về Đại tá Nguyễn Trung Thành không chỉ là về một vị chỉ huy quân sự tài ba, mà là câu chuyện về một người anh, người cha đã dùng trái tim mình để sưởi ấm lòng quân giữa cái lạnh của cái chết. Với ông, chiến thắng lớn nhất không nằm ở những tấm huân chương, mà nằm ở việc đã tôi luyện nên một thế hệ thanh niên dám sống và chết cho lý tưởng cao đẹp của dân tộc.