Đinh Lễ và thiên tài mai phục đập tan đại quân nhà Minh
Trường Đại học Hải Dương
Đinh Lễ và thiên tài mai phục đập tan đại quân nhà Minh
Trong hàng ngũ các danh tướng xuất thân từ Lũng Nhai của khởi nghĩa Lam Sơn, Tư đồ Đinh Lễ nổi lên như một thiên tài quân sự kiệt xuất với khả năng cầm quân mưu trí, dũng mãnh và nghệ thuật mai phục đạt đến đỉnh cao. Cuộc đời ông là một thiên hùng ca về tinh thần quả cảm, lập nên những chiến công vang dội bậc nhất làm thay đổi cục diện chiến tranh giải phóng dân tộc đầu thế kỷ XV.
Đinh Lễ quê ở làng Thủy Cối, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa. Ông là anh trai của danh tướng Đinh Liệt và là cháu ruột gọi Bình Định Vương Lê Lợi bằng cậu. Sinh ra và trưởng thành trong dòng họ hào trưởng uy tín ở vùng Lam Sơn, Đinh Lễ sớm bộc lộ tư chất thông minh, sức vóc hơn người và am hiểu binh pháp. Năm 1416, ông là một trong những nghĩa sĩ tham gia Hội thề Lũng Nhai, thề nguyện kề vai sát cánh cùng Lê Lợi đánh đuổi quân Minh, khôi phục độc lập cho giang sơn Đại Việt.
Từ khi khởi nghĩa bùng nổ năm 1418, Đinh Lễ luôn là ngọn cờ tiên phong trong những năm tháng gian khổ ở vùng núi Thanh Hóa. Với lối đánh mưu trí, bất ngờ, ông nhiều lần giải nguy cho Bộ chỉ huy Lam Sơn trước các đợt vây quét tàn bạo của giặc.
Chiến công chói lọi nhất ghi dấu ấn thiên tài quân sự của Đinh Lễ chính là đại chiến Tốt Động – Chúc Động vào mùa thu năm 1426. Khi Thượng thư bộ Binh nhà Minh là Vương Thông mang 5 vạn viện binh tinh nhuệ sang Bắc Bộ hòng đập tan lực lượng nghĩa quân, Đinh Lễ cùng Nguyễn Xí và Lý Triện đã chủ động nắm bắt tình hình, nhận diện điểm yếu kiêu ngạo của đối phương.
Đinh Lễ đã trực tiếp nghiên cứu địa hình, chọn vùng đồng lầy, sông ngòi hiểm trở tại Tốt Động và Chúc Động (Chương Mỹ, Hà Nội) làm trận địa mai phục. Sáng ngày 7 tháng 11 năm 1426, khi toàn bộ đại quân Vương Thông lọt sâu vào trận địa đầm lầy, Đinh Lễ đã phát hiệu lệnh tiến công, giội đòn sấm sét vào quân giặc. Dưới sự chỉ huy tài tình của ông, quân Lam Sơn đã đập tan 5 vạn đại quân Minh, tiêu diệt và bắt sống hàng vạn tên giặc, buộc Vương Thông phải tháo chạy tháo chạy về cố thủ trong thành Đông Quan. Trận đánh này đã làm phá sản hoàn toàn kế hoạch phản công chiến lược của kẻ thù.
Năm 1427, trong giai đoạn vây hãm thành Đông Quan, Đinh Lễ tiếp tục giữ trọng trách vây ráp giặc. Tuy nhiên, trong một đợt ra quân truy kích quân Minh tại khu vực Cầu Giấy, do lực lượng quá mỏng và sa vào trận địa phục kích bất ngờ của kẻ thù, Đinh Lễ đã bị quân Minh bắt giữ và sát hại. Sự ra đi của ông trước ngày đất nước hoàn toàn giải phóng là một tổn thất đau đớn cho nghĩa quân Lam Sơn.
Sau khi khởi nghĩa thắng lợi, Lê Thái Tổ đã truy tặng Đinh Lễ chức Tư đồ, Nhập nội Kiểm soát, ghi nhận ông là một trong những cột trụ quân sự kiệt xuất nhất của triều đại. Nghệ thuật mai phục và tinh thần hy sinh vì đại nghĩa của Đinh Lễ mãi mãi là niềm tự hào trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc.
