Đinh Ngọc Thỉ– Cậu bé tuyến lửa Duy Viên và ba lần vinh dự được gặp Bác Hồ
Đinh Ngọc Thỉ – Cậu bé tuyến lửa Duy Viên và ba lần vinh dự được gặp Bác Hồ
Đinh Ngọc Thỉ – Cậu bé tuyến lửa Duy Viên và ba lần vinh dự được gặp Bác Hồ
Trong ký ức của nhiều thế hệ người dân Vĩnh Linh, phong trào thiếu nhi Duy Viên không chỉ là một dấu ấn của tuổi thơ thời chiến, mà còn là biểu tượng cho tinh thần “tuổi nhỏ chí lớn” giữa tuyến lửa khốc liệt. Gắn liền với phong trào ấy là tên tuổi của ông Đinh Ngọc Thỉ, người từng ba lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh – những khoảnh khắc trở thành hành trang tinh thần theo ông suốt cả cuộc đời.
Sinh ra và lớn lên tại làng Duy Viên, vùng đất tuyến đầu của Vĩnh Linh anh hùng, tuổi thơ của ông Thỉ không chỉ có ruộng lúa, nương khoai mà còn thấm đẫm không khí cách mạng. Những năm cuối thập niên 1950, đời sống nhân dân còn nhiều thiếu thốn, bom đạn luôn rình rập, nhưng tinh thần yêu nước đã lan tỏa sâu rộng trong từng gia đình, từng lớp người, kể cả thiếu nhi.
Năm 1958, Liên đội Thiếu niên Tiền phong Lý Tự Trọng được thành lập tại Duy Viên. Khi ấy, Đinh Ngọc Thỉ mới 13 tuổi đã được tập thể tín nhiệm bầu làm Liên đội trưởng. Sáu năm sau, Hợp tác xã Măng non Duy Viên ra đời, ông tiếp tục đảm nhiệm vai trò chủ nhiệm. Đây là một mô hình sáng tạo, tiêu biểu cho phong trào thiếu nhi “vừa học tập, vừa lao động, vừa rèn luyện” trong điều kiện chiến tranh ác liệt.
Mỗi ngày, sau giờ học trong những lớp học hầm chữ A, hơn một trăm đội viên thiếu niên lại tập trung tại sân đình làng. Các em luyện tập đội ngũ, chăm sóc trâu bò yếu cho hợp tác xã nông nghiệp, trồng lúa, trồng khoai, nuôi bèo hoa dâu, phát quang đường làng, giúp đỡ gia đình thương binh, liệt sĩ. Những việc làm tưởng chừng nhỏ bé ấy đã góp phần hình thành nên một phong trào thiếu nhi nổi bật, được cả nước biết đến với tên gọi Măng non Duy Viên.
Phong trào ấy không chỉ tạo ra giá trị vật chất, mà quan trọng hơn là bồi đắp tinh thần trách nhiệm, ý thức tập thể và lòng yêu nước cho thiếu nhi nơi tuyến lửa. Chính từ đây, khẩu hiệu “tuổi nhỏ chí lớn” không còn là lời hô hào, mà trở thành hành động cụ thể, bền bỉ mỗi ngày.
Ngày 10.5.1960, tập thể thiếu niên, nhi đồng Duy Viên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng bằng khen. Trong lời khen, Bác ghi nhận những cố gắng của các em trong học tập, lao động, xây dựng tổ chức Đội, góp phần vào sản xuất và chiến đấu, đồng thời căn dặn phải tiếp tục phấn đấu nhiều hơn nữa. Với thiếu nhi Duy Viên, đó không chỉ là phần thưởng, mà là nguồn động viên tinh thần vô giá giữa những năm tháng chiến tranh.
Tấm bằng khen ấy được các thế hệ trong hợp tác xã trân trọng gìn giữ. Khi bom đạn ngày càng ác liệt, có người đã cẩn thận gửi lại cho gia đình cất giữ trong hầm sâu trước khi lên đường nhập ngũ. Giữa cảnh nhà cửa bị cày xới bởi bom pháo, việc giữ gìn bằng khen của Bác được xem là giữ gìn danh dự và niềm tự hào chung của thiếu nhi Vĩnh Linh.
Năm 1966, khi vừa tròn 21 tuổi, ông Đinh Ngọc Thỉ được chọn làm đại diện thanh, thiếu niên Vĩnh Linh tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua chống Mỹ cứu nước lần thứ tư tại Hà Nội. Đối với ông, chuyến đi ấy trở thành dấu mốc thiêng liêng nhất cuộc đời, bởi tại đây, ông có vinh dự ba lần được gặp Bác Hồ.
Lần gặp đầu tiên diễn ra vào sáng khai mạc đại hội, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh ra tiền sảnh chụp ảnh lưu niệm cùng các đại biểu. Khoảnh khắc được đứng gần Bác, với ông Thỉ, là cảm xúc không thể diễn tả bằng lời.
Lần thứ hai, đoàn đại biểu Vĩnh Linh được mời về Phủ Chủ tịch dùng cơm cùng Bác. Trong bữa ăn giản dị ấy, Bác tặng đoàn quả bồ kết hái từ vườn, dặn mang về để các bà, các mẹ ở tuyến lửa dùng gội đầu sau những giờ phục vụ chiến đấu vất vả. Sự quan tâm mộc mạc ấy khiến ông Thỉ nhớ mãi.
Lần thứ ba, ông cùng đoàn thanh thiếu niên được gặp Bác trong buổi gặp riêng. Bác trao khăn quàng đỏ, huy hiệu Bác Hồ, bánh kẹo, đồng thời ân cần hỏi thăm và căn dặn thiếu nhi Duy Viên phải chăm ngoan, học giỏi, rèn luyện tốt để trở thành những công dân có ích, góp phần vào sự nghiệp thống nhất đất nước.
Ba lần gặp Bác, theo ông Đinh Ngọc Thỉ, không chỉ là niềm vinh dự hiếm có, mà còn là nguồn sức mạnh tinh thần theo ông suốt cuộc đời. Những lời căn dặn giản dị ấy trở thành kim chỉ nam trong mọi công việc ông đảm nhiệm sau này.
Trở về quê hương, ông tiếp tục gắn bó với công tác Đoàn, công tác thiếu niên. Dù ở cương vị nào, ông cũng luôn giữ tinh thần dấn thân, đoàn kết, sáng tạo – những giá trị từng làm nên phong trào Măng non Duy Viên năm xưa. Trong ký ức của người dân Vĩnh Linh, phong trào ấy không chỉ là một giai đoạn lịch sử, mà là biểu tượng của sức trẻ nơi tuyến lửa, nơi những đứa trẻ đã sớm học cách sống vì tập thể, vì Tổ quốc.
Ngày nay, những kỷ vật gắn liền với phong trào thiếu nhi Duy Viên, trong đó có bằng khen của Bác Hồ và chiếc khăn quàng đỏ Bác trao tặng, được lưu giữ như chứng tích lịch sử của một thời hoa lửa. Cùng với đó, những công trình tưởng niệm và các ấn phẩm ghi chép lại phong trào Măng non Duy Viên là lời tri ân dành cho thế hệ thiếu nhi đã trưởng thành trong bom đạn.
Nhìn lại chặng đường đã qua, ông Đinh Ngọc Thỉ nhiều lần nhấn mạnh bài học lớn nhất mà thế hệ ông học được từ Bác Hồ: sống có lý tưởng, có trách nhiệm, dám ước mơ và hành động vì cộng đồng. Theo ông, đó cũng chính là điều mà thế hệ trẻ hôm nay cần kế thừa trong học tập, lao động và cống hiến.
Trong ánh mắt của người cựu Liên đội trưởng năm nào, hình ảnh cậu bé Duy Viên thuở thiếu thời dường như vẫn còn nguyên vẹn – hồn nhiên nhưng kiên cường, giản dị mà kiêu hãnh – đại diện cho một thế hệ nhỏ bé về tuổi đời nhưng mang trong mình khát vọng lớn lao vì quê hương, đất nước.
