Đỉnh núi và màn hình trắng lóa – Câu chuyện về người “bắt sóng giặc trời” Vũ Đức Chính

Đỉnh núi và màn hình trắng lóa – Câu chuyện về người “bắt sóng giặc trời” Vũ Đức Chính

Trong một buổi sinh hoạt truyền thống, khi nghe kể về những năm tháng ác liệt trên bầu trời miền Bắc, đoàn viên, thanh niên chúng tôi lặng người trước câu chuyện về một người lính ra-đa – Anh hùng LLVT nhân dân Vũ Đức Chính.

Ông sinh năm 1940, quê ở Hưng Yên. Năm 1960, tròn 20 tuổi, ông nhập ngũ, trở thành chiến sĩ của Trung đoàn 290, Binh chủng Ra-đa, Quân chủng Phòng không – Không quân. Đơn vị của ông được giao quản lý vùng trời từ phía nam cầu Hàm Rồng đến phía bắc đèo Hải Vân – nơi máy bay Mỹ đánh phá dữ dội hòng cắt đứt tuyến chi viện cho miền Nam.

Những năm ấy, trận địa ra-đa của ta luôn là mục tiêu bị truy lùng gắt gao. Máy bay địch hiện đại, trinh sát tinh vi. Ra-đa vừa phát sóng là bom đạn có thể ập xuống. Ông Chính – khi đó là thợ sửa chữa – cùng đồng đội gần như không có ngày nghỉ. Ra-đa hỏng, ông lại khoác ba lô, băng rừng, lội suối hàng chục cây số để cứu “đôi mắt thần” của bầu trời.

Từ một người chỉ được đào tạo sửa một loại máy, ông tự mày mò, học hỏi, rồi có thể sửa tất cả các loại ra-đa trong biên chế. Gần 500 lần/chiếc, ông kiên trì “chữa bệnh” cho những cỗ máy bị bom đạn tàn phá.

Nhưng điều khiến chúng tôi thán phục nhất là sáng kiến táo bạo của ông: đưa ra-đa lên đỉnh núi.

Khi nhận ra đặt ra-đa ở đồng bằng vừa hạn chế tầm phát hiện, vừa dễ bị lộ, ông mạnh dạn đề xuất đưa toàn bộ khí tài lên núi cao. Ý tưởng ấy lúc đầu bị cho là quá liều lĩnh: tháo rời từng bộ phận, gùi qua núi rừng hiểm trở, chỉ cần sai sót nhỏ cũng có thể hỏng hóc nặng.

Thế nhưng bằng sự tính toán tỉ mỉ và quyết tâm không lùi bước, ông thuyết phục được chỉ huy. Sau một tháng vận chuyển gian nan, trận địa ra-đa đầu tiên được đặt trên đỉnh núi U Bò (Quảng Trị ngày nay).

Kết quả vượt ngoài mong đợi. Từ trên cao, “đôi mắt” của ta có thể phát hiện máy bay Mỹ ngay khi chúng vừa cất cánh từ Thái Lan hay từ Hạm đội 7 ngoài Biển Đông. Nhờ rừng núi che chắn, trận địa hoạt động ổn định, bí mật, góp phần quan trọng vào các chiến dịch lớn như Khe Sanh, Đường 9 – Nam Lào.

Nhưng thử thách chưa dừng lại ở đó.

Không quân Mỹ sử dụng thủ đoạn gây nhiễu cực mạnh. Ra-đa ta phát tần số nào, chúng phát đúng tần số ấy. Màn hình trắng xóa – không thấy gì ngoài nhiễu sóng.

Giữa “biển trắng” ấy, ông Chính kiên trì nghiên cứu. Ông nhận ra mỗi loại máy bay có độ cao đặc trưng: B-52 thường bay 9–11km, máy bay cường kích 5–7km, trinh sát khoảng 4km. Dựa vào độ cao, kết hợp điều chỉnh cánh sóng thu, ta có thể nhận diện chính xác B-52 dù bị gây nhiễu.

Kinh nghiệm ấy nhanh chóng được phổ biến trong toàn lực lượng phòng không. Và rồi, trong 12 ngày đêm cuối tháng 12/1972, quân dân ta đã làm nên chiến thắng lịch sử – Trận Điện Biên Phủ trên không, bắn rơi nhiều “pháo đài bay” B-52, bảo vệ bầu trời Tổ quốc.

Nghe đến đây, chúng tôi hình dung giữa màn đêm chiến tranh, một người lính lặng lẽ trước màn hình ra-đa, mắt không rời từng vệt sóng. Không trực tiếp cầm súng nơi tiền tuyến, nhưng chính ông và những đồng đội đã “nhìn thấy” kẻ thù trước khi chúng kịp lao đến.

Năm 1978, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng LLVT nhân dân. Nhưng với chúng tôi, danh hiệu ấy không chỉ là phần thưởng. Đó là biểu tượng của trí tuệ, bản lĩnh và tinh thần dám nghĩ, dám làm của người lính Việt Nam.

Giữa thời bình hôm nay, khi bầu trời xanh trong không còn tiếng bom rơi, câu chuyện về người lính ra-đa năm xưa nhắc chúng tôi hiểu rằng:
Có những chiến công được làm nên không chỉ bằng lòng dũng cảm, mà còn bằng trí tuệ và khát vọng bảo vệ Tổ quốc từ những tín hiệu nhỏ bé nhất trên màn hình sóng.

Và người “bắt sóng giặc trời” ấy mang tên – Vũ Đức Chính.