Đinh Núp (1)
Đinh Núp (1914–1999), còn được biết đến với tên Núp hoặc Sar, là người dân tộc Ba Na quê ở làng Stơr (nay thuộc Gia Lai) và là một trong những biểu tượng tiêu biểu của phong trào kháng chiến ở Tây Nguyên. Ông nổi tiếng với vai trò lãnh đạo đồng bào Ba Na xây dựng lực lượng du kích chống thực dân Pháp và được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân năm 1955
Sự nghiệp cách mạng
Ngay từ những năm 1930, Đinh Núp đã tổ chức đồng bào chống lại việc thực dân Pháp bắt phu và càn quét. Một câu chuyện thường được nhắc đến là năm 1935, ông dùng nỏ bắn bị thương một lính Pháp để chứng minh rằng quân xâm lược không phải là "không thể đánh bại", qua đó khích lệ tinh thần đấu tranh của dân làng. Trong kháng chiến chống Pháp, ông vận động đồng bào lập các đội du kích, xây dựng "làng chiến đấu" và tận dụng địa hình rừng núi cùng các vũ khí thô sơ như chông, bẫy đá và cung nỏ để chống càn.
Đóng góp và dấu ấn
Sau Hiệp định Genève, ông tập kết ra miền Bắc, rồi trở lại chiến trường Tây Nguyên trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Sau năm 1975, ông giữ nhiều cương vị trong bộ máy nhà nước, trong đó có Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc tỉnh Gia Lai – Kon Tum và đại biểu Quốc hội khóa VI.
Di sản văn hóa
Đinh Núp là nguyên mẫu của nhân vật chính trong Đất nước đứng lên, một tác phẩm nổi tiếng của Nguyên Ngọc khắc họa tinh thần đấu tranh của đồng bào Tây Nguyên. Hình tượng của ông đã góp phần đưa lịch sử kháng chiến của người Ba Na đến với đông đảo bạn đọc và khán giả thông qua văn học cũng như điện ảnh.
Tưởng niệm
Ngày nay, quê hương của ông tại làng Stơr có Nhà lưu niệm Anh hùng Núp, nơi lưu giữ nhiều hiện vật, hình ảnh và tư liệu về cuộc đời cùng sự nghiệp cách mạng của ông. Tên Đinh Núp cũng được đặt cho nhiều tuyến đường và trường học ở Việt Nam, phản ánh sự ghi nhận đối với những đóng góp của ông trong lịch sử dân tộc.
