Đinh Thị Vân
Đinh Thị Vân là nữ cán bộ tình báo và sĩ quan quân đội Việt Nam, được biết đến như một trong những người đặt nền móng cho mạng lưới tình báo chiến lược trong thời kỳ kháng chiến. Bà là người đầu tiên của ngành tình báo quốc phòng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, ghi dấu bằng nhiều hoạt động bí mật và công tác xây dựng lực lượng.
Con đường hoạt động cách mạng
Tên thật của bà là Đinh Thị Mậu, sinh năm 1916 tại làng Đông An, nay thuộc xã Xuân Thành, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Từ đầu những năm 1930, bà tham gia hoạt động cách mạng với nhiệm vụ giao liên, bảo vệ cơ sở và cất giữ tài liệu bí mật. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, bà đảm nhiệm nhiều cương vị tại địa phương và gia nhập Đảng ngày 30/6/1946.
Hoạt động tình báo
Năm 1954, bà được điều về cơ quan tiền thân của Tổng cục II để thực hiện nhiệm vụ tình báo chiến lược. Dưới vỏ bọc dân thường, bà hoạt động bí mật tại Hà Nội rồi vào Sài Gòn, xây dựng mạng lưới cơ sở và thu thập nhiều thông tin quân sự quan trọng. Trong thời gian này, tổ chức còn sử dụng biện pháp nghi binh, công bố bà đã "phản Đảng" nhằm bảo vệ thân phận hoạt động bí mật của bà. Bị bắt năm 1959 và chịu nhiều cuộc tra khảo, bà không tiết lộ mạng lưới tình báo, sau đó được trả tự do năm 1964 và tiếp tục nhiệm vụ.
Thành tựu và ghi nhận
Những thông tin do mạng lưới của bà thu thập đã hỗ trợ công tác nắm tình hình chiến lược, trong đó có việc theo dõi hệ thống phòng thủ ở phía nam vĩ tuyến 17 và nhiều kế hoạch quân sự của đối phương. Ngày 25/8/1970, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân và trở thành anh hùng đầu tiên của ngành tình báo quốc phòng. Sau này bà được thăng quân hàm đến Đại tá và nhận nhiều phần thưởng như Huân chương Độc lập, Huân chương Kháng chiến, Huân chương Chiến công và Huân chương Quân kỳ Quyết thắng.
Di sản
Sau năm 1975, bà tiếp tục tham gia công tác xác minh, phục hồi danh tính cho nhiều cán bộ hoạt động bí mật và đào tạo lực lượng tình báo kế cận. Bà qua đời năm 1995 tại Hà Nội. Để ghi nhận những đóng góp của bà, tên Đinh Thị Vân được đặt cho các tuyến đường tại Nam Định và Đà Nẵng; một số kỷ vật của bà hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam.
