Đinh Tiên Hoàng - một người biết cương biết nhu

Vào năm 951, sự kiện Ngô Xương Văn - con trai của Ngô Quyền truất bỏ Dương Tam Kha, sau đó làm vương và tự xưng là Nam Sách vương. Chưa dừng lại ở đó, Ngô Xương Văn rước anh trai của mình là Ngô Xương Ngập quay về lập và làm Thiên Sách vương. Lúc ấy, Đinh Tiên Hoàng tự tin với khe núi Hoa Lư có địa hình hiểm trở nên quyết không làm tôi. Ngay tức khắc, hai vương rục rịch cho quân đi đánh, Đinh Tiên Hoàng vô cùng lo lắng nên điều người con trai Đinh Liễn làm con tin và vào triều để ngăn lại việc xuất quân. Khi Đinh Liễn đến nơi, hai vương trách Đinh Tiên Hoàng vì tội không đến chầu rồi cho quân bắt giữ Đinh Liễn. Hơn một tháng trời hai bên đánh nhau thế nhưng chưa phân được thắng bại, hai vương quyết định treo Đinh Liễn lên ngọn sào và cho người báo Đinh Tiên Hoàng giả sử không đầu hàng thì sẽ giết con trai ông tức Đinh Liễn. Lúc này Đinh Tiên Hoàng không thể bình tĩnh và thực sự tức giận, ông bày tỏ thẳng thắn rằng Đại trượng phu với hi vọng duy nhất là lập được công danh thế nhưng hai vương lại học thói đàn bà thương xót con cái. Không những vậy, ông sai hơn mười quân cầm nỏ trên tay mà nhắm bắn Đinh Liễn. Hai vương lấy làm ngạc nhiên và kinh sợ trước diễn biến đó bèn dừng việc giết Đinh Liễn và đem quân về bởi lẽ kế hoạch làm cho Đinh Tiên Hoàng đoái tiếc con mình thế nhưng không thành. Loạn 12 sứ quân là một giai đoạn mang hình thức nội chiến kéo dài từ năm 944, diễn ra vào cuối thời triều đại nhà Ngô - sau khi Ngô Quyền mất. Đến năm 966 giữa các địa phương hình thành tổng cộng 12 sứ quân để chiếm giữ. Cuộc loạn lạc này chỉ kết thúc đến khi Đinh Tiên Hoàng thống nhất đất nước, thành lập ra nhà nước Đại Cồ Việt cùng triều đại nhà Đinh năm 968.

Vốn là một người có khí chất khác thường, trong độ tuổi trưởng thành, nhìn nhận ra đất nước đang gặp phải tình trạng bất ổn, Đinh Tiên Hoàng chiêu tập từ nhóm bạn song sát thời tập trận thuở bé đến các nghĩa sĩ trong vùng. Lúc bấy giờ theo sử gọi là loạn 12 sứ quân - đất nước loạn lạc. Để có thể mở rộng phạm vi căn cứ từ vùng núi Hoa Lư tới vùng đồng bằng sông Hồng, Đinh Tiên Hoàng cùng con trai Đinh Liễn sang gặp trực tiếp sứ quân Trần Lãm tức Trần Minh Công và bày tỏ ý muốn đầu quân trong đạo binh.