Đỗ Cảnh Thạc: Tướng giỏi thời Ngô và Sứ quân vùng Đỗ Động Giang

Đỗ Cảnh Thạc (912 – 967) là một vị tướng tài ba thời nhà Ngô và sau này trở thành một trong 12 sứ quân chia cắt đất nước vào thế kỷ X. Ông xưng là Đỗ Cảnh Công, chiếm giữ căn cứ Đỗ Động Giang (nay thuộc vùng Quốc Oai và Thanh Oai, Hà Nội). Cuộc đời ông là sự kết hợp giữa tài năng quân sự xuất sắc trong sự nghiệp chống ngoại xâm và những thăng trầm của một vị tướng đứng trước sóng gió quyền lực thời hậu Ngô.

Xuất thân từ một gia tộc hào trưởng có thế lực lớn tại vùng đất Hà Tây cũ, Đỗ Cảnh Thạc sớm bộc lộ tư chất mưu trí và bản lĩnh hơn người. Khi Ngô Quyền dấy binh chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán, ông đã chủ động mang theo lực lượng hưởng ứng. Trong trận thủy chiến sông Bạch Đằng năm 938, Đỗ Cảnh Thạc chiến đấu dũng cảm, lập nhiều chiến công lớn, góp phần đập tan mộng xâm lược của phương Bắc. Sau khi nhà Ngô được thành lập, ông được vương triều tin tưởng giao trọng trách trấn giữ vùng đất chiến lược Đỗ Động Giang.

Không chỉ là vị tướng giỏi thời Ngô Quyền, ông còn giữ vai trò quan trọng trong việc ổn định triều chính sau này. Năm 950, ông cùng các tướng lĩnh thân tín đã giúp Ngô Xương Văn lật đổ Dương Tam Kha, khôi phục lại vương quyền cho nhà Ngô. Tuy nhiên, khi Nam Tấn Vương Ngô Xương Văn tử trận năm 965, triều đình Cổ Loa rơi vào cảnh "trung ương vô chủ". Trước sự tan rã của quyền lực trung ương, Đỗ Cảnh Thạc đã rút lực lượng về căn cứ Đỗ Động Giang, cho đắp đồn lũy Bảo Đà kiên cố, xưng là Đỗ Cảnh Công và xây dựng một vùng địa bàn độc lập, trở thành một sứ quân mạnh ở miền Bắc.

Đến năm 967, trong tiến trình thu phục các sứ quân để thống nhất đất nước, Đinh Bộ Lĩnh đã cất quân tiến đánh căn cứ Đỗ Động Giang. Đỗ Cảnh Thạc dựa vào địa thế hiểm trở và quân lính tinh nhuệ đã chống trả quyết liệt suốt nhiều tháng trời. Trong một trận giao tranh đêm ác liệt, ông không may trúng tên độc và qua đời, khiến lực lượng Đỗ Động Giang tan rã sau đó.

Đỗ Cảnh Thạc được lịch sử ghi nhận là một tướng lĩnh tài năng, mưu trí và có uy tín lớn thời nhà Ngô. Dù đoạn kết cuộc đời ông bị cuốn vào vòng xoáy tranh giành thời 12 sứ quân, những đóng góp ban đầu của ông cho nền độc lập dân tộc vẫn là một dấu ấn quan trọng trong trang sử Việt Nam thế kỷ X.