ĐỖ THẾ VĨNH THẬT KIÊN CƯỜNG

ĐỖ THẾ VĨNH THẬT KIÊN CƯỜNG (Chép theo tập sách Núi Thành - Đất và người kiên trung)

Đây là "nhà tù" làng xã, không có tiêu chuẩn ăn cho tù nhân. Cơm nước là do người nhà đưa tới. Nhất là sau cái vụ bỏ phiếu chọn giữa Bảo Đại và Ngô Đình Diệm, chính quyền Quốc gia ở cơ sở bắt cả làng, cả xã thì gạo đâu mà ăn cho đủ. Trong thời điểm này, thuốc "trật đả hoàn" của mấy ông Cát Chú bán chạy lắm. Vết đau, vết bầm, vết máu rỉ thấm khắp các làng quê, ngõ phố. Trong suốt cả ngày 15 tháng 10 âm lịch của năm 1955 đó, bà Nhụ không biết bọn lính Quốc gia dẫn con bà đi đâu. Vĩnh phải nhịn đói. Anh đang lo tối nay bọn công an sẽ khai thác mình, nhịn đói cả ngày thì làm sao chịu nổi đòn tra tấn của chúng đây. May quá, 5 giờ chiều mẹ anh lần tới đưa cơm.

Trong lúc ăn cơm, Đỗ Thế Vĩnh ngồi gần Mai Cầu, anh mới biết Nguyễn Đức Hiền đã khai ra anh và Bùi Tịnh. Ông Cầu rỉ tai : "Thằng cha đó khai Vĩnh và Bùi Tịnh nằm trong Ban cán sự Vĩnh An. Hắn hiện giờ không có ở đây, ông Thưởng chủ tịch Hội đồng Hương chính Kỳ Hưng đang giữ kỹ hắn tại nhà ổng. Ông Thưởng đang sợ Hiền khai cho ổng nên mượn có chi đó giữ kỹ thằng cha Hiền ở nhà ổng. Nhờ ông Thưởng mà mình biết được thông tin. Ông thưởng chứng kiến từ đầu đến cuối cái cuộc bọn phòng nhì khai thác lão Hiền. Cậu tính toán để đối phó với tụi nó...".

Ăn vừa xong, trời sập tối, mẹ anh cũng vừa ra về, thằng Hay, thằng Nguyễn Vĩnh Liệu xáp vào còng tay dẫn Đỗ Thế Vĩnh đi. Bọn chúng đưa Vĩnh đến một cái miếu hoang. Biết bọn công an bắt Đỗ Thế Vĩnh, ông Thưởng liền bám chặt vụ này. Bởi ông là chủ tịch xã, dân của ông, ông có quyền theo dõi. Dù là công an quận nhưng họ phải nể mặt ông. Trong đoàn người giải Vĩnh đi phải có mặt ông Thưởng. Ông Thưởng không quan hệ sâu với Đức Hiền mà ông còn cẩn thận đến mức đó, huống chi đối với Vĩnh. Đỗ Thế Vĩnh là đầu mối liên lạc rất chặt với ông. Chính anh ấy thể theo chủ Trương của Mười Chấp, Võ Để vận động dân Kỳ Hưng cài ông Thưởng vào bộ máy chính quyền xã và cũng chính có ba người biết ông Thưởng làm nội tuyến. Vĩnh khai ông Thưởng sẽ chết. Ông phải theo sát lời khai của Vĩnh, tin thì tin nhưng phải phòng, có chi mới xở kịp.

Ban đầu bọn họ dở trò dụ dỗ, Vĩnh một mực không biết, không liên hệ, không làm gì cho Việt Minh cả. Đánh đòn chính trị không kết quả, mấy thằng xúm vào trói tay, kéo Vĩnh lên xà ngang giữa miếu. Vĩnh cao gần hơn một mét bảy lăm, thòng chân gần sát đất, thằng Hay đứng phía trước, thằng Liệu phía sau, bắt đầu cuộc tra khảo. Hai thằng thi nhau dùng gậy, dùng tay đánh đấm như tập võ. Chúng nó dồi Đỗ Thế Vĩnh như cái bao cát. Đau quá, tức quá, anh liều mạng. Chờ hai thằng xáp vào đúng tầm, Vình đá ngược chân về phía sau trúng càm thằng Liệu, quật chân về phía trước trúng ngực thằng Hay. Hai thằng ngã ngửa lảo đảo. Quá bất ngờ, thằng Liệu chụp súng định bắn. Ông Thưởng xông vào đè súng: "Ông không được bắn. Hắn là dân xã tôi, chưa lấy được lời khai, hắn có tội gì mà ông bắn....". Thằng Liệu tức đến lộn gan nhưng thua lý ông chủ tịch hội đồng đành hạ súng. Hắn nói qua cổ họng: "Không cho bắn thì đánh. Bọn tôi có quyền chứ? Lệnh bắt hắn do Trưởng phòng nhì ký đây này, ông có giỏi thì chống lệnh đi". Ông Thưởng trả lời: "Ông cứ thi hành đúng phận sự". Hai thằng không chế trói hai chân, xỏ cây ngang kéo thẳng đừ người, mũi đạn nhọn miết sườn, bóp dịch hoàn... Hết đi "tàu bay" chúng cho Đỗ Thế Vĩnh đi tàu thủy. Chúng thả Vĩnh xuống đất, căng ngử đổ nước vôi, leo lên bụng dậm trào ra. Vĩnh ngất như đã chết rồi. Cả đêm hôm đó chúng đánh ngất, tỉnh mấy lần nhưng không cạy răng được một lời khai ở Đỗ Thế Vĩnh. Sáng sớm chúng khiêng Vĩnh vất trở lại sàn nhà Tiền hiền Vĩnh An. Vĩnh mê man không còn biết gì, nằm kêu khát nước liên tục. Tên Lê Hoát chủ tịch Kỳ Hưng xách vào một chai rượu xi-ca dốc vào miệng,Vĩnh uống hết. Anh vẫn kêu nước, nước. Hắn lại dốc cho anh một chai nữa. Mục đích của nó là giết luôn Vĩnh bằng rượu. Nhưng anh không chết mà nằm ngủ luôn một ngày, mãi tới tối.

Thấy Đỗ Thế Vĩnh không còn biết chi nữa, bọn công an giao lại cho hương dũng của làng, lủi về. Ông Thưởng thấy Vĩnh ngủ say cũng yên chí ra về. Ông Thưởng bu giữ Vĩnh còn có mục đích là sợ tụi nó lén thủ tiêu người của mình trong đêm. Đến đây đông người, ông yên tâm ra về. Trong hoàn cảnh này, ở xã Kỳ Hưng chỉ có ông Thưởng mới có điều kiện đỡ cho anh em mình được. Đỗ Thế Vĩnh đã bị tra tấn đến thừa chết thiếu sống mà không khai. Từ giờ phút này bọn công an quận không thèm đụng tới cái "tên" Đỗ Thế Vĩnh nữa. Thằng Hay, thằng Liệu rất cay cú, nhưng bọn họ đều cho rằng: "Vĩnh là tên phổi bò, ngang tàng, chỉ có thằng khùng mới không sợ chết. Ai đời tù nhân mà đánh lại công an trong lúc đang tra khảo. Việt cộng không dại chi giao nhiệm vụ cho thằng liều này". Tạm thời Thế Vĩnh lọt khỏi tầm mắt của chúng.

Sau Hiệp đinh Giơ-ne-vơ, đang chuẩn bị đi tập kết thì anh Võ Để đến gặp níu Đỗ Thế Vĩnh ở lại hoạt động hợp pháp. Vĩnh quyết định ở lại. Ông Mười Chấp, ông Võ Để là đồng hương Tam Xuân, biết rất rõ Đỗ Thế Vĩnh. Anh ta là cán bộ thanh niên tích cực, bản lĩnh và có chút ít trình độ học vấn trong thời Việt Minh. Các ông cắm Đỗ Thế Vĩnh làm đầu mối liên lạc hợp pháp chủ yếu tại vùng Trung huyện Tam Kỳ. Vĩnh trực tiếp phụ trách hai hộp thư: một tại dốc ông Mạnh ở núi Bà Ty và một tại giếng Bể ở chân dãy Năm Đồi, Kỳ Chánh. Thông qua hộp thư các đồng chí cán bộ thoát ly nắm được tình hình do cơ sở cung cấp đồng thời phát đi những thông tin chỉ đạo hoạt động. Các ông còn cơ cấu Đỗ Thế Vĩnh làm Cán sự trưởng làng Vĩnh An cùng với Bùi Tịnh và Nguyền Đức Hiền. Nhiệm vụ chủ yếu của Ban cán sự là vận động nhân dân đấu tranh đòi đối phương thực hiện Hiệp thương tổng tuyển cử. Vì thế Đỗ Thế Vĩnh có mối quan hệ chính trị rộng, sâu và cụ thể đối với nhiều người dân trong làng, trong xã, nhất là đối với những gia đình có mối quan hệ máu thịt với Việt Minh. Địch bắt Đỗ Thế Vĩnh, dân cả xã lo sợ. Vĩnh mà khai thì cả làng, cả xã bị họa. Nhưng qua cái vụ anh đá hai tên công an tại miếu hoang tối hôm khai thác mọi người thầm thán phục: "Đỗ Thế Vĩnh thật kiên cường".