Đỗ Thị Thuận – Những khẩu cối giữa trận Xuân Lộc

Đến đầu năm 1975, Đội cối Xuân Lộc đã có nhiều năm chiến đấu trên địa bàn. Đội trưởng lúc đó là Đỗ Thị Thuận.

Khác với những ngày đầu chỉ có vài người làm nhiệm vụ trinh sát và bắn cối, đơn vị lúc này đã trở thành một lực lượng hỏa lực địa phương có kinh nghiệm.

Trong những trận chiến trước đó, Đội cối hoạt động trên nhiều khu vực của Xuân Lộc, từ Định Quán, Túc Trưng, Gia Ray, Bảo Chánh đến Tân Phong.

Đặc điểm của đơn vị là cơ động nhanh, sử dụng cối để yểm trợ bộ binh hoặc độc lập đánh các mục tiêu đã được nghiên cứu.

Khi Chiến dịch Xuân Lộc bắt đầu vào tháng 4 năm 1975, nhiệm vụ của Đội cối trở nên nặng nề hơn.

Đơn vị được giao chốt chặn, sử dụng pháo và cối để yểm trợ bộ đội chủ lực, đồng thời độc lập tác chiến nhằm đánh vào các kho tàng, căn cứ và phương tiện chiến tranh dọc quốc lộ 1.

Một trong những khu vực quan trọng là đồn Cầu Sập, nay thuộc khu vực Suối Cát.

Từ các trận địa được bố trí quanh khu vực, Đội cối vừa bắn chi viện vừa phải giữ đội hình trước các đợt phản kích.

Đỗ Thị Thuận kể rằng những người phụ nữ trong đội không chỉ làm một nhiệm vụ. Người vừa chỉ huy, vừa trực tiếp bắn; người nạp đạn; người tải thương và có lúc phải làm cả công việc cứu thương.

Trong chiến đấu, mỗi người thường mang theo súng AK và lựu đạn bên người, đồng thời đảm nhiệm khẩu cối 60 hoặc 82 ly.

Ngày 9 tháng 4 năm 1975, các trận đánh tại khu vực Xuân Lộc diễn ra quyết liệt. Đến khoảng 17 giờ 30, các mục tiêu gồm đồn Cầu Sập, đồn Xuân Phú và ngã tư Ông Đồn lần lượt bị đánh chiếm.

Đội cối tiếp tục hoạt động để hỗ trợ các đơn vị tiến lên.

Những khẩu cối của đơn vị không có tầm bắn như pháo binh chủ lực, nhưng lại có ưu thế về cơ động và khả năng bám sát các đơn vị bộ binh.

Đó là cách Đội cối Xuân Lộc chiến đấu trong những ngày cuối của chiến dịch: di chuyển, dựng trận địa, bắn chi viện rồi nhanh chóng thay đổi vị trí khi cần thiết.

Đỗ Thị Thuận sau này kể lại rằng trong gần 7 năm chiến đấu, Đội cối đã tham gia 144 trận, trong đó có 74 trận độc lập tác chiến.

Chiến dịch Xuân Lộc là một trong những chặng cuối của đơn vị. Sau khi Xuân Lộc được giải phóng, Đội cối tiếp tục hỗ trợ các lực lượng tiến về Long Khánh.

Câu chuyện về Đỗ Thị Thuận và Đội cối cho thấy một lực lượng hỏa lực địa phương có thể trưởng thành từ những khẩu cối nhỏ và những người lính được huấn luyện trong điều kiện chiến trường thực tế, rồi tham gia vào một chiến dịch quy mô lớn vào tháng 4 năm 1975.