ĐÓA LÊ-KI-MA ĐẤT ĐỎ: KHÚC TRÁNG CA BẤT TỬ

Phần 1: Người con gái Đất Đỏ và tiếng gọi non sông

Vùng Đất Đỏ (Bà Rịa) những năm bốn mươi của thế kỷ trước là một cõi rực rỡ của nắng, của gió và sắc đỏ kiêu hùng của đất bazan. Nơi ấy, những mùa hoa lê-ki-ma nở rộ, nhuộm vàng cả một góc trời, tỏa hương thơm thanh khiết, dịu dàng vào từng bờ tre, mái rạ. Khởi đầu từ mảnh đất đầy nắng ấy, có một người con gái mang cái tên giản dị như bông hoa nội cỏ: Võ Thị Sáu.

Năm mười bốn tuổi, Sáu đã là một thiếu nữ mang vẻ đẹp trong trẻo của trăng rằm. Đôi mắt chị đen láy, sâu thẳm, luôn ánh lên cái nhìn thông minh, bướng bỉnh nhưng lại ngập tràn tình yêu thương dành cho gia đình, làng xóm. Lẽ ra, cuộc đời của người con gái ấy sẽ êm đềm trôi đi bên khung cửi, bên những mùa quả chín ngọt ngào. Nhưng gót giày đinh của thực dân Pháp đã dẫm nát sự bình yên của quê hương. Sáu đã chứng kiến cảnh xóm làng bị đốt phá, tiếng khóc than của những người mẹ mất con, tiếng rên xiết của những người nông dân bị tra tấn dã man ngay trên mảnh đất cha ông.

Máu của người Đất Đỏ đổ xuống lòng đất mẹ, nung nấu trong lòng người thiếu nữ một ý chí sắt đá. Tiếng gọi của non sông đã vang lên trong huyết quản. Chị gia nhập Đội Công an xung phong Đất Đỏ khi mái tóc còn thơm mùi sả, mùi chanh.

“Sáu còn nhỏ, chiến trường hiểm nguy lắm, có sợ không?” – Người đội trưởng từng hỏi khi trao cho chị nhiệm vụ đầu tiên.

Chị cười, nụ cười rạng rỡ như nắng thu: “Tụi nó cướp nước mình, em không sợ tụi nó, tụi nó phải sợ em!”

Và Sáu đã chứng minh lời nói ấy bằng những chiến công hiển hách. Với dáng người nhỏ nhắn, nhanh nhẹn như một con sóc rừng, chị hóa thân thành cô hàng rong, đứa trẻ chăn trâu, luồn sâu vào lòng địch. Lịch sử Đất Đỏ mãi ghi chiến công của người thiếu nữ mười bốn tuổi mang lựu đạn giấu trong rổ cải, tiếp cận buổi mít tinh do bọn tổng tòng tay sai tổ chức. Một tiếng nổ vang trời, gã tỉnh trưởng ác ôn đền tội, lũ lính tháo chạy hỗn loạn. Giữa trận cuồng phong ấy, bóng áo bà ba của Sáu lướt đi nhẹ nhàng, biến mất vào những lùm lê-ki-ma xanh ngắt, để lại nỗi khiếp đảm khôn nguôi cho kẻ thù. Chị trở thành nỗi ám ảnh kinh hoàng của giặc Pháp tại vùng Đông Nam Bộ, một đóa hoa gai góc nở rộ giữa lòng địch.

Phần 2: Khúc ca trong ngục tối Côn Đảo

Thế nhưng, trong một cuộc chiến đấu không cân sức vào năm 1950, sau khi lựu đạn trong tay không nổ, Võ Thị Sáu đã rơi vào tay giặc. Từ các nhà giam Bà Rịa, Chí Hòa, kẻ thù đã dùng mọi cực hình dã man nhất để tra tấn người thiếu nữ chưa đầy mười tám tuổi. Chúng dùng dòng điện tra khảo, dùng roi cá đuối quất nát da thịt, nhưng thứ duy nhất chúng nhận được từ chị chỉ là một cái nhìn khinh bỉ và sự im lặng thép.

Không khuất phục được chị, thực dân Pháp hèn nhát ký án tử hình và đày chị ra Côn Đảo – nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”.

Mùa đông năm 1951, Côn Đảo đón người tử tù nhỏ tuổi nhất bằng những trận gió muối buốt giá và những bức tường đá của Chuồng Cọp ẩm thấp, hôi hám. Xiềng xích quấn chặt lấy đôi cổ chân gầy guộc, vết thương cũ rớm máu mỗi khi chị dịch chuyển. Nhưng kẻ thù đã lầm. Chúng có thể giam cầm thể xác chị trong bốn bức tường tăm tối, nhưng không thể xích được một tâm hồn tự do, lồng lộng gió ngàn.

Trong ngục tối, tiếng hát của Võ Thị Sáu chưa bao giờ tắt. Giọng hát của người con gái Đất Đỏ trong trẻo, cao vút, xuyên qua những khe cửa sắt chật hẹp, vang vọng khắp các dãy xà phòng. Chị hát bài Tiến quân ca, hát những điệu lý quê hương ngọt ngào. Tiếng hát ấy như dòng nước mát lành tưới lên những vết thương rách nát của những người tù chính trị, thắp lên trong lòng những bậc cha chú, những người chiến sĩ già ngọn lửa của niềm tin và hy vọng.

Một buổi sáng, tên chúa đảo hung bạo bước vào phòng giam, sững sờ khi thấy người con gái xỏ chân trong cùm sắt đang tỉ mẩn cài một đóa hoa dại màu vàng rực lên mái tóc đen mượt. Đóa hoa ấy chị hái được từ một kẽ đá ven lối đi khi bị giải đi lao dịch ngoại cảnh.

“Mày sắp chết rồi, còn tâm trí ngắm hoa sao?” – Tên chúa đảo gầm lên.

Võ Thị Sáu ngước đôi mắt trong veo nhìn thẳng vào mặt hắn, mỉm cười kiêu hãnh: “Cái chết của tôi sẽ hồi sinh cho hàng vạn sự sống khác. Còn các ông, những kẻ hút máu nhân dân, các ông đang chết dần trong sự sợ hãi từng ngày!”

Sự lạc quan cách mạng của chị chính là thứ vũ khí tối tân nhất, biến ngục tù tăm tối thành một sàn diễn của lòng yêu nước, nơi kẻ thù bị luận tội bởi một người thiếu nữ đứng sau song sắt.

Phần 3: Hiên ngang bước ra pháp trường

Bình minh ngày 23 tháng 1 năm 1952.

Côn Đảo bừng tỉnh trong một bầu không khí nghẹt thở. Sương mờ bảng lảng bao phủ lên những ngọn cây bàng cổ thụ, sóng biển gầm gào đập vào bờ đá như tiếng khóc than của biển cả. Hôm nay, thực dân Pháp thi hành bản án tử hình đối với Võ Thị Sáu.

Cánh cửa sắt của buồng giam mở ra với tiếng rít khô khốc. Một toán lính lê dương súng lăm lăm trong tay, mặt mày xám xịt tiến vào. Đi giữa hàng lính lưỡi lê tuốt trần, Võ Thị Sáu bước ra. Chị mặc chiếc áo bà ba trắng tinh khôi, mái tóc dài thả ngang vai, làn da tuy có tái đi vì những ngày dài thiếu ánh nắng nhưng thần thái lại rạng ngời đến lạ thường.

Hành trình từ khám giam bước ra bãi bắn Hàng Dương dài gần một cây số. Đó không phải là bước đi của một tử tù chuẩn bị lên đoạn đầu đài, mà là dáng dấp của một bậc vĩ nhân, một người chiến thắng đang khải hoàn. Gót chân trần của chị giẫm lên sỏi đá Côn Đảo một cách vững chãi.

Từ các phòng giam xung quanh, hàng ngàn người tù chính trị áp mặt vào cửa sổ gỗ, hướng mắt theo bóng hình màu trắng của chị. Biết mình sắp biệt ly đồng đội, Võ Thị Sáu cất tiếng hát. Chị hát bài Tiến quân ca. Giọng hát ban đầu nho nhỏ, rồi cao dần, ngân vang, lay động cả đại ngàn Hàng Dương:

$$“Đoàn quân Việt Nam đi… Chung lòng cứu quốc… Bước chân dồn vang trên đường gập ghềnh xa…”$$

Tiếng hát của chị như một luồng điện mạnh mẽ, đánh thức linh hồn của cả hòn đảo tù đày. Lập tức, từ Chuồng Cọp, Chuồng Bò, từ các trại giam số 1, số 2, hàng ngàn tiếng hát đồng thanh vang lên, kết thành một làn sóng âm thanh dữ dội, át cả tiếng sóng biển, át cả tiếng gầm rú của động cơ xe cơ giới. Kẻ thù hoảng loạn. Tên chỉ huy liên tục hét lớn thúc giục đám lính đi nhanh hơn, nhưng tiếng hát của người thiếu nữ vẫn ung dung, tự tại, đạp đổ mọi sự đe dọa của súng đạn.

Phần 4: Đôi mắt không cự tuyệt và sự bất tử

Bãi bắn Hàng Dương hiện ra trong màn sương lạnh. Một cây cọc gỗ đơn độc cắm sâu xuống đất cát. Phía sau là những ngôi mộ vô danh nằm im lìm dưới cỏ dại.

Toán lính hành quyết gồm bảy tên dàn thành hàng ngang, tay lăm lăm những khẩu súng trường đen ngỏm, lạnh lùng. Tên chánh án thực dân bước lên phía trước, đọc bản án bằng tiếng Pháp với giọng run rẩy. Bên cạnh hắn, một viên cố đạo da trắng tiến lại gần, cầm cây thánh giá, định rửa tội cho chị.

Chị gạt tay ông ta ra, dõng dạc nói: “Tôi không có tội. Chỉ có những kẻ đến cướp nước tôi, giết hại đồng bào tôi mới là kẻ có tội. Nếu ông muốn rửa tội, hãy rửa tội cho những kẻ kìa!” – Chị chỉ tay về phía toán lính Pháp.

Tên đội trưởng hành quyết tiến lại gần, cầm chiếc băng đen bịt mắt bằng vải dày, định buộc lên mắt chị. Khi hắn vừa đưa chiếc băng lên, Võ Thị Sáu liền lùi lại một bước, ánh mắt chị đột ngột rực lên như hai đốm lửa, gằn từng tiếng đanh thép:

“Không cần bịt mắt tôi! Hãy để tôi được nhìn thấy đất nước thân yêu đến phút cuối cùng, và tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!”

Lời nói như sấm sét nổ ngang tai khiến tên lính run bắn người, chiếc băng đen rơi khỏi tay hắn xuống bờ cát. Tên chỉ huy lúng túng, không dám ép buộc, hắn bước lùi lại và ra lệnh cho toán đao phủ chuẩn bị nạp đạn.

Bảy họng súng đen ngòm chĩa thẳng vào lồng ngực người thiếu nữ mười tám tuổi. Giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết, không một nét sợ hãi nào xuất hiện trên khuôn mặt chị. Võ Thị Sáu đứng thẳng, bờ vai hiên ngang, đôi mắt trong veo không chút gợn sóng nhìn thẳng vào những họng súng, nhìn xuyên qua đầu những tên đao phủ để hướng về phía chân trời xa xôi – nơi ánh bình minh màu đỏ cam đang bắt đầu xé toạc màn sương mù của Côn Đảo.

Chị mỉm cười. Nụ cười ngạo nghễ, thánh thiện và đẹp đến nao lòng. Đó là nụ cười của một vị thần, nụ cười coi khinh cái chết, nụ cười làm cho những tên lính viễn chinh Pháp, những kẻ dày dạn trận mạc, phải run rẩy bóp cò. Tay chúng bỗng chốc trở nên nặng trĩu, mồ hôi lạnh vã ra dưới lớp mũ sắt. Chúng không dám nhìn vào đôi mắt ấy – đôi mắt của công lý và khát vọng tự do.

“Bắn!” – Tên chỉ huy thét lên, giọng lạc đi vì kinh hãi.

Trước khi tiếng súng lạnh lùng vang lên, Võ Thị Sáu dùng hết sức bình sinh, tiếng hô của chị dội vang khắp hòn đảo, át cả tiếng đạn nổ:

“Việt Nam độc lập muôn năm! Chủ tịch Hồ Chí Minh muôn năm!”

"Đoàng! Đoàng! Đoàng!"

Loạt đạn khốc liệt xé rách không gian. Người con gái Đất Đỏ ngã xuống thanh thản trên bãi cát Hàng Dương. Máu của chị thấm vào cát biển, nhuộm đỏ một vùng đất mẹ. Nhưng kỳ lạ thay, đôi mắt chị vẫn mở to, hướng về phía mặt trời lên, và nụ cười trên môi như chưa bao giờ tắt. Chị chết khi tuổi thanh xuân đang phơi phới, khi đất nước còn chìm trong khói bom, nhưng tinh thần của chị đã bay vút lên, hóa thành bất tử.

Võ Thị Sáu đã ngã xuống, nhưng từ trong lòng đất bãi bắn Hàng Dương, một huyền thoại đã được sinh ra. Người dân Côn Đảo và những người tù năm ấy kể lại rằng, ngay đêm hôm chị hy sinh, một bông hoa lê-ki-ma bằng đá đã lặng lẽ mọc lên bên mộ chị. Kẻ thù đến đập phá bao nhiêu lần, hôm sau hoa lại mọc lên kiên cường như thế.

Hơn bảy mươi năm đã trôi qua, sóng biển Côn Đảo vẫn ngày đêm rì rào vỗ vào bờ đá, gió Hàng Dương vẫn thổi suốt mùa qua những tán bàng xanh. Người thiếu nữ Đất Đỏ năm ấy nay đã hóa thành một loài hoa bất tử trong lòng hàng triệu người dân Việt Nam. Sắc hoa lê-ki-ma vàng rực của quê hương chị, cùng đôi mắt hiên ngang nhìn thẳng vào họng súng quân thù, sẽ mãi là ngọn lửa thiêng liêng thắp sáng lý tưởng cho các thế hệ mai sau, nhắc nhở về một huyền thoại mang tên: Võ Thị Sáu.