Đoàn 125
Đoàn 125 Hải quân là đơn vị của Hải quân Việt Nam, nổi tiếng với vai trò xây dựng và vận hành tuyến vận tải chiến lược Đường Hồ Chí Minh trên biển trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Đơn vị được xem là lực lượng gắn liền với huyền thoại "Đoàn tàu không số", góp phần bảo đảm chi viện người và vũ khí từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.
Nguồn gốc hình thành
Đơn vị được thành lập ngày 23/10/1961 với phiên hiệu ban đầu là Đoàn 759 Vận tải thủy theo quyết định của Bộ Tổng Tư lệnh. Nhiệm vụ là tổ chức tuyến vận tải bí mật trên biển nhằm đưa vũ khí, trang bị và cán bộ vào miền Nam. Đến tháng 1/1964, Đoàn 759 được đổi phiên hiệu thành Đoàn 125 Hải quân, tiếp tục đảm nhận vai trò nòng cốt của tuyến vận tải chiến lược này.
Vai trò trên Đường Hồ Chí Minh trên biển
Hoạt động của Đoàn 125 dựa trên những tàu không số được ngụy trang thành tàu đánh cá hoặc tàu buôn để giữ bí mật. Các tàu phải vượt qua sự phong tỏa trên biển, thời tiết khắc nghiệt và nhiều cuộc truy kích nhằm vận chuyển vũ khí, hàng hóa cùng cán bộ vào các bến bí mật tại Nam Bộ và Trung Bộ. Sau khi tuyến đường bị lộ vào năm 1965, đơn vị chuyển sang nhiều phương thức hoạt động mới, trong đó có hành trình xa bờ bằng kỹ thuật hàng hải thiên văn để tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ.
Ý nghĩa lịch sử
Theo các tài liệu lịch sử của Việt Nam, những chuyến vận tải của Đoàn 125 đã góp phần duy trì nguồn chi viện cho nhiều chiến trường trong suốt cuộc chiến. Hình ảnh Đoàn tàu không số trở thành biểu tượng của sự bí mật, lòng dũng cảm và khả năng tổ chức vận tải quân sự trên biển trong điều kiện đặc biệt khó khăn. Ngày 23/10 hiện được kỷ niệm là ngày truyền thống gắn với việc mở Đường Hồ Chí Minh trên biển và tiền thân của đơn vị.
Di sản
Đoàn 125 là tiền thân của Lữ đoàn 125 Hải quân ngày nay. Di sản của đơn vị được lưu giữ thông qua các di tích như Bến K15 (Đồ Sơn, Hải Phòng), các bảo tàng và hoạt động kỷ niệm về Đường Hồ Chí Minh trên biển, nhằm ghi nhớ những người đã tham gia tuyến vận tải chiến lược này.
