Đoàn tàu không số

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, bên cạnh tuyến Đường Hồ Chí Minh trên dãy Trường Sơn, còn có một con đường đặc biệt khác ít người biết đến hơn – Đường Hồ Chí Minh trên biển. Đây là tuyến vận tải chiến lược bí mật do Đoàn 759 (sau này là Đoàn 125 Hải quân) đảm nhiệm, mở đầu bằng những "con tàu không số".

Đầu năm 1961, trước yêu cầu chi viện cho chiến trường miền Nam, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng quyết định thành lập một lực lượng vận tải biển bí mật. Những con tàu được cải trang thành tàu đánh cá hoặc tàu buôn, không mang số hiệu để tránh sự phát hiện của đối phương. Từ đó, cái tên "tàu không số" ra đời.

Điểm xuất phát của nhiều chuyến hải trình là Bến K15. Từ đây, các thủy thủ chở theo hàng chục tấn vũ khí, đạn dược và thuốc men vượt hàng nghìn kilômét trên Biển Đông để vào các bến bí mật ở miền Nam.

Mỗi chuyến đi là một cuộc chiến với thiên nhiên và kẻ thù. Thủy thủ phải đối mặt với sóng lớn, bão tố, đồng thời luôn bị tàu chiến và máy bay đối phương tuần tra, truy đuổi. Có những chuyến tàu phải tắt hết đèn, lợi dụng màn đêm hoặc thời tiết xấu để luồn lách qua vòng vây.

Một trong những chuyến đi nổi tiếng là chuyến tàu Phương Đông 1 năm 1962, mở đầu thành công cho tuyến vận tải chiến lược trên biển. Sau đó, hàng trăm chuyến tàu tiếp tục cập các bến ở Nam Bộ và Nam Trung Bộ, đưa hàng nghìn tấn vũ khí vào chiến trường.

Nhiều cán bộ, chiến sĩ của Đoàn tàu không số đã anh dũng hy sinh. Có những con tàu bị địch phát hiện, thủy thủ buộc phải chiến đấu đến viên đạn cuối cùng hoặc tự hủy tàu để giữ bí mật tuyến vận tải. Sự hy sinh thầm lặng ấy góp phần quan trọng vào thắng lợi của cách mạng miền Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, Bến K15 được công nhận là Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt. Hình ảnh những con tàu không số đã trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm, trí thông minh và sự sáng tạo của Hải quân Nhân dân Việt Nam.