Đoàn viên phường Hà Giang 1 (Nguyễn Khánh Duy)

Hòa bình là sự kết thúc mà mọi người lính đều khao khát, nhưng đối
với nhiều thanh niên trở về từ chiến trường, nó lại là sự khởi đầu của
một cuộc chiến mới: chiến đấu với nỗi cô đơn. Trong phút chốc, họ từ
những người hùng sát cánh bên đồng đội, phải đối mặt với sinh tử mỗi
ngày, bỗng trở thành những cá nhân lạc lõng giữa xã hội yên bình, mang
theo vết thương tâm lý sâu sắc không thể sẻ chia.
Nỗi cô đơn này bắt nguồn từ sự chênh lệch về trải nghiệm. Trên
chiến trường, họ tồn tại trong một môi trường mà sự cảnh giác cao độ
và tinh thần đồng đội là luật sống. Mỗi tiếng động, mỗi ánh mắt đều
được thấu hiểu. Khi trở về, họ bị đẩy vào một thế giới nơi những mối
bận tâm là công việc, hóa đơn, hay chuyện trò thường nhật, những điều
mà người lính trẻ thấy xa lạ và vô nghĩa. Họ không thể dùng những
ngôn từ bình thường để mô tả cảm giác khi phải sống sót sau một cuộc
phục kích, hay nỗi đau nhìn thấy đồng đội ngã xuống. Sự im lặng trở
thành bức tường ngăn cách, bởi họ tin rằng "không ai thực sự hiểu
được." Hơn nữa, gánh nặng tâm lý của những người lính trẻ thường bị
che giấu. Họ mang trên vai hội chứng Rối loạn Stress Hậu Chấn thương
(PTSD), khiến họ luôn ở trạng thái "chiến đấu hoặc bỏ chạy" ngay cả
trong môi trường an toàn. Những cơn ác mộng, sự giật mình bởi tiếng
động lớn, hay cảm giác tội lỗi của người sống sót khiến họ tự cô lập
mình. Nỗi sợ hãi khi phải kể lại câu chuyện của mình, sợ bị coi là yếu
đuối hay không "nam tính," càng khiến họ rút vào vỏ ốc. Họ cảm thấy
cô đơn nhất là khi đang ở giữa những người thân yêu, bởi họ biết rằng
mình đang sống với một tâm hồn bị tổn thương mà gia đình không thể
chạm tới. Cuối cùng, sự cô đơn này còn là hệ quả của sự thay đổi về
bản thân. Người lính trẻ ra đi là một thanh niên ngây thơ, trở về là một
con người già dặn hơn tuổi, mang trong mình kiến thức về sự tàn khốc
của cuộc đời. Họ không thể tiếp tục những mối quan tâm, sở thích cũ,
và cảm thấy xa lạ với bạn bè đồng trang lứa. Họ đã trưởng thành quá
nhanh, trong khi thế giới xung quanh vẫn tiếp tục nhịp sống bình
thường. Nỗi cô đơn của họ không chỉ là sự thiếu vắng người chia sẻ,
mà là sự thiếu vắng một không gian tinh thần nơi trải nghiệm của họ
được công nhận và chấp nhận.
Để giúp những người lính trẻ vượt qua nỗi cô đơn hậu chiến, xã hội
cần vượt lên trên sự tôn vinh hời hợt. Điều cần thiết là sự kiên nhẫn,
lắng nghe chân thành, và tạo ra các mạng lưới hỗ trợ tâm lý chuyên
sâu mà họ cảm thấy an toàn khi tìm đến. Chỉ khi phá bỏ được bức tường
im lặng bằng sự thấu hiểu vô điều kiện, chúng ta mới có thể giúp họ
tìm thấy con đường trở lại, chiến thắng được trận chiến cuối cùng và
khó khăn nhất: trận chiến tìm lại chính mình trong hòa bình.