[Đoàn trường THPT Hai Bà Trưng] Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch: Vị Bộ trưởng từ bỏ vinh hoa, dấn thân vào vùng đất lửa

Lịch sử nền y học và cách mạng Việt Nam thế kỷ XX ghi nhận một nhân cách lớn, một trí thức yêu nước đại tài: Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch. Từ một trí thức Tây học có phòng mạch tư danh tiếng bậc nhất Sài Gòn, ông đã từ bỏ mọi vinh hoa phú quý để đi theo lý tưởng của Đảng và Bác Hồ. Trở thành vị Bộ trưởng Bộ Y tế đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, ông không ngồi nơi phòng làm việc máy lạnh mà trực tiếp khoác balô vào chiến trường miền Nam khốc liệt, dùng tri thức để bảo vệ sức khỏe bộ đội và anh dũng nằm lại giữa chiến hào.

Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch sinh năm 1909 tại Quy Nhơn (Bình Định) trong một gia đình trí thức có truyền thống yêu nước. Sau khi tốt nghiệp bác sĩ y khoa xuất sắc tại Pháp năm 1934, ông từ chối những lời mời gọi hấp dẫn ở Paris để trở về quê hương. Tại Sài Gòn, ông mở phòng mạch tư và nhanh chóng trở nên nổi tiếng, giàu có nhờ tài năng y học thiên bẩm của mình.

Tuy nhiên, đằng sau lớp áo blouse trắng của một bác sĩ tư sản, Phạm Ngọc Thạch lại mang một trái tim sục sôi nhiệt huyết cách mạng. Ông bí mật tham gia Đảng Cộng sản Đông Dương, dùng uy tín và tiền bạc cá nhân để nuôi giấu cán bộ, tổ chức phong trào Thanh niên Tiền phong quy tụ hàng vạn thanh niên, học sinh Sài Gòn đứng lên giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Đối với ông, y học không phải là công cụ để vinh thân phì gia, mà phải là vũ khí để phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.

Sau ngày toàn quốc kháng chiến và bước sang cuộc kháng chiến chống Mỹ, với những cống hiến to lớn, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Y tế. Là người đứng đầu ngành y tế nước nhà, ông đã đặt nền móng vững chắc cho y học dự phòng, tổ chức mạng lưới y tế cơ sở rộng khắp để chăm sóc sức khỏe cho nhân dân giữa hoàn cảnh chiến tranh thiếu thốn.

Năm 1968, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt nhất, dù đang là một cán bộ cao cấp của Đảng và Nhà nước, sức khỏe lại có phần suy giảm do làm việc quá sức, Bộ trưởng Phạm Ngọc Thạch vẫn kiên quyết viết đơn xin vào chiến trường miền Nam (chiến trường B2).

Băng qua làn mưa bom bão đạn trên con đường Trường Sơn huyền thoại, ông trực tiếp xuống các lán trại, địa đạo gian khổ để nghiên cứu tại chỗ các biện pháp phòng chống bệnh sốt rét ác tính, bệnh lao và nhiễm trùng vết thương cho bộ đội. Hình ảnh vị Bộ trưởng mặc áo lính, chân đi dép lốp, lội bùn băng rừng đến từng giường bệnh thương binh đã trở thành biểu tượng bất tử về tinh thần dấn thân của người trí thức cách mạng.

Do điều kiện sinh hoạt chiến trường vô cùng khắc nghiệt, phải làm việc liên tục trong hang đá ẩm thấp và thiếu thốn thuốc men, Bộ trưởng Phạm Ngọc Thạch đã bị nhiễm sốt rét ác tính và suy kiệt nặng. Ngày 7/11/1968, trái tim vĩ đại của người thầy thuốc anh hùng đã ngừng đập ngay tại chiến trường Tây Ninh khốc liệt, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, cho đồng bào và toàn thể chiến sĩ cả nước.

Với những cống hiến vĩ đại trọn đời cho dân tộc, bác sĩ Phạm Ngọc Thạch đã vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý nhất: Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học và Công nghệ đời đầu.