Đoàn trường THPT Hoàng Văn Thụ (8)

Nghệ sĩ Năm Đồ, tên thật là Nguyễn Thị Đồ, sinh năm 1916, là một trong những "vị tổ sống" và là đóa hoa rực rỡ nhất của nghệ thuật hát bội Nam Bộ thế kỷ XX. Sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống nghệ thuật với người cha là danh cầm đờn cò Nguyễn Văn Giai, cuộc đời bà ngay từ thuở lọt lòng đã gắn liền với tiếng phách, nhịp trống và những làn điệu cổ truyền da diết. Năm 13 tuổi, bà bắt đầu dấn thân vào con đường sân khấu chuyên nghiệp khi gia nhập gánh hát Tấn Thành Ban của ông bầu Cung – một trong những đại bang hát bội lừng lẫy nhất thời bấy giờ.Trong nghệ thuật hát bội vốn cực kỳ khắt khe về kỹ thuật, nghệ sĩ Năm Đồ nổi lên như một hiện tượng hiếm có nhờ sự hội tụ đầy đủ của cả sắc đẹp lẫn tài năng thiên bẩm. Bà sở hữu một gương mặt thanh tú, đôi mắt sắc sảo có hồn cùng một chất giọng trong trẻo, âm vực rộng và khả năng luyến láy điêu luyện. Chỉ sau vài năm khổ luyện, từ những vai tì nữ nhỏ bé, bà đã nhanh chóng vươn lên vị trí "đào chính", trở thành linh hồn của mọi vở diễn mà bà tham gia. Đỉnh cao danh vọng của bà gắn liền với vai diễn Thần Nữ trong vở kinh điển Thần Nữ dâng ngũ linh kỳ. Vai diễn này yêu cầu người nghệ sĩ phải có bộ pháp uy nghi của một nữ tướng nhưng cũng phải thể hiện được sự mềm mại, đắm thắm của một người con gái nặng tình. Cách bà múa thương, đi bộ và cất giọng xướng đã tạo nên một chuẩn mực mà nhiều thế hệ nghệ sĩ sau này vẫn lấy đó làm khuôn mẫu để học tập.Sự nghiệp của nghệ sĩ Năm Đồ không chỉ dừng lại ở những ánh hào quang trên sân khấu. Bà được đồng nghiệp và hậu thế kính trọng bởi cốt cách sống cao đẹp, trọng nghĩa khinh tài. Trong giai đoạn nghệ thuật hát bội bắt đầu suy yếu trước sự lên ngôi của cải lương và các loại hình giải trí hiện đại, bà vẫn kiên định bám trụ sân khấu, dùng tài năng của mình để giữ lửa cho nghề. Bà không chỉ diễn cho khán giả xem mà còn xem sân khấu là nơi để giáo hóa lòng người thông qua những tích tuồng đề cao đức tính Trung - Hiếu - Tiết - Nghĩa. Chính tư duy nghệ thuật nghiêm túc và đạo đức nghề nghiệp sáng ngời đã giúp bà giữ vững vị thế của một danh nhân nghệ thuật suốt nhiều thập kỷ.Điểm đặc biệt ở nghệ sĩ Năm Đồ chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phong cách hát bội cổ điển chuẩn mực và nét phóng khoáng, ngọt ngào của tâm hồn người miền Nam. Bà là người có công lớn trong việc duy trì các điệu hát cổ như hát khách, hát nam và các kỹ thuật vũ đạo truyền thống không bị lai tạp. Đối với bà, mỗi buổi diễn là một lần tận hiến, mỗi cử chỉ trên sân khấu đều phải chứa đựng cái "thần" và cái "hồn" của nhân vật. Sự tận tụy ấy đã biến những vở tuồng cổ vốn khô khan trở nên sống động, gần gũi và đầy sức ám ảnh trong lòng công chúng mộ điệu lục tỉnh.Dù thời gian có trôi đi, hình ảnh một nghệ sĩ Năm Đồ tài hoa, mẫu mực vẫn mãi là niềm tự hào của giới sân khấu nước nhà. Bà là minh chứng sống động cho sức sống mãnh liệt