Đoàn Ủy ban Nhân dân tỉnh Ninh Bình (2)

Nguyễn Công Trứ (1778–1858) là một danh nhân văn hóa, nhà quân sự, nhà chính trị và nhà thơ lớn của Việt Nam dưới triều Nguyễn, nổi tiếng với tài năng và cá tính độc đáo. Nguyễn Công Trứ, tự là Tồn Chất, hiệu Ngộ Trai, sinh năm 1778 tại làng Uy Viễn, huyện Nghi Xuân (nay thuộc tỉnh Hà Tĩnh). Ông sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo nhưng có truyền thống học hành. Thuở nhỏ, ông nổi tiếng thông minh, có chí lớn nhưng đường công danh gặp nhiều trắc trở. Năm 1819, khi đã ngoài 40 tuổi, Nguyễn Công Trứ mới đỗ Giải nguyên (đỗ đầu kỳ thi Hương), bắt đầu bước vào con đường làm quan. Trong sự nghiệp, ông từng giữ nhiều chức vụ quan trọng như Tham tán quân vụ, Doanh điền sứ, Tổng đốc, Thượng thư,… và có nhiều đóng góp trên nhiều lĩnh vực. Một trong những thành tựu nổi bật của Nguyễn Công Trứ là công cuộc khai hoang, lập ấp. Ông đã tổ chức khai khẩn vùng đất hoang ven biển, lập nên hai huyện Kim Sơn (Ninh Bình) và Tiền Hải (Thái Bình), giúp mở rộng diện tích canh tác, ổn định đời sống nhân dân và phát triển kinh tế. Bên cạnh đó, Nguyễn Công Trứ còn có công trong lĩnh vực quân sự khi tham gia dẹp loạn và bảo vệ an ninh đất nước. Tuy nhiên, cuộc đời làm quan của ông không ít thăng trầm, nhiều lần bị giáng chức do tính cách thẳng thắn, cương trực và không chịu luồn cúi. Không chỉ là một nhà chính trị, Nguyễn Công Trứ còn là một nhà thơ lớn của văn học Việt Nam. Thơ ông mang phong cách phóng khoáng, thể hiện chí làm trai, khát vọng lập công danh và quan niệm sống tự do, khác biệt. Những tác phẩm nổi tiếng như “Bài ca ngất ngưởng”, “Chí làm trai” thể hiện rõ cá tính mạnh mẽ và tinh thần vượt lên khuôn phép. Nguyễn Công Trứ qua đời năm 1858, để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử và văn hóa dân tộc. Ông được đánh giá là một con người tài năng toàn diện, có nhiều đóng góp cho đất nước, đồng thời là biểu tượng cho lối sống bản lĩnh, tự do và đầy khí phách của tầng lớp trí thức phong kiến Việt Nam.