Đoàn xã (153)

Năm 1995, tôi được gặp mẹ tại nhàngười con trai thứ 8 của mẹ ở Biên Hòa- anh Huỳnh Văn Tiễn, công tác tại BanTuyên giáo Tỉnh ủy Đồng Nai. Những khổđau vì mất chồng, mất con dường như cònđọng lại trong vóc dáng khắc khổ, gầy gò và lặng lẽ của mẹ.Mẹ Nguyễn Thị Chánh sinh năm 1919 tại ấp Phú Mỹ 2, xãPhú Hội, huyện Nhơn Trạch. Mẹ sống gắn bó với quê hương.Mẹ lấy chồng năm 18 tuổi và có cả thảy 10 người con. Chồngmẹ, ông Huỳnh Văn Lời, tham gia cách mạng từ thời khángchiến chống Pháp. Gia đình chồng của mẹ cũng là gia đình cótruyền thống cách mạng và chịu nhiều hy sinh mất mát.Cha chồng và người em chồng là liệt sĩ, hy sinh năm1947. Năm đó ông Lời cũng bị thương nặng, anh em cơ sởđưa về căn cứ Phước An để điều trị. Một năm sau đó, ngườicon thứ 3, anh Huỳnh Văn Lường mất trong một trận ruồngbố của Tây.Sau năm 1954, chồng mẹ trở về làm ruộng, nuôi vịt vàtham gia cách mạng tại địa phương. Cũng nhờ nuôi vịt màgia đình có điều kiện tích trữ lương thực, lúa gạo tiếp tế nuôiquân. Những năm chiến tranh chống Mỹ 1960-1965, Mỹ vàtay sai càn quét, đánh phá ác liệt, song nhà của mẹ cũng nhưcủa nhiều cơ sở ở Phú Hội đã chở che nuôi giấu cán bộ, bộđội an toàn. Nhưng đến năm 1970, có kẻ chiêu hồi, cơ sở bịlộ. An ninh ban 2 của chi khu Long Thành xuống tận nhà bắtmẹ cùng người con thứ 2 và thứ 4. Dù bằng nhiều thủ đoạn khảo tra, đánh đập nhưng chúng chẳng khai thác được gì.Chúng quay trở lại nhà bắt ông Lời tiếp tục điều tra và đánhđập đến chết. Ngày ông mất là 23/11/1970.Trong 2 cuộc kháng chiến đã qua, mẹ Nguyễn Thị Chánhđã mang nặng những nỗi đau riêng của gia đình và nỗi đauchung của dân tộc, nên các con lớn lên mẹ đều cho đi theocách mạng. Mẹ ở nhà cặm cụi làm lụng vất vả, hy sinh vìchồng vì con. Mẹ bảo: “Tụi nó tàn bạo và ngang ngược, mẹuất ức lắm!”. Mẹ đau buồn vì những mất mát riêng nhưngđiều an ủi là các con của mẹ đều rất xứng đáng. Hai ngườicon liệt sĩ là Huỳnh Văn Riêng (theo cách mạng lấy tên là Huỳnh Văn Tiến), bộ đội địa phương của tỉnh Biên Hòa, hysinh tại xã Tam An, Long Thành năm 1965, và Huỳnh VănLớn, du kích xã Phú Hội, hy sinh năm 1972. Các con còn lạitrừ những đứa nhỏ, đều hoạt động cách mạng và không ít lầnbị kẻ thù bắt bớ, tù đày, khảo tra...Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ ViệtNam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày17/12/1994. Ngày 3/4/1999, mẹ qua đời ở xã Phú Hội. Mẹvà gia đình được Nhà nước truy tặng Huân chương Độc lậphạng Ba năm 2000.