Đoàn xã (168)

Má Lê Thị Năm, thường gọi là bà Năm,sinh năm 1917 tại xã Hưng Lộc, huyệnThống Nhất, tỉnh Đồng Nai trong mộtgia đình nông dân nghèo có truyền thốngcách mạng. Mảnh đất quê hương mà trongnhững năm chiến tranh là căn cứ cách mạng với những địadanh nổi tiếng như: Rừng Bàu Hàm, núi Sóc Lu… Ngày6/11/1978, quê hương Hưng Lộc của má vinh dự được Quốchội và Chính phủ tặng danh hiệu Đơn vị Anh hùng Lực lượngvũ trang nhân dân.Một buổi sáng mùa hè, khi tiếng ve kêu inh ỏi trên nhữngnhánh phượng trổ bông đỏ ối hai bên đường, chúng tôi tới cănnhà số 30A, khu phố 5, phường Tam Hiệp, TP.Biên Hòa thămmá Năm - người mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệucao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.Thấy người lạ vào nhà, má bỡ ngỡ, nhưng khi biết mụcđích của chuyến viếng thăm, má nở nụ cười thật tươi rồi nói:“Tôi mà anh hùng cái gì! Đất nước này còn nhiều bà mẹ anhhùng hơn tôi!” Câu nói thật mộc mạc nhưng chứa đựng cảmột tấm lòng của một người mẹ, đã cống hiến cuộc đời củamình và ba đứa con trai cho quê hương đất nước mà vẫn thấynhỏ nhoi. Xin phép má, chúng tôi thắp ba nén nhang trên bànthờ để tưởng nhớ về những liệt sĩ anh hùng. Má nhìn lên bànthờ như cố tìm lại hình ảnh những đứa con thân yêu ruột thịtcủa mình. Má mới cười đấy thôi, vậy mà khi thấy chúng tôimặc niệm trước bàn thờ thì nơi khóe mắt, những giọt nước mắt cứ lăn dài. Chúng tôi hiểu má đang thương nhớ các con.Má Năm lấy chồng từ năm 19 tuổi, ông để lại cho má bốnngười con là Lê Văn Khuê (còn gọi là Huê) sinh năm 1938;Lê Văn Khiêm sinh năm 1940, Lê Văn Khái sinh năm 1942và Lê Thị Mọ sinh năm 1944, rồi ông ra đi vĩnh viễn do mắccăn bệnh hiểm nghèo. Một nách bốn con thơ, má sống trongcảnh bần hàn, đói khát. Ít năm sau, má đi thêm bước nữa vớimột cán bộ cách mạng.Được sự dìu dắt của chồng và các cơ sở tại địa phương, năm1962, má Năm tham gia hoạt động cách mạng, làm công tácphong trào. Động viên con em trong địa phương lên đườngnhập ngũ, vận động bà con trong xã đóng góp tiền của nuôiquân. Má được cấp trên giao nhiệm vụ làm giao liên, nhậnvà chuyển tin đi các xã trong huyện và vào căn cứ, phụ tráchphong trào phụ nữ, rải truyền đơn kêu gọi binh lính đảo ngũ.Má xây dựng được nhiều cơ sở cách mạng trong xã, huyệnnhư: quán cơm Hưng Long, nhà may Tinh Hoa, nhà may BíchThủy... Vận động được nhiều gia đình có con, em, chồng đilính cho địch đảo ngũ hoặc làm nội tuyến cho cách mạng. Vớitài giáo dục khéo léo, má đã giác ngộ được ông Sáu Bình (tứcChín Bình Dương) là cha ruột của trưởng đồn Mến tại xã HưngLộc, bà Ba Bi vợ lính, Đức lùn - trung đội trưởng trung đội bảoan, Ba Chay - trưởng ấp, trung sĩ Mến... chấp nhận làm nộituyến, cung cấp tin tức cho cách mạng. Việc làm của má đãgiúp cho việc chuyển tin tức đi các xã trong huyện và vào căncứ dễ dàng. Má đươc bà con tin yêu, cấp trên tín nhiệm.Bà Trần Thị Thương (Hai Điểm) - nguyên là Phó Bí thư chibộ B (hoạt động trong lòng địch) - đảng viên Đảng Cộng sảnViệt Nam, người trực tiếp giao nhiệm vụ và cùng ở tù với máNăm, nhận xét về má: “Được giao nhiệm vụ dù khó khăn đến mấy, bà Năm cũng hoàn thành. Bà có tính gan lì, thẳng thắn,không sợ hy sinh, chỉ mong làm được nhiều việc cho cáchmạng... Chúng tôi tin tưởng tuyệt đối về bà...”Khi được hỏi các con má tự nguyện lên đường nhập ngũhay do gia đình giáo dục, động viên? Má có bị địch bắt tra tấnlần nào không? Má Năm đưa mắt nhìn lên ba tấm bằng Tổquốc ghi công được xếp ngay ngắn trên bàn thờ và nhìn xuốngchân trái đã bị liệt của mình, rồi nhìn vào khoảng không trướcmặt để cố nhớ lại những kỷ niệm vui buồn của má và các controng thời kỳ hoạt động cách mạng đã qua.Má có ba người con trai thì chỉ có người con cả Lê Huêlà đã lập gia đình. Theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc,được sự động viên của gia đình, năm 1965, Lê Khiêm lênđường nhập ngũ. Anh là chiến sĩ Huyện đội Xuân Lộc. Tháng9/1967, trong một lần cùng đơn vị vô Bảo Chánh tải gạo, anhbị địch phục kích và đã anh dũng hy sinh trong độ tuổi thanhxuân. Khi hay tin anh mình bị địch giết, Lê Khái - đứa em útrất uất hận nên chỉ ít ngày sau anh đã lên đường chiến đấu đểtrả thù cho người anh thân yêu của mình. Lê Khái là chiến sĩbảo vệ - cơ quan Tỉnh ủy Biên Hoà (cũ). Lê Khái thông minh,nhanh nhẹn, được đồng đội tin yêu, cấp trên tín nhiệm. Đầunăm 1972, chỉ trước ngày cưới vợ một ngày, trong khi làmnhiệm vụ anh đã lấy thân mình che đạn cho đoàn cán bộ vàđã anh dũng hy sinh tại Gia Kiệm.Tiếp bước cha và các em, noi gương người mẹ anh hùng,Lê Huê - người con trai còn lại duy nhất của gia đình, năm1968 cũng xung phong lên đường nhập ngũ. Anh là cán bộcông an huyện Thống Nhất. Tháng 5/1975, trong khi làmnhiệm vụ thu gom chiến trường anh đã vướng mìn và hy sinh.Kể đến đây, má Năm kéo vạt áo lau những giọt nước mắt đang lăn dài trên hai gò má nhăn nheo. Uống hết ly nước lạnhđể nén cơn xúc động đang trào dâng trong lòng, mà rưng rưngkể tiếp: Gia đình là một trong những kho chứa lương thực củacách mạng. Vậy mà gia đình má thường phải nhịn ăn trưa đểdành gạo nuôi quân. Năm 1969, má bị địch bắt giam ở TrảngBom, về “tội” gia đình có con đi bộ đội. Địch tra tấn má bằngđủ kiểu, nhưng không có đủ chứng cớ đành phải thả má ratrong nỗi tức tối. Vừa được tha, má lại tiếp tế lương thựccho bộ đội, rải truyền đơn kêu gọi binh lính đảo ngũ. Ngày6/7/1972, bộ đội về đánh ở Hưng Lộc quyết liệt. Để trả thù,địch bắt giam những gia đình mà chúng nghi ngờ có liên lạcvới cách mạng và có con em đi bộ đội. Má cũng bị địch bắtgiam ở Ty cảnh sát Long Khánh cùng với nhiều cơ sở cáchmạng khác. Tại đây, địch tra tấn má bằng những đòn roi dãman, chúng dùng cả điện để khảo tra, nhưng trước sau, mávẫn một mực trả lời: “Không biết”. Má nhớ như in một lần,sau khi tra tấn má bằng điện đến ngất xỉu và liệt bên chân trái,vừa tỉnh dậy, tên hỏi cung nói với má:- Đây là bản khai của những người cùng tham gia hoạtđộng với bà. Họ khai, bà thường đem đường, gạo, sữa, cà phêvào rừng tiếp tế cho bộ đội.Má thừa biết đây là đòn tâm lý của địch nên tỉnh táo trả lời:- Người ta ghét tôi nên khai bậy cho tôi, chứ tôi không tiếptế cho ai và cũng không biết bộ đội là gì!- Thế mấy hôm nay, con bà về giết chúng tôi, bà không biếtsao?Má Năm nhìn thẳng vào mặt tên hỏi cung trả lời:- Một mình con tôi thì làm sao giết nổi các ông.Nghe má Năm trả lời cứng cỏi, tên hỏi cung bèn xuống giọng: - Bây giờ chỉ cần bà khai: con bà cao hay thấp? Da trắnghay đen, tóc dài hay ngắn, mắt có lé không? Răng có rụng cáinào không? Bà nói đi, tôi sẽ thả bà về liền.

Má cười: - Cảm ơn thầy, con tôi có nước da và tướng tá giống hệtnhư thầy!Tên hỏi cung nghe vậy tức muốn hộc máu.Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, cứ mỗi độ xuânvề, má lại lê đôi chân tật nguyền đến với các con trong nghĩatrang liệt sĩ huyện. Má nhổ cỏ, thắp nhang, khấn vái và ngồibất động bên mộ hàng giờ. Đó là những giờ phút thiêng liêngnhất má đã được cùng ngồi tâm sự với các con.Nguyện vọng cuối cùng của má Năm thật giản đơn: “Khitôi chết, chỉ xin nhà nước cho phép được chôn cất bên cạnhcác con trong nghĩa trang liệt sĩ. Nếu được toại nguyện thì tôikhông còn gì hối tiếc nữa”.Má Lê Thị Năm được phong tặng danh hiệu bà mẹ Việt NamAnh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.